Η Ευρώπη μπροστά στο αδιανόητο: όταν οι σύμμαχοι αρχίζουν να αμφιβάλλουν...

Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες επικρατεί μια σιωπηλή αναταραχή. Στους διαδρόμους των υπουργείων, πίσω από κλειστές πόρτες και μακριά από τα μικρόφωνα, διπλωμάτες και αξιωματούχοι συζητούν κάτι που μέχρι πρόσφατα θα θεωρούνταν αδιανόητο: το ενδεχόμενο η Ευρώπη να χρησιμοποιήσει ως μοχλό πίεσης τις αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις που βρίσκονται στο έδαφός της.

Η αφορμή; Η επιμονή της Ουάσινγκτον να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, ενός νησιού που ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας και αποτελεί κομμάτι της ευρωπαϊκής οικογένειας. Η ιδέα ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιχειρήσουν μονομερείς ενέργειες σε κυρίαρχο έδαφος κράτους‑μέλους του ΝΑΤΟ έχει προκαλέσει σοκ — και μια πρωτοφανή συζήτηση για το πώς η Ευρώπη μπορεί να αντιδράσει.

Η ήπειρος που φιλοξενεί την υπερδύναμη

Για δεκαετίες, οι αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη θεωρούνταν αυτονόητο στοιχείο της διατλαντικής ασφάλειας. Από το Ράμσταϊν στη Γερμανία μέχρι το Λέικενχιθ στο Ηνωμένο Βασίλειο και το Αβιάνο στην Ιταλία, οι εγκαταστάσεις αυτές αποτελούν κρίσιμους κόμβους για τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ σε τρεις ηπείρους.

Περισσότεροι από 67.000 Αμερικανοί στρατιωτικοί υπηρετούν σήμερα στην Ευρώπη. Η παρουσία τους θεωρείται από πολλούς Ευρωπαίους εγγύηση σταθερότητας. Όμως, για πρώτη φορά, αυτή η παρουσία αντιμετωπίζεται και ως πιθανό διαπραγματευτικό χαρτί.

«Μας χρειάζεστε», φέρεται να είπε Ευρωπαίος διπλωμάτης σε κλειστή σύσκεψη. «Και αν προχωρήσετε, θα υπάρξουν συνέπειες». Κανείς όμως δεν τολμά να το πει δημόσια.

Η Γροιλανδία ως καταλύτης

Η κρίση ξέσπασε όταν η κυβέρνηση των ΗΠΑ επανέφερε την ιδέα απόκτησης της Γροιλανδίας — όχι μέσω συμφωνίας, αλλά μέσω άσκησης πίεσης και, σύμφωνα με ορισμένους Ευρωπαίους αξιωματούχους, ακόμη και με το ενδεχόμενο χρήσης στρατιωτικής ισχύος.

Οι υπουργοί Εξωτερικών της Δανίας και της Γροιλανδίας ταξίδεψαν στην Ουάσινγκτον για να βρουν συμβιβασμό. Έφυγαν χωρίς αποτέλεσμα. «Ο πρόεδρος έχει αυτή την επιθυμία να κατακτήσει τη Γροιλανδία», παραδέχθηκε ο Δανός ΥΠΕΞ. Η φράση αυτή, που υπό άλλες συνθήκες θα ακουγόταν υπερβολική, σήμερα αντιμετωπίζεται με ανησυχία.

Οι επιλογές της Ευρώπης

Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εξετάζονται σενάρια που μέχρι πριν λίγα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητα:

Καθυστέρηση ή άρνηση υποστήριξης σε αμερικανικές επιχειρήσεις
Περιορισμός πρόσβασης σε βάσεις και υποδομές
Αποστολή ευρωπαϊκών στρατευμάτων στη Γροιλανδία
Μείωση αγορών αμερικανικών οπλικών συστημάτων
Ακόμη και ανάκτηση ελέγχου αμερικανικών βάσεων

Όμως κάθε τέτοια κίνηση θα είχε κόστος. Η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται από τις ΗΠΑ για την ασφάλεια της Ουκρανίας. Χωρίς αμερικανικές εγγυήσεις, πολλοί φοβούνται ότι η Ρωσία θα επιχειρήσει νέα επίθεση.

Η λεπτή ισορροπία

Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα παράδοξο σημείο: θέλει να δείξει ότι μπορεί να αντισταθεί, αλλά φοβάται ότι μια σύγκρουση με τις ΗΠΑ θα αποδυνάμωνε την ίδια την ασφάλειά της.

Από την άλλη πλευρά, η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να χρειάζεται την Ευρώπη. Οι βάσεις, οι πληροφορίες, οι εμπορικές σχέσεις και οι αγορές όπλων αποτελούν κρίσιμα στοιχεία της αμερικανικής ισχύος. Η αποχώρηση από το Ράμσταϊν, για παράδειγμα, θα είχε τεράστιες επιχειρησιακές συνέπειες.

Το μέλλον της διατλαντικής σχέσης

Όπως παραδέχονται Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, η σχέση Ευρώπης‑ΗΠΑ αλλάζει. Δεν είναι πλέον δεδομένη, ούτε σταθερή. Η Γροιλανδία ίσως να μην είναι η πραγματική αιτία της κρίσης — αλλά είναι ο καθρέφτης που αποκαλύπτει μια βαθύτερη αλήθεια:

Η Ευρώπη συνειδητοποιεί ότι πρέπει να μπορεί να σταθεί μόνη της.

Και οι ΗΠΑ συνειδητοποιούν ότι η εποχή της αυτόματης ευρωπαϊκής συναίνεσης έχει τελειώσει.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η διατλαντική σχέση δεν θα επιστρέψει ποτέ ακριβώς όπως ήταν.

Τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για την Ελλάδα — Μια αφηγηματική προσέγγιση

Καθώς η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες κινούνται σε μια επικίνδυνη τροχιά αμοιβαίας καχυποψίας, η Ελλάδα βρίσκεται ξανά στο σταυροδρόμι της ιστορίας. Οι γεωπολιτικές αναταράξεις που ξεκινούν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά —από τη Γροιλανδία μέχρι τις Βρυξέλλες και την Ουάσινγκτον— φτάνουν τελικά στο Αιγαίο, εκεί όπου η ισορροπία είναι πάντα εύθραυστη.

1. Ένα ΝΑΤΟ που τρίζει — και το Αιγαίο που βαραίνει

Αν η Ευρώπη και οι ΗΠΑ συγκρουστούν, το ΝΑΤΟ θα χάσει τη συνοχή του. Και όταν η συμμαχία αποδυναμώνεται, η πρώτη περιοχή που νιώθει την πίεση είναι το Αιγαίο. Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι η αποτρεπτική ομπρέλα που συγκρατεί την τουρκική επιθετικότητα γίνεται λεπτότερη. Η Άγκυρα θα έχει μεγαλύτερο περιθώριο να πιέσει μονομερώς, να δοκιμάσει τα όρια, να μετρήσει αντιδράσεις.

Η Αθήνα, σε ένα τέτοιο περιβάλλον, θα χρειαστεί να στηριχθεί περισσότερο στις δικές της δυνάμεις. Η εθνική αποτροπή θα γίνει κεντρικός πυλώνας ασφάλειας, ενώ η προβλεψιμότητα των αμερικανικών παρεμβάσεων —που συχνά λειτουργούσαν ως φρένο στις εντάσεις— θα μειωθεί. Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια ενός ΝΑΤΟ που τρίζει.

2. Οι αμερικανικές βάσεις στην Ελλάδα: από περιφερειακές σε κομβικές

Σε ένα σκηνικό όπου η Ευρώπη αμφισβητεί την αμερικανική παρουσία, οι βάσεις στη Σούδα, την Αλεξανδρούπολη και αλλού αποκτούν νέα βαρύτητα. Για την Ουάσινγκτον, η Ελλάδα μετατρέπεται σε σταθερό σημείο στήριξης σε μια περιοχή όπου οι ισορροπίες αλλάζουν διαρκώς. Οι επιχειρήσεις στη Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή και στη Μαύρη Θάλασσα περνούν όλο και περισσότερο μέσα από ελληνικό έδαφος.

Αυτό έχει δύο όψεις:

Η θετική:

Η Ελλάδα γίνεται απαραίτητη. Η διπλωματική της αξία αυξάνεται. Η στήριξη στα ελληνοτουρκικά μπορεί να ενισχυθεί, καθώς η Ουάσινγκτον θα θέλει να διασφαλίσει τη σταθερότητα του πιο χρήσιμου συμμάχου της στην περιοχή.

Η αρνητική:

Η χώρα κινδυνεύει να βρεθεί ανάμεσα σε δύο κόσμους — έναν αμερικανικό και έναν ευρωπαϊκό που απομακρύνονται. Η Αθήνα μπορεί να πιεστεί να πάρει θέση σε κρίσεις που δεν την αφορούν άμεσα. Και όσο αυξάνεται η στρατηγική της αξία, τόσο αυξάνεται και η πιθανότητα να γίνει μέρος ενός μεγαλύτερου ανταγωνισμού.

3. Η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία: ευκαιρία, αλλά και βάρος

Αν η Ευρώπη αποφασίσει να χαράξει δική της πορεία, μακριά από την αμερικανική ομπρέλα, θα χρειαστεί νέα εργαλεία άμυνας. Θα επενδύσει σε δικές της βιομηχανίες, θα δημιουργήσει νέες δομές, θα αναζητήσει πυλώνες σταθερότητας στη Μεσόγειο.

Η Ελλάδα μπορεί να βγει κερδισμένη. Ως χώρα‑σύνορο της ΕΕ, ως ναυτική δύναμη, ως φυσικός κόμβος στην Ανατολική Μεσόγειο, μπορεί να γίνει μέρος του νέου ευρωπαϊκού αμυντικού οικοδομήματος.

Αλλά αυτό απαιτεί:

περισσότερες δαπάνες
μεγαλύτερη στρατιωτική αυτονομία
πιο ενεργή εξωτερική πολιτική

Η Ελλάδα θα πρέπει να αναλάβει ρόλο που μέχρι σήμερα δεν χρειαζόταν να παίξει.

4. Η Τουρκία στο κενό της Δύσης

Όταν η Δύση διχάζεται, η Τουρκία κινείται. Η Άγκυρα θα επιχειρήσει να εμφανιστεί ως «γέφυρα» ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ευρώπη, να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος, να αποσπάσει ανταλλάγματα.

Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι η διπλωματική εγρήγορση πρέπει να αυξηθεί. Οι συμμαχίες πέρα από το ΝΑΤΟ —με Γαλλία, Ισραήλ, Αίγυπτο— αποκτούν μεγαλύτερη σημασία. Η αποτροπή στο Αιγαίο και στην Κύπρο πρέπει να ενισχυθεί, όχι μόνο στρατιωτικά αλλά και πολιτικά.

5. Η Ελλάδα ως «ασφαλές λιμάνι» — όχι ως πεδίο αντιπαράθεσης

Αν η Ευρώπη αποφασίσει να πιέσει τις ΗΠΑ μέσω των βάσεων, η Ελλάδα θα βρεθεί σε δύσκολη θέση. Η Αθήνα δεν θα θελήσει να συμμετάσχει σε μια τέτοια κλιμάκωση. Θα επιδιώξει να κρατήσει ισορροπία, να παραμείνει χρήσιμη και στις δύο πλευρές, να μην γίνει το έδαφος όπου θα ξεσπάσει η αντιπαράθεση.

Η ελληνική διπλωματία γνωρίζει καλά ότι:

η αμερικανική παρουσία είναι κρίσιμη για την ασφάλεια
η ευρωπαϊκή στήριξη είναι κρίσιμη για την οικονομία

Η Ελλάδα πρέπει να κινηθεί με ευελιξία, προσοχή και διορατικότητα.

Μια χώρα σε σταυροδρόμι

Η πιθανή σύγκρουση Ευρώπης–ΗΠΑ δεν αφορά μόνο τη Γροιλανδία. Αποκαλύπτει μια βαθύτερη αλλαγή στον κόσμο: τις συμμαχίες που μεταμορφώνονται, τις ισορροπίες που μετακινούνται, τις βεβαιότητες που ξεθωριάζουν.

Για την Ελλάδα, αυτή η νέα εποχή φέρνει:

περισσότερη γεωπολιτική αξία
περισσότερη ευθύνη
περισσότερη αβεβαιότητα

Η χώρα βρίσκεται σε μια θέση όπου μπορεί να κερδίσει πολλά — αλλά και να χάσει αν δεν κινηθεί με σύνεση.

Σε έναν κόσμο που αλλάζει, η Ελλάδα πρέπει να γίνει όχι απλώς παρατηρητής, αλλά ενεργός διαμορφωτής της δικής της ασφάλειας και του δικού της μέλλοντος.

Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook

Από το newsroom

Γράφει ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος

-Posted by Anexartitos.Ta.Neα

Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here

Δημοσίευση σχολίου

.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.

. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.

. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.

. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.

. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.

. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.

. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.

. Περισσότερα στους όρους χρήσης.

. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.