Ακρίβεια: Ο πόλεμος αδειάζει τις τσέπες των Ελλήνων – Από το Hormuz στη βενζίνη, το ρεύμα και το ψωμί

 

      Η γεωπολιτική κρίση περνά στην καθημερινότητα...

 

 – Πετρέλαιο, μεταφορές, ενέργεια και τρόφιμα δημιουργούν ένα νέο κύμα πιέσεων για τα νοικοκυριά – Τι μπορεί να συμβεί τους επόμενους μήνες

 

Ο πόλεμος μπορεί να ξεκινά χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ελλάδα, όμως η οικονομική του επίδραση μπορεί να φτάσει μέσα σε λίγες ημέρες στο πρατήριο καυσίμων, στον λογαριασμό του ηλεκτρικού, στο σούπερ μάρκετ και τελικά στο πορτοφόλι της ελληνικής οικογένειας.

Αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο χαρακτηριστικό της σημερινής γεωπολιτικής κρίσης.

Οι πύραυλοι δεν χρειάζεται να πέσουν στην Ελλάδα για να υπάρξει οικονομικό κόστος.

Αρκεί να διαταραχθεί μια θαλάσσια διαδρομή.

Αρκεί να αυξηθεί η τιμή του πετρελαίου.

Αρκεί να αυξηθεί το κόστος μεταφοράς.

Αρκεί μια επιχείρηση να πληρώσει ακριβότερα για ενέργεια και πρώτες ύλες.

Η αύξηση αυτή μεταφέρεται σταδιακά σε ολόκληρη την οικονομία.

Και τελικά ο καταναλωτής είναι αυτός που βρίσκεται αντιμέτωπος με το αποτέλεσμα.

 

 

Το Hormuz είναι πολύ μακριά – αλλά η επίδρασή του είναι πολύ κοντά

Το Στενό του Hormuz αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Πριν από την κρίση, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου περνούσε από αυτή τη στενή θαλάσσια δίοδο.

Σήμερα η εικόνα έχει αλλάξει δραματικά.

Η EIA αναφέρει ότι οι διαταραχές που προκλήθηκαν από τον πόλεμο και τις επιθέσεις στην ενεργειακή υποδομή και τη ναυσιπλοΐα οδήγησαν σε σημαντικές απώλειες παραγωγής στη Μέση Ανατολή. Περίπου 5,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως τέθηκαν εκτός παραγωγής τον Ιούλιο, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περισσότερο από 5% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου. (Reuters)

Το πρόβλημα επομένως δεν είναι ότι ξαφνικά εξαφανίστηκε το πετρέλαιο από τον πλανήτη.

Το πρόβλημα είναι ότι ένα σημαντικό μέρος του πετρελαίου δεν μπορεί να φτάσει εύκολα εκεί όπου χρειάζεται.

Και στις αγορές αυτό έχει τεράστια σημασία.

Γιατί οι τιμές δεν καθορίζονται μόνο από το τι υπάρχει σήμερα.

Καθορίζονται και από το τι φοβούνται οι αγορές ότι μπορεί να συμβεί αύριο.

 

Ο φόβος έχει οικονομική αξία

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά μαθήματα της σημερινής κρίσης.

Οι αγορές δεν περιμένουν πάντα να εμφανιστεί η πραγματική έλλειψη.

Προεξοφλούν την πιθανότητα της έλλειψης.

Εάν οι traders θεωρούν ότι το Hormuz θα ανοίξει σύντομα και η ροή του πετρελαίου θα επιστρέψει στα φυσιολογικά επίπεδα, η αντίδραση των τιμών μπορεί να περιοριστεί.

Εάν όμως αρχίσουν να πιστεύουν ότι η κρίση θα κρατήσει εβδομάδες ή μήνες, τότε το ασφάλιστρο κινδύνου αυξάνεται.

Το Brent είχε ήδη εκτιναχθεί σημαντικά μέσα στο 2026, με το Reuters να καταγράφει στις 11 Αυγούστου τιμή περίπου 88,67 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι τιμές είχαν αυξηθεί κατά περίπου 44% από την αρχή του έτους. (Reuters)

Αυτό σημαίνει ότι η αγορά πληρώνει όχι μόνο για το πετρέλαιο.

Πληρώνει και για την αβεβαιότητα.

 

 

Και εδώ αρχίζει το πρόβλημα για την Ελλάδα

Η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε ένα τέτοιο σοκ.

Όχι επειδή παράγει λίγο ή πολύ πετρέλαιο.

Αλλά επειδή η καθημερινή οικονομική δραστηριότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ενέργεια και τις μεταφορές.

Ένα φορτηγό χρειάζεται καύσιμο.

Ένα πλοίο χρειάζεται καύσιμο.

Ένα λεωφορείο χρειάζεται καύσιμο.

Ένα αγροτικό μηχάνημα χρειάζεται καύσιμο.

Ένα εργοστάσιο χρειάζεται ενέργεια.

Ένα σούπερ μάρκετ χρειάζεται ψυκτικές εγκαταστάσεις και μεταφορές.

Ένα ξενοδοχείο χρειάζεται ηλεκτρική ενέργεια, μεταφορές, τρόφιμα και καύσιμα.

Επομένως, η αύξηση του ενεργειακού κόστους δεν παραμένει στον ενεργειακό κλάδο.

Διαχέεται σε ολόκληρη την οικονομία.

 

 

Η βενζίνη είναι μόνο η πρώτη ένδειξη

Ο καταναλωτής βλέπει πρώτα την αύξηση στην αντλία.

Είναι το πιο άμεσο και κατανοητό παράδειγμα.

Όμως η βενζίνη είναι μόνο η κορυφή του προβλήματος.

Ακριβότερο πετρέλαιο σημαίνει ακριβότερη μεταφορά.

Ακριβότερη μεταφορά σημαίνει υψηλότερο κόστος για τον παραγωγό.

Ο παραγωγός μεταφέρει μέρος αυτού του κόστους στον χονδρέμπορο.

Ο χονδρέμπορος στον λιανέμπορο.

Και τελικά ο λογαριασμός φτάνει στον καταναλωτή.

Αυτό μπορεί να συμβεί ακόμη και σε προϊόντα που δεν έχουν καμία άμεση σχέση με το πετρέλαιο.

 

 

Το ψωμί μπορεί να γίνει ακριβότερο χωρίς να ακριβύνει το σιτάρι

Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα.

Ένα καρβέλι ψωμί.

Για να φτάσει στο ράφι, έχουν προηγηθεί πολλές μετακινήσεις.

Λιπάσματα και γεωργικές εισροές πρέπει να φτάσουν στον αγρότη.

Τα αγροτικά μηχανήματα πρέπει να λειτουργήσουν.

Το σιτάρι πρέπει να μεταφερθεί.

Το αλεύρι πρέπει να μεταφερθεί στο αρτοποιείο.

Το ψωμί πρέπει να παραχθεί.

Και στη συνέχεια πρέπει να μεταφερθεί στο κατάστημα.

Σε κάθε στάδιο υπάρχει ενεργειακό κόστος.

Άρα μια αύξηση στο πετρέλαιο μπορεί να επηρεάσει την τελική τιμή του ψωμιού ακόμη και αν η τιμή του σιταριού παραμένει αμετάβλητη.

Αυτός είναι ο μηχανισμός του πληθωρισμού κόστους.

 

 

Το δεύτερο κύμα είναι πιο επικίνδυνο από το πρώτο

Το πρώτο κύμα είναι εύκολο να το δει κανείς.

Βλέπει ακριβότερη βενζίνη.

Το δεύτερο κύμα όμως είναι πιο ύπουλο.

Είναι οι επιχειρήσεις που αυξάνουν τις τιμές τους επειδή αυξήθηκε το κόστος λειτουργίας.

Είναι ο μεταφορέας που πληρώνει περισσότερα για καύσιμα.

Είναι ο αγρότης που πληρώνει περισσότερα για καύσιμα και εισροές.

Είναι το εργοστάσιο που πληρώνει περισσότερα για ενέργεια.

Είναι το ξενοδοχείο που πληρώνει περισσότερα για τρόφιμα, μεταφορές και λειτουργικά έξοδα.

Είναι τελικά ο καταναλωτής που πληρώνει περισσότερο για όλα αυτά.

Και εκεί βρίσκεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος:

το αρχικό ενεργειακό σοκ να μετατραπεί σε γενικευμένη αύξηση του κόστους ζωής.

 

 

Η ΕΚΤ προειδοποιεί για ακριβώς αυτό

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη ενσωματώσει στις προβολές της την επίδραση του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Στις προβολές του Ιουνίου, η ΕΚΤ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός της Ευρωζώνης θα παραμείνει αυξημένος και ότι η ενέργεια θα αποτελέσει βασικό παράγοντα πίεσης.

Ο ενεργειακός πληθωρισμός αναμένεται να κορυφωθεί στο 12,5% το γ΄ τρίμηνο του 2026, ενώ ο συνολικός πληθωρισμός προβλέπεται στο 3% κατά μέσο όρο για το 2026 και 2,3% το 2027. (European Central Bank)

Η ΕΚΤ προειδοποιεί ταυτόχρονα ότι οι υψηλότερες τιμές ενέργειας μειώνουν τα πραγματικά εισοδήματα και αποδυναμώνουν την ιδιωτική κατανάλωση και τις επενδύσεις. (European Central Bank)

Αυτό είναι το σημείο όπου η κρίση μετατρέπεται από ενεργειακό πρόβλημα σε πρόβλημα ανάπτυξης.

 

 

Το σενάριο που φοβίζει περισσότερο: στασιμοπληθωρισμός

Υπάρχει μια λέξη που οι οικονομολόγοι αποφεύγουν να χρησιμοποιούν εύκολα:

στασιμοπληθωρισμός.

Υψηλές τιμές μαζί με χαμηλή ανάπτυξη.

Είναι ένα από τα δυσκολότερα οικονομικά σενάρια.

Γιατί όταν αυξάνεται ο πληθωρισμός, η κεντρική τράπεζα έχει λόγο να διατηρεί αυστηρή νομισματική πολιτική.

Όμως όταν η οικονομία επιβραδύνεται, οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά χρειάζονται ακριβώς το αντίθετο: καλύτερες χρηματοδοτικές συνθήκες.

Το πρόβλημα είναι ότι ένας πληθωρισμός που προκαλείται από ενεργειακό σοκ δεν αντιμετωπίζεται εύκολα μόνο με επιτόκια.

Δεν μπορεί μια κεντρική τράπεζα να παράγει περισσότερο πετρέλαιο.

Δεν μπορεί να ανοίξει το Hormuz.

Δεν μπορεί να αποκαταστήσει μια κατεστραμμένη παραγωγική εγκατάσταση.

Μπορεί όμως να προσπαθήσει να εμποδίσει το αρχικό σοκ να μετατραπεί σε μόνιμο πληθωρισμό.

 

 

Τι σημαίνει αυτό για τον Έλληνα καταναλωτή

Για την ελληνική οικογένεια, το πρόβλημα είναι πολύ συγκεκριμένο.

Εάν αυξηθούν τα καύσιμα:

αυξάνεται το κόστος μετακίνησης.

Εάν αυξηθεί το κόστος μετακίνησης:

αυξάνεται το κόστος των προϊόντων.

Εάν αυξηθεί το κόστος των προϊόντων:

μειώνεται η αγοραστική δύναμη.

Και όταν μειώνεται η αγοραστική δύναμη:

ο καταναλωτής περιορίζει τις αγορές του.

Αυτό επηρεάζει τις επιχειρήσεις.

Και εάν οι επιχειρήσεις δουν χαμηλότερη ζήτηση ενώ ταυτόχρονα έχουν υψηλότερο κόστος, τότε αρχίζουν να πιέζονται τα περιθώρια κέρδους, οι επενδύσεις και η απασχόληση.

Έτσι δημιουργείται ένας οικονομικός κύκλος που ξεκινά από μια γεωπολιτική κρίση και καταλήγει στην πραγματική οικονομία.

 

 

Το πιο ευάλωτο νοικοκυριό είναι αυτό που δεν έχει περιθώριο

Η ακρίβεια δεν χτυπά όλους με τον ίδιο τρόπο.

Ένα νοικοκυριό με υψηλό εισόδημα μπορεί να απορροφήσει ευκολότερα μια αύξηση 20 ή 30 ευρώ τον μήνα στο κόστος μετακίνησης.

Για μια οικογένεια που βρίσκεται ήδη στα όρια του διαθέσιμου εισοδήματός της, όμως, η ίδια αύξηση μπορεί να σημαίνει:

λιγότερα τρόφιμα,

λιγότερη κατανάλωση,

αναβολή μιας αγοράς,

αδυναμία πληρωμής μιας υποχρέωσης,

ή ακόμη και αύξηση του χρέους.

Γι' αυτό η ακρίβεια δεν είναι μόνο μακροοικονομικό μέγεθος.

Είναι ζήτημα κοινωνικής αντοχής.

 

 

Η Ελλάδα έχει ένα ακόμη πλεονέκτημα – και έναν κίνδυνο

Η ελληνική οικονομία έχει σήμερα μεγαλύτερη δημοσιονομική και ενεργειακή άμυνα σε σχέση με προηγούμενες κρίσεις.

Η κυβέρνηση έχει ήδη λάβει μέτρα στήριξης νοικοκυριών και αγροτών, ενώ τον Απρίλιο ανακοίνωσε πακέτο περίπου 500 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του πολέμου στο Ιράν. (Reuters)

Όμως η δημοσιονομική στήριξη δεν μπορεί να είναι απεριόριστη.

Εάν η κρίση παραταθεί, το κράτος θα πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο στόχους:

στήριξη των νοικοκυριών και δημοσιονομική πειθαρχία.

Και αυτή η ισορροπία θα γίνει δυσκολότερη όσο μεγαλώνει η διάρκεια του ενεργειακού σοκ.

 

 

Το 2027 μπορεί να είναι καλύτερο – αλλά όχι απαραίτητα

Υπάρχει και η θετική πλευρά.

Η EIA εκτιμά ότι οι συνθήκες μπορεί να βελτιωθούν σταδιακά και ότι οι τιμές του πετρελαίου θα υποχωρήσουν το 2027.

Όμως η ίδια υπηρεσία προειδοποιεί ότι περίπου 600.000 βαρέλια ημερησίως περιφερειακής παραγωγής μπορεί να παραμείνουν εκτός αγοράς μέχρι το 2027. (Reuters)

Άρα το βασικό σενάριο δεν είναι απαραίτητα «η κρίση τελειώνει και οι τιμές επιστρέφουν αμέσως εκεί που ήταν».

Η οικονομία μπορεί να χρειαστεί μήνες για να απορροφήσει το σοκ.

Και ακόμη περισσότερο χρόνο για να αποκατασταθεί η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

 

 

Το μεγάλο ερώτημα για την Ελλάδα

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι εάν η Ελλάδα θα πληρώσει μέρος του κόστους.

Θα το πληρώσει.

Το ερώτημα είναι πόσο και για πόσο καιρό.

Εάν το Hormuz σταθεροποιηθεί και οι θαλάσσιες μεταφορές επιστρέψουν σταδιακά στην κανονικότητα, το ενεργειακό σοκ μπορεί να αποδειχθεί προσωρινό.

Εάν όμως η κρίση παραταθεί, τότε η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα πολύ πιο σύνθετο πρόβλημα:

υψηλό κόστος ενέργειας + υψηλότερες τιμές + χαμηλότερη αγοραστική δύναμη + πιέσεις στην ανάπτυξη.

Και τότε η συζήτηση δεν θα αφορά πλέον μόνο την τιμή της βενζίνης.

Θα αφορά την αντοχή ολόκληρης της οικονομίας.

 

 

Τρεις δρόμοι για το άμεσο μέλλον

Με βάση τα σημερινά δεδομένα, μπορούν να διαμορφωθούν τρία βασικά σενάρια.

1. Το αισιόδοξο σενάριο

Η κυκλοφορία στο Hormuz αποκαθίσταται.

Οι ροές πετρελαίου επιστρέφουν σταδιακά.

Το Brent υποχωρεί.

Οι πιέσεις στα καύσιμα μειώνονται.

Ο πληθωρισμός αρχίζει να αποκλιμακώνεται.

Σε αυτή την περίπτωση, το 2026 θα καταγραφεί ως ένα ισχυρό αλλά προσωρινό ενεργειακό σοκ.

2. Το ενδιάμεσο σενάριο

Η ναυσιπλοΐα αποκαθίσταται μερικώς, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει.

Οι τιμές πετρελαίου παραμένουν υψηλότερες από τα προ κρίσης επίπεδα.

Οι μεταφορές και τα τρόφιμα παραμένουν ακριβότερα.

Η ανάπτυξη επιβραδύνεται, αλλά δεν σταματά.

Αυτό είναι ίσως το σενάριο που θα δοκιμάσει περισσότερο την καθημερινότητα των ελληνικών νοικοκυριών.

3. Το δυσμενές σενάριο

Η κρίση παρατείνεται.

Οι ενεργειακές υποδομές συνεχίζουν να πλήττονται.

Οι ροές μέσω Hormuz παραμένουν περιορισμένες.

Το πετρέλαιο διατηρείται σε πολύ υψηλά επίπεδα.

Οι αυξήσεις περνούν σε τρόφιμα, μεταφορές και υπηρεσίες.

Η κατανάλωση μειώνεται.

Η οικονομική ανάπτυξη επιβραδύνεται.

Και τότε η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει αυτό ακριβώς που φοβούνται οι οικονομολόγοι:

πληθωρισμό μαζί με ασθενέστερη ανάπτυξη.

 

 

Το πραγματικό κόστος δεν είναι μόνο η τιμή του πετρελαίου

Υπάρχει ένα τελευταίο και ίσως σημαντικότερο σημείο.

Το πραγματικό κόστος μιας γεωπολιτικής κρίσης δεν μετριέται μόνο σε δολάρια ανά βαρέλι.

Μετριέται σε:

χαμένο διαθέσιμο εισόδημα,

ακριβότερα τρόφιμα,

ακριβότερες μεταφορές,

μικρότερες επενδύσεις,

χαμηλότερη κατανάλωση,

ακριβότερη χρηματοδότηση,

και τελικά σε χαμηλότερη ποιότητα ζωής.

Ο πόλεμος ταξιδεύει μέσα από τις αλυσίδες εφοδιασμού.

Περνά από τα δεξαμενόπλοια στα διυλιστήρια.

Από τα διυλιστήρια στα πρατήρια.

Από τα πρατήρια στα φορτηγά.

Από τα φορτηγά στα καταστήματα.

Και από τα καταστήματα στο οικογενειακό τραπέζι.

 

 

Ο φόβος έχει τιμή – και την πληρώνει τελικά ο πολίτης

Η σημερινή κρίση γύρω από το Hormuz αποκαλύπτει μια πραγματικότητα που συχνά ξεχνάμε.

Η παγκόσμια οικονομία είναι ένα τεράστιο δίκτυο.

Ένα γεγονός σε ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα μπορεί να επηρεάσει την τιμή του πετρελαίου.

Η τιμή του πετρελαίου μπορεί να επηρεάσει τις μεταφορές.

Οι μεταφορές μπορούν να επηρεάσουν τα τρόφιμα.

Τα τρόφιμα και η ενέργεια μπορούν να επηρεάσουν τον πληθωρισμό.

Ο πληθωρισμός μπορεί να επηρεάσει τα επιτόκια και την κατανάλωση.

Και όλα αυτά μπορούν να καταλήξουν σε έναν άνθρωπο που απλώς πηγαίνει στο σούπερ μάρκετ και διαπιστώνει ότι με τα ίδια χρήματα αγοράζει λιγότερα.

Αυτό είναι το πραγματικό οικονομικό ταξίδι του πολέμου.

Από το Hormuz στην Αθήνα.

Από το πετρέλαιο στο πρατήριο.

Από το πρατήριο στο φορτηγό.

Από το φορτηγό στο σούπερ μάρκετ.

Και τελικά:

από τη γεωπολιτική κρίση στην τσέπη του Έλληνα πολίτη.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν το σημερινό ενεργειακό σοκ θα παραμείνει μια δύσκολη παρένθεση ή εάν θα εξελιχθεί σε μια νέα περίοδο επίμονης ακρίβειας.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται να βρίσκεται στο πεδίο της μάχης για να αισθανθεί τις συνέπειες του πολέμου.

Αρκεί να βρίσκεται μέσα στην παγκόσμια οικονομία.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook

 

 

 

 

 

 

  Από το newsroom 

  Γράφει H Σοφία Παπανδρέου  

     -Posted by Anexartitos.Ta.Neα

 

Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here  

 

 
 Δημοσίευση σχολίου  

 

.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο. 

 
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.

. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές. 

 
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.

. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.

. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.

. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.

. Περισσότερα στους όρους χρήσης.

 

        . Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.