Το έγκλημα των Τεμπών, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και η υπόθεση των υποκλοπών επανέφεραν με ιδιαίτερη ένταση στο δημόσιο διάλογο το ζήτημα της διαφθοράς, της παράβασης καθήκοντος και της ανάγκης απόδοσης ευθυνών σε όσους διαχειρίζονται τη διακυβέρνηση της χώρας...
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο νόμος περί ευθύνης υπουργών και ειδικότερα το Άρθρο 86 του Συντάγματος, το οποίο καθορίζει τον τρόπο διερεύνησης ποινικών ευθυνών μελών της κυβέρνησης.
Τα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν εντός και εκτός Βουλής γύρω από τη διερεύνηση πιθανών ποινικών ευθυνών πρώην και νυν υπουργών της κυβέρνησης Μητσοτάκη ανέδειξαν τα όρια και τα κενά της ισχύουσας νομοθεσίας. Παράλληλα, η κοινωνική απαίτηση για ουσιαστικές αλλαγές φαίνεται να υπερβαίνει τις παραδοσιακές κομματικές γραμμές.
Η ευρωπαϊκή διάσταση και οι παρεμβάσεις Κοβέσι
Η συζήτηση για το Άρθρο 86 έχει αναζωπυρωθεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Ευρωπαία εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι το ισχύον πλαίσιο εμπόδισε την EPPO να διερευνήσει πλήρως δύο κρίσιμες υποθέσεις: τα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Όπως αποκαλύπτεται, η κ. Κοβέσι δεν περιορίστηκε σε δημόσιες δηλώσεις, αλλά απέστειλε και επίσημη αναφορά στην Κομισιόν τον Ιανουάριο του 2024.
Σε απάντησή της προς το MIIR και την «Εφ.Συν.», η EPPO υπογραμμίζει ότι είναι αρμόδια για τη διερεύνηση όλων των αδικημάτων που ζημιώνουν τον προϋπολογισμό της Ε.Ε., «ανεξάρτητα από την ιδιότητα του δράστη». Προσθέτει ότι οποιοσδήποτε εθνικός νόμος που εξαιρεί πρόσωπα από τον έλεγχο των εισαγγελικών αρχών «είναι αντίθετος προς το δίκαιο της Ένωσης». Η EPPO επιβεβαιώνει ότι έχει επισημάνει τέτοιες περιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η Κομισιόν, από την πλευρά της, δηλώνει ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στην Ελλάδα στο πλαίσιο της Ετήσιας Έκθεσης για το Κράτος Δικαίου και έχει ξεκινήσει διμερείς διαβουλεύσεις με την ελληνική κυβέρνηση για την εφαρμογή του κανονισμού της EPPO.
Μπορεί η EPPO να παρακάμψει το Σύνταγμα;
Το ερώτημα αυτό έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση. Ο αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Αθανάσιος Ξηρός δηλώνει ότι «η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν μπορεί να παρακάμψει τις επιταγές του Άρθρου 86». Την ίδια άποψη συμμερίζονται και άλλοι συνταγματολόγοι, όπως ο Ακρίτας Καϊδατζής, ο οποίος επισημαίνει ότι δεν υπάρχει σαφής αντίθεση μεταξύ εθνικού και ευρωπαϊκού δικαίου.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος έχει επίσης τονίσει ότι στην περίπτωση της ποινικής ευθύνης υπουργών υπερισχύει το εθνικό δίκαιο, αν και αναγνωρίζει την ανάγκη το Άρθρο 86 να εφαρμοστεί με τρόπο που να ενισχύει τη θεσμική αξιοπιστία.
Η πολιτική διαχείριση και το παράδειγμα των Τεμπών
Καμία υπόθεση δεν ανέδειξε τόσο έντονα τα προβλήματα του συστήματος όσο τα Τέμπη. Η κυβερνητική πλειοψηφία αρχικά καταψήφισε τις προτάσεις ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ για προκαταρκτική εξέταση σχετικά με τη σύμβαση 717, προστατεύοντας τον τότε υπουργό Μεταφορών. Ωστόσο, υπό την πίεση των μαζικών διαδηλώσεων, η ίδια πλειοψηφία υπερψήφισε την παραπομπή του Κώστα Αχ. Καραμανλή για πλημμέλημα, έπειτα από διαδικασία που χαρακτηρίστηκε «παρωδία».
Παρόμοια ήταν η περίπτωση του πρώην υφυπουργού Χρήστου Τριαντόπουλου, ο οποίος ζήτησε ο ίδιος την παραπομπή του στο Ειδικό Δικαστήριο. Ο πρωθυπουργός επικρότησε το αίτημα, επαναφέροντας τη συζήτηση για τροποποίηση του Άρθρου 86.
Πολλοί συνταγματολόγοι εξέφρασαν αντιρρήσεις για τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν. Ο Ευάγγελος Βενιζέλος έκανε λόγο για «καταστρατήγηση του Συντάγματος», ενώ ο Ακρίτας Καϊδατζής προειδοποίησε ότι η άσκηση ποινικής δίωξης χωρίς πλήρη τήρηση της προβλεπόμενης διαδικασίας «γελοιοποιεί» τόσο την κοινοβουλευτική όσο και την ποινική διαδικασία.
Προς αναθεώρηση του Άρθρου 86;
Η κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι η EPPO δεν μπορεί να παρακάμψει το Άρθρο 86. Παράλληλα, ο Θεόδωρος Ρουσόπουλος ανακοίνωσε ότι θα ζητήσει επίσημη γνωμοδότηση από την Επιτροπή της Βενετίας για το κατά πόσο το ισχύον πλαίσιο συνάδει με τις αρχές του κράτους δικαίου.
Το ζήτημα αναμένεται να αποτελέσει κεντρικό θέμα της επόμενης συνταγματικής αναθεώρησης. Ο Αθανάσιος Ξηρός υποστηρίζει ότι η υπουργική ποινική ευθύνη δεν πρέπει να ερευνάται ερήμην της Βουλής, ενώ ο Ακρίτας Καϊδατζής τονίζει ότι το πρώτο βήμα είναι η τήρηση του Συντάγματος και η βελτίωση του εκτελεστικού νόμου.
Όταν το θεσμικό φίλτρο έγινε ασπίδα εξουσίας
Ο αρχικός σκοπός του Άρθρου 86 ήταν να προστατεύσει την πολιτική ζωή από την ποινικοποίηση. Στην πράξη, όμως, κατέληξε να πολιτικοποιεί την ποινική ευθύνη και να προστατεύει την εξουσία από τη λογοδοσία. Η κοινωνική δυσφορία και η ευρωπαϊκή κριτική αντανακλούν αυτή τη στρέβλωση.
Η επιστολή της Κοβέσι προς την Κομισιόν, πολύ πριν φουντώσει το κίνημα των Τεμπών ή αποκαλυφθεί το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, δείχνει ότι η πίεση για αλλαγές δεν είναι συγκυριακή.
Τι ισχύει στην Ευρώπη
Το ελληνικό μοντέλο είναι πιο «πολιτικό» και συγκεντρωτικό από τα περισσότερα ευρωπαϊκά συστήματα.
Ιταλία: Ο πρωθυπουργός και οι υπουργοί υπόκεινται σε κοινές ποινικές διατάξεις, αλλά απαιτείται έγκριση της Γερουσίας ή της Βουλής των Αντιπροσώπων. Οι κοινοβουλευτικοί συσχετισμοί επηρεάζουν την εξέλιξη των υποθέσεων.
Βουλγαρία: Οι υπουργοί δεν έχουν κοινοβουλευτική προστασία και μπορούν να διωχθούν όπως κάθε πολίτης. Ωστόσο, το δικαστικό σύστημα θεωρείται πολιτικοποιημένο και οι καταδίκες πρώην υπουργών είναι ελάχιστες.
Το διακύβευμα
Ακόμη και αν το Άρθρο 86 καταργούνταν, η πολιτική επιρροή και οι θεσμικές στρεβλώσεις δεν θα εξαφανίζονταν. Η EPPO δεν μπορεί να υποκαταστήσει την εθνική Δικαιοσύνη ούτε να διερευνά κάθε σκάνδαλο εξουσίας.
Το πραγματικό ζητούμενο είναι η ενίσχυση της λογοδοσίας, της διαφάνειας και της εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Σοφία Παπανδρέου
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου