Αποφεύγοντας την Παγίδα μιας Κοινωνίας Χωρίς Μετρητά: Το Χρήμα ως Δημόσιο Αγαθό...
Το μέλλον των μετρητών δεν θα καθοριστεί μόνο από τις εξελίξεις στην τεχνολογία ή τις προτιμήσεις των καταναλωτών, αλλά από το αν οι θεσμοί επιλέξουν να τα διατηρήσουν ως ένα προσβάσιμο και βιώσιμο δημόσιο αγαθό.
Σε μια εποχή όπου τα ψηφιακά μέσα πληρωμών είναι πανταχού παρόντα και οι παραδοσιακές υποδομές (ΑΤΜ, τραπεζικά υποκαταστήματα) συρρικνώνονται με ραγδαίους ρυθμούς, μια νέα ακαδημαϊκή μελέτη (Απρίλιος 2026) των Γερμανών Καθηγητών Οικονομικών, Gerhard Rösl (Πανεπιστήμιο του Regensburg) και Franz Seitz (Πανεπιστήμιο του Weiden), έρχεται να ανατρέψει το κυρίαρχο αφήγημα υπέρ της πλήρους ψηφιοποίησης.
Οι δύο ακαδημαϊκοί υποστηρίζουν σθεναρά ότι η εξασφάλιση της χρήσης των μετρητών είναι ζωτικής σημασίας για το οικονομικό οικοσύστημα, καθώς λειτουργούν ως ο απόλυτος σταθεροποιητικός παράγοντας, ιδίως σε περιόδους κρίσεων.
Τα Μετρητά ως «Δημόσιο Αγαθό»
Σύμφωνα με την οικονομική θεωρία που αναλύεται στη μελέτη, τα μετρητά πληρούν τα κριτήρια του δημόσιου αγαθού:
Μη αποκλειστικότητα: Κανένας πολίτης δεν μπορεί (ή δεν πρέπει) να αποκλειστεί από τη χρήση τους.
Μη ανταγωνιστικότητα: Η χρήση τους από έναν καταναλωτή δεν μειώνει τη διαθεσιμότητά τους για τους υπόλοιπους.
Ως εκ τούτου, τα μετρητά παράγουν υψηλή κοινωνική αξία που ξεπερνά την ατομική χρησιμότητα. Προσφέρουν ανθεκτικότητα στο σύστημα πληρωμών (ως εναλλακτική λύση όταν τα ψηφιακά συστήματα καταρρέουν λόγω τεχνολογικών ή ενεργειακών blackouts), θωρακίζουν την ιδιωτικότητα και την ελευθερία επιλογής, και εξασφαλίζουν την οικονομική συμπερίληψη χωρίς αποκλεισμούς.
Το Κλειδί της «Οικονομικής Προσιτότητας» (Affordability)
Η μελέτη εισάγει την έννοια της «οικονομικής προσιτότητας» ως τον καθοριστικό παράγοντα για την επιβίωση του φυσικού χρήματος. Οι καταναλωτές διαμορφώνουν το οικοσύστημα με βάση το κόστος, την ευκολία και την ασφάλεια.
Όταν οι τράπεζες μειώνουν τα ΑΤΜ, το κόστος χρήσης των μετρητών αυξάνεται για τον πολίτη. Το κόστος αυτό χωρίζεται σε:
Άμεσο: Τραπεζικά τέλη και προμήθειες ανάληψης.
Έμμεσο: Χαμένος χρόνος για την εύρεση ΑΤΜ, έξοδα μετακίνησης και κίνδυνοι ασφάλειας.
Μη χρηματικό: Ψυχολογική επιβάρυνση και απώλεια αίσθησης ελέγχου.
Η αύξηση αυτού του κόστους είναι κοινωνικά άνιση. Πλήττει δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδήματα, τους ηλικιωμένους που στερούνται ψηφιακών δεξιοτήτων και τους κατοίκους της υπαίθρου, όπου οι τραπεζικές υποδομές έχουν σχεδόν εξαφανιστεί.
Ο Φαύλος Κύκλος της «Παγίδας Χωρίς Μετρητά»
Οι δύο οικονομολόγοι προειδοποιούν για τον κίνδυνο ενός συστημικού φαύλου κύκλου (network effect), ο οποίος μπορεί να οδηγήσει στην αναγκαστική εξαφάνιση του φυσικού χρήματος:
[Μείωση Χρήσης Μετρητών] ➔ [Συρρίκνωση Υποδομών (Λιγότερα ΑΤΜ)] ➔ [Αύξηση Κόστους & Ταλαιπωρίας] ➔ [Περαιτέρω Μείωση Χρήσης]
Παράλληλα, αποδομούν τον μύθο ότι οι ψηφιακές πληρωμές είναι καθολικά φθηνότερες, επισημαίνοντας τα τεράστια κρυφά κόστη τους, όπως οι επενδύσεις στην κυβερνοασφάλεια για την προστασία από ψηφιακές απάτες, αλλά και το βαρύ τίμημα της απώλειας της ιδιωτικότητας μέσω της εμπορευματοποίησης των προσωπικών δεδομένων.
Η Περιορισμένη Αποτελεσματικότητα των Απαγορεύσεων
Η μελέτη εξετάζει τα μέτρα που λαμβάνουν διάφορα κράτη (π.χ. ανώτατα όρια συναλλαγών με μετρητά) με το πρόσχημα της πάταξης της φοροδιαφυγής. Οι συγγραφείς τονίζουν ότι τα μέτρα αυτά έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα, καθώς απλώς μετατοπίζουν την εγκληματικότητα σε άλλα ψηφιακά ή σκιώδη πεδία, ενώ ταυτόχρονα περιορίζουν αναίτια την ελευθερία των νομοταγών πολιτών.
Προτάσεις Πολιτικής για τη Διάσωση του Συμβατικού Χρήματος
Για να αποφευχθεί η «παγίδα», οι Rösl και Seitz προτείνουν μια σειρά από άμεσες θεσμικές παρεμβάσεις:
Κρατική Στήριξη Υποδομών: Οι κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις πρέπει να υποχρεώσουν τη διατήρηση δικτύων ΑΤΜ, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες περιοχές.
Δίκαιος Ανταγωνισμός: Κατάργηση των ρυθμιστικών περιορισμών που εισάγουν διακρίσεις εις βάρος των μετρητών.
Εναλλακτικές Λύσεις: Ενίσχυση υπηρεσιών όπως το cashback στα καταστήματα λιανικής, λειτουργώντας συμπληρωματικά προς τα ΑΤΜ.
Διαφάνεια: Καθαρή απεικόνιση του πραγματικού κόστους όλων των μέσων πληρωμής, ώστε ο καταναλωτής να επιλέγει ελεύθερα.
Τα μετρητά πρέπει να παραμείνουν οργανικό και αναπόσπαστο κομμάτι ενός ανθεκτικού μείγματος πληρωμών. Η καθολική προσβασιμότητα, η οικονομική συμπερίληψη και η προστασία των προσωπικών δεδομένων δεν είναι τεχνολογικά εμπορεύματα, αλλά κοινωνικές κατακτήσεις.
Το αν θα επιβιώσουν εξαρτάται αποκλειστικά από την πολιτική βούληση των θεσμών να τα προστατεύσουν ως δημόσιο αγαθό.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει η Σοφία Παπανδρέου
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου