Η Ρωσία αναδείχθηκε 4η οικονομική υπερδύναμη στον πλανήτη – Πώς άντεξε τις κυρώσεις...
Από την οικονομική πίεση στη βαθιά αναδιάρθρωση
Πέντε χρόνια μετά την έναρξη μιας πρωτοφανούς περιόδου δυτικών κυρώσεων και οικονομικών περιορισμών, η ρωσική οικονομία παρουσιάζει μια εικόνα πολύ διαφορετική από εκείνη που πολλοί προέβλεπαν το 2022.
Η Ρωσία δεν απομονώθηκε πλήρως από την παγκόσμια οικονομία. Αντίθετα, ανακατεύθυνε μεγάλο μέρος του εμπορίου της προς την Ασία, αύξησε τη χρήση εγχώριων πηγών χρηματοδότησης, ενίσχυσε την κρατική παρέμβαση και προσπάθησε να αντικαταστήσει ορισμένες δυτικές εισαγωγές με εγχώρια παραγωγή.
Το αποτέλεσμα δεν είναι μια οικονομία χωρίς προβλήματα. Είναι, όμως, μια οικονομία που προσαρμόστηκε πολύ περισσότερο από όσο προέβλεπαν αρκετές αρχικές εκτιμήσεις.
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της σημερινής εικόνας.
Με βάση τα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η Ρωσία παραμένει μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη όταν η σύγκριση γίνεται με βάση την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης – PPP. Το ΔΝΤ υπολογίζει για το 2026 ρωσικό ΑΕΠ σε PPP που αντιστοιχεί περίπου στο 3,38% της παγκόσμιας οικονομίας. (IMF)
Αυτό εξηγεί γιατί η Ρωσία εμφανίζεται στην τέταρτη θέση σε αρκετές διεθνείς κατατάξεις με βάση το PPP.
Όμως υπάρχει μια κρίσιμη διευκρίνιση:
Η τέταρτη θέση αφορά το μέγεθος της οικονομίας σε όρους αγοραστικής δύναμης και δεν σημαίνει ότι η Ρωσία είναι η τέταρτη «υπερδύναμη» σε συνολική οικονομική, στρατιωτική και τεχνολογική ισχύ.
Τι σημαίνει πραγματικά η 4η θέση
Το ονομαστικό ΑΕΠ και το ΑΕΠ σε PPP μετρούν διαφορετικά πράγματα.
Το ονομαστικό ΑΕΠ μετατρέπει την οικονομική παραγωγή σε δολάρια με βάση τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Το PPP επιχειρεί να λάβει υπόψη το διαφορετικό επίπεδο τιμών μεταξύ των χωρών.
Αυτό έχει μεγάλη σημασία για τη Ρωσία.
Ένα ποσό χρημάτων που στη Ρωσία αγοράζει συγκεκριμένη ποσότητα αγαθών και υπηρεσιών μπορεί να αγοράζει πολύ μικρότερη ποσότητα σε μια ακριβότερη δυτική οικονομία.
Γι' αυτό η θέση της Ρωσίας είναι αισθητά υψηλότερη όταν χρησιμοποιείται το PPP από ό,τι όταν χρησιμοποιείται το ονομαστικό ΑΕΠ.
Σύμφωνα με το IMF DataMapper, το ονομαστικό ΑΕΠ της Ρωσίας για το 2026 υπολογίζεται περίπου στα 2,66 τρισ. δολάρια, ενώ η οικονομία αντιστοιχεί σε περίπου 3,38% του παγκόσμιου ΑΕΠ σε όρους PPP. (IMF)
Άρα η εικόνα είναι διπλή:
Σε ονομαστικούς όρους η Ρωσία είναι πολύ μικρότερη από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Σε όρους PPP, όμως, αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου.
Οι κυρώσεις δεν κατέρρευσαν τη ρωσική οικονομία
Όταν επιβλήθηκαν οι μεγάλες δυτικές κυρώσεις μετά την εισβολή στην Ουκρανία, ένα από τα βασικά ερωτήματα ήταν αν η Ρωσία θα μπορούσε να διατηρήσει τη λειτουργία της οικονομίας της χωρίς πρόσβαση σε μεγάλο μέρος των δυτικών χρηματοπιστωτικών αγορών, τεχνολογιών και προϊόντων.
Η απάντηση μέχρι σήμερα είναι ότι η οικονομία προσαρμόστηκε.
Η προσαρμογή δεν έγινε χωρίς κόστος.
Η Ρωσία έχασε πρόσβαση σε σημαντικές δυτικές αγορές και τεχνολογίες. Οι εμπορικές ροές άλλαξαν. Οι επιχειρήσεις χρειάστηκε να αναζητήσουν νέους προμηθευτές και νέους πελάτες.
Ταυτόχρονα όμως η Μόσχα στράφηκε περισσότερο προς χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία και άλλες αγορές της Ασίας και του λεγόμενου Global South.
Η Τράπεζα της Ρωσίας αναγνωρίζει ότι οι κυρώσεις εξακολουθούν να περιορίζουν την ανάπτυξη του εξωτερικού εμπορίου, αλλά η οικονομία έχει προσαρμοστεί στο νέο περιβάλλον. (Κεντρική Τράπεζα Ρωσίας)
Η εγχώρια ζήτηση παίρνει μεγαλύτερο βάρος
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η αυξημένη σημασία της εσωτερικής οικονομικής δραστηριότητας.
Κατανάλωση, επενδύσεις, κρατικές δαπάνες και εγχώρια παραγωγή απέκτησαν μεγαλύτερο ρόλο στην οικονομική δραστηριότητα.
Αυτό σημαίνει ότι η Ρωσία εξαρτάται λιγότερο από το προηγούμενο μοντέλο στο οποίο η πρόσβαση στις δυτικές αγορές και η εξωτερική χρηματοδότηση είχαν μεγαλύτερο βάρος.
Η μεταβολή αυτή δεν πρέπει όμως να ερμηνευθεί ως πλήρης απεξάρτηση από το εξωτερικό.
Η Ρωσία εξακολουθεί να εξαρτάται σημαντικά από τις εξαγωγές εμπορευμάτων, ιδιαίτερα από την ενέργεια, ενώ η Κίνα έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία στις οικονομικές της σχέσεις.
Επομένως, το μοντέλο δεν είναι «αυτάρκεια».
Είναι περισσότερο μια αναδιάταξη των οικονομικών σχέσεων.
Το μεγάλο όπλο της Μόσχας: οι πρώτες ύλες
Ένας από τους βασικότερους λόγους για τους οποίους η Ρωσία μπόρεσε να αντέξει τις κυρώσεις είναι η θέση της ως μεγάλης παραγωγού ενέργειας και πρώτων υλών.
Πετρέλαιο, φυσικό αέριο, μέταλλα, αγροτικά προϊόντα και άλλες πρώτες ύλες εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό μέρος της ρωσικής οικονομίας.
Η δυνατότητα πώλησης ενέργειας σε νέους αγοραστές έδωσε στη Μόσχα πολύτιμα έσοδα σε συνάλλαγμα.
Οι κυρώσεις άλλαξαν το πού κατευθύνονται αυτές οι εξαγωγές, αλλά δεν εξαφάνισαν τη ζήτηση για όλες τις ρωσικές πρώτες ύλες.
Αυτό είναι ένα από τα βασικά σημεία που εξηγούν γιατί η οικονομική πίεση δεν μετατράπηκε σε οικονομική κατάρρευση.
Η οικονομία όμως δεν είναι άτρωτη
Εδώ χρειάζεται να αποφύγουμε την υπερβολή.
Η ρωσική οικονομία δεν έχει «συντρίψει» τις κυρώσεις με την έννοια ότι αυτές δεν έχουν συνέπειες.
Οι κυρώσεις έχουν αυξήσει το κόστος εμπορίου, έχουν περιορίσει την πρόσβαση σε τεχνολογία και χρηματοδότηση και έχουν αναγκάσει τη Ρωσία να δημιουργήσει πιο περίπλοκες εναλλακτικές διαδρομές για εισαγωγές και εξαγωγές.
Παράλληλα, η οικονομία αντιμετωπίζει πληθωριστικές πιέσεις και περιορισμούς στην παραγωγική της δυναμικότητα.
Τον Ιούλιο του 2026 η Τράπεζα της Ρωσίας μείωσε το βασικό επιτόκιο στο 14%, αλλά ταυτόχρονα επισήμανε ότι οι προσδοκίες για τη μελλοντική ζήτηση είχαν υποχωρήσει και ότι απαιτείται προσεκτικότερη νομισματική πολιτική. (Κεντρική Τράπεζα Ρωσίας)
Η εικόνα επομένως απέχει από μια οικονομία που αναπτύσσεται χωρίς περιορισμούς.
Η ανάπτυξη επιβραδύνεται
Το 2026 αποτελεί διαφορετική φάση.
Η αρχική προσαρμογή στις κυρώσεις έχει σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί και τώρα εμφανίζονται πιο έντονα οι περιορισμοί που δημιουργεί η έλλειψη εργατικού δυναμικού, η υψηλή χρηματοδότηση, οι περιορισμοί στην τεχνολογία και το κόστος του πολέμου.
Η Τράπεζα της Ρωσίας περιγράφει το πρώτο εξάμηνο του 2026 ως περίοδο μέτριας ανάπτυξης, αλλά υπογραμμίζει ότι οι διαφορές μεταξύ των κλάδων έχουν αυξηθεί και ότι η ιδιωτική επενδυτική και καταναλωτική ζήτηση αντιμετωπίζει περιορισμούς. (Κεντρική Τράπεζα Ρωσίας)
Το γεγονός αυτό είναι κρίσιμο.
Άλλο η αντοχή μιας οικονομίας σε ένα σοκ και άλλο η δυνατότητά της να διατηρεί υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης για πολλά χρόνια.
Η Ρωσία απέδειξε το πρώτο.
Το δεύτερο παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Ο παράγοντας του πολέμου
Ένα μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας των τελευταίων ετών συνδέεται με την αύξηση των κρατικών δαπανών και ιδιαίτερα των στρατιωτικών δαπανών.
Αυτό δημιούργησε ζήτηση σε βιομηχανίες, μεταποίηση, κατασκευές, μεταφορές και άλλους κλάδους.
Αλλά υπάρχει ένα παράδοξο.
Οι πολεμικές δαπάνες μπορούν να αυξήσουν το ΑΕΠ βραχυπρόθεσμα, επειδή δημιουργούν παραγωγή και θέσεις εργασίας.
Δεν σημαίνει όμως ότι αυξάνουν αντίστοιχα την ευημερία της κοινωνίας.
Ένα εργοστάσιο που παράγει στρατιωτικό εξοπλισμό παράγει οικονομική αξία με την έννοια της στατιστικής μέτρησης του ΑΕΠ. Ταυτόχρονα, όμως, οι πόροι που χρησιμοποιούνται για αυτό δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για άλλες παραγωγικές ή κοινωνικές ανάγκες.
Γι' αυτό η σημερινή ρωσική ανάπτυξη πρέπει να εξετάζεται όχι μόνο από το ύψος του ΑΕΠ αλλά και από τη δομή της ανάπτυξης.
Η μεγάλη πρόκληση: τεχνολογία και παραγωγικότητα
Η επόμενη φάση είναι δυσκολότερη.
Η Ρωσία μπορεί να συνεχίσει να εξάγει πρώτες ύλες και να στηρίζει την οικονομία μέσω κρατικών δαπανών. Αυτό όμως δεν αρκεί για να δημιουργήσει μακροπρόθεσμα μια οικονομία υψηλής παραγωγικότητας.
Η πρόσβαση σε προηγμένες δυτικές τεχνολογίες έχει περιοριστεί.
Η Μόσχα προσπαθεί να καλύψει μέρος του κενού μέσω εγχώριας παραγωγής, κινεζικής τεχνολογίας, νέων εμπορικών εταίρων και ανάπτυξης δικών της τεχνολογικών δυνατοτήτων.
Η τεχνητή νοημοσύνη, η αυτοματοποίηση, η ρομποτική και τα data centers αποτελούν πλέον μέρος της στρατηγικής για την αντιμετώπιση ενός ακόμη μεγαλύτερου προβλήματος:
την έλλειψη εργατικού δυναμικού.
Η δημογραφία μπορεί να αποδειχθεί μακροπρόθεσμα μεγαλύτερη πρόκληση από τις ίδιες τις κυρώσεις.
Η Κίνα γίνεται ολοένα σημαντικότερη
Η οικονομική αναδιάταξη της Ρωσίας έχει έναν μεγάλο πρωταγωνιστή: την Κίνα.
Οι εμπορικές και οικονομικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών έχουν αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη σημασία.
Για τη Ρωσία, η Κίνα αποτελεί τεράστια αγορά, σημαντικό προμηθευτή προϊόντων και τεχνολογίας και βασικό εταίρο στο νέο εμπορικό της περιβάλλον.
Αλλά αυτή η σχέση δημιουργεί και έναν κίνδυνο.
Όσο περισσότερο η Ρωσία εξαρτάται από έναν μεγάλο οικονομικό εταίρο, τόσο μικρότερη είναι η δυνατότητα ισότιμης διαπραγμάτευσης.
Έτσι, η οικονομική στροφή προς την Ανατολή αποτελεί ταυτόχρονα λύση και νέα εξάρτηση.
Μια οικονομία που άντεξε, αλλά πληρώνει τίμημα
Η πιο ακριβής περιγραφή της σημερινής Ρωσίας δεν είναι ούτε «οικονομική κατάρρευση» ούτε «οικονομικός θρίαμβος».
Είναι οικονομική ανθεκτικότητα υπό μεγάλη πίεση.
Η χώρα κατάφερε να αποφύγει την κατάρρευση που πολλοί φοβούνταν.
Αναδιοργάνωσε το εμπόριό της.
Αύξησε τη σημασία της εγχώριας ζήτησης.
Ενίσχυσε την κρατική χρηματοδότηση.
Βρήκε νέους αγοραστές για τις εξαγωγές της.
Και εξακολουθεί να διαθέτει τεράστια αποθέματα φυσικών πόρων.
Ταυτόχρονα όμως αντιμετωπίζει υψηλό κόστος πολέμου, τεχνολογικούς περιορισμούς, πληθωρισμό, ελλείψεις εργατικού δυναμικού και επιβράδυνση της ανάπτυξης.
Μάλιστα, τον Αύγουστο του 2026 ο κορυφαίος οικονομολόγος της κρατικής VEB, Αντρέι Κλεπάτς, προειδοποίησε δημόσια ότι η Ρωσία χάνει έδαφος στον τεχνολογικό και οικονομικό ανταγωνισμό και ότι οι πιέσεις από τον πόλεμο και τις ουκρανικές επιθέσεις στις υποδομές αυξάνονται. Λίγο αργότερα απομακρύνθηκε από τη θέση του. (Reuters)
Αυτή η εξέλιξη δείχνει πόσο διαφορετικές μπορεί να είναι οι εκτιμήσεις για την πραγματική κατάσταση της οικονομίας.
Τι απέδειξε τελικά η Ρωσία;
Η ρωσική περίπτωση αποτελεί ένα σημαντικό οικονομικό πείραμα της εποχής μας.
Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, μια μεγάλη οικονομία με τεράστιους φυσικούς πόρους βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα εξαιρετικά εκτεταμένο σύστημα οικονομικών περιορισμών από μεγάλο μέρος της Δύσης.
Η Ρωσία δεν κατέρρευσε.
Αυτό είναι γεγονός.
Αλλά επίσης δεν σημαίνει ότι οι κυρώσεις απέτυχαν πλήρως.
Άλλαξαν τη δομή της ρωσικής οικονομίας, αύξησαν το κόστος συναλλαγών, περιόρισαν την πρόσβαση σε τεχνολογία και χρηματοδότηση και έστρεψαν τη χώρα περισσότερο προς την Ασία.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι αν η Ρωσία μπορεί να αντέξει τις κυρώσεις.
Έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να προσαρμοστεί.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορεί να μετατρέψει αυτή την προσαρμογή σε ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης, χωρίς να εξαρτάται υπερβολικά από τις πολεμικές δαπάνες, τις πρώτες ύλες και έναν περιορισμένο αριθμό μεγάλων εμπορικών εταίρων.
Και εκεί θα κριθεί η πραγματική οικονομική ισχύς της Ρωσίας τις επόμενες δεκαετίες.
Η Ρωσία άντεξε τις κυρώσεις. Το αν θα μπορέσει να τις μετατρέψει σε καταλύτη για μια ισχυρότερη και πιο παραγωγική οικονομία είναι το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Σοφία Παπανδρέου
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου