Η Ευρώπη βράζει και η Ελλάδα κοιτάζει: Μήπως ξαναζούμε το «μην ξυπνήσετε τους Έλληνες»;...
Ακρίβεια, στέγαση, ενέργεια και κόστος ζωής βγάζουν Ευρωπαίους στους δρόμους – στην Ελλάδα, αντίθετα, η κοινωνική πίεση παραμένει κυρίως σιωπηλή
Υπάρχει κάτι παράδοξο στην εικόνα της Ευρώπης το φθινόπωρο του 2026.
Σε μια σειρά από χώρες, η οικονομική πίεση έχει αρχίσει να μετατρέπεται σε κοινωνική αντίδραση. Στη Γαλλία, μαθητές και εκπαιδευτικοί κατεβαίνουν στους δρόμους, με τις κινητοποιήσεις να έχουν εξαπλωθεί σε περισσότερα από 1.200 σχολεία. Οι αφορμές είναι οι ελλείψεις εκπαιδευτικών, οι υποδομές και οι συνθήκες στα σχολεία, αλλά πίσω από αυτά βρίσκεται και μια ευρύτερη συζήτηση για τις περικοπές και τα όρια των δημόσιων δαπανών.
Στην Ισπανία, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν στις 3 Οκτωβρίου σε περίπου 50 πόλεις, με επίκεντρο τη στεγαστική κρίση, τα ενοίκια και τις εξώσεις. Στη Μαδρίτη, περίπου 70.000 άνθρωποι συμμετείχαν στη διαδήλωση, σύμφωνα με τις αναφορές του Reuters.
Στην Ιταλία, η νέα ενεργειακή επιβάρυνση έχει οδηγήσει τον εναρμονισμένο πληθωρισμό στο 4,1% τον Σεπτέμβριο, ενώ η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι ζητά από τις Βρυξέλλες μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για να αντιμετωπίσει το κόστος ενέργειας.
Και κάπου εδώ αρχίζει το ελληνικό ερώτημα.
Γιατί στην Ελλάδα δεν βλέπουμε αντίστοιχης έντασης κοινωνική αντίδραση;
Μήπως επειδή η κατάσταση είναι πραγματικά καλύτερη;
Ή μήπως επειδή η κοινωνική πίεση υπάρχει, αλλά έχει μάθει να εκφράζεται διαφορετικά;
Η Ελλάδα της «καλής εικόνας»
Η ελληνική κυβέρνηση παρουσιάζει μια οικονομία που έχει αφήσει πίσω της τα δύσκολα χρόνια της κρίσης.
Η ανάπτυξη κινείται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε αρκετές περιόδους, η ανεργία έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια και οι μισθοί έχουν αυξηθεί.
Αυτά είναι πραγματικά οικονομικά δεδομένα και δεν πρέπει να αγνοούνται.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν ένας μακροοικονομικός δείκτης χρησιμοποιείται ως απόδειξη ότι το νοικοκυριό δεν αντιμετωπίζει πλέον σοβαρό οικονομικό πρόβλημα.
Γιατί άλλο είναι η ανάπτυξη της οικονομίας και άλλο το πόσα χρήματα περισσεύουν στο τέλος του μήνα.
«Αφού αγοράζουν, έχουν»
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές δηλώσεις που προκάλεσαν συζητήσεις ήταν η λογική ότι, αφού οι καταναλωτές συνεχίζουν να ψωνίζουν, αυτό αποτελεί ένδειξη ότι διαθέτουν χρήματα.
Όμως υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά.
Το γεγονός ότι κάποιος συνεχίζει να αγοράζει τρόφιμα δεν σημαίνει ότι δεν πιέζεται οικονομικά.
Τα τρόφιμα δεν είναι προαιρετική κατανάλωση.
Ο οικογενειάρχης θα πάει στο σούπερ μάρκετ επειδή πρέπει να ταΐσει την οικογένειά του. Μπορεί να αγοράσει φθηνότερα προϊόντα, να περιορίσει άλλες δαπάνες, να χρησιμοποιήσει τις αποταμιεύσεις του ή να μειώσει την κατανάλωση σε άλλους τομείς.
Το ταμείο του σούπερ μάρκετ, επομένως, δεν αποτελεί από μόνο του μέτρο οικονομικής ευημερίας.
Και τα ευρωπαϊκά στοιχεία δείχνουν ότι το κόστος της καθημερινής κατανάλωσης παραμένει σημαντικό ζήτημα. Η Eurostat επισημαίνει ότι οι τιμές καταναλωτικών αγαθών και υπηρεσιών διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των χωρών, ενώ οι συγκρίσεις τιμών πρέπει να εξετάζονται μαζί με τις διαφορές στα εισοδήματα.
«Οι δρόμοι είναι γεμάτοι, άρα υπάρχει ανθεκτικότητα»
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η επιχειρηματολογία που συνδέει την κίνηση στους δρόμους με την οικονομική κατάσταση των πολιτών.
Το επιχείρημα είναι απλό: αν οι δρόμοι είναι γεμάτοι αυτοκίνητα, τότε η κατανάλωση καυσίμων συνεχίζεται και επομένως η οικονομία εμφανίζει ανθεκτικότητα.
Όμως και εδώ υπάρχει ένα λογικό κενό.
Ο άνθρωπος που πηγαίνει κάθε πρωί στη δουλειά του δεν χρησιμοποιεί απαραίτητα το αυτοκίνητο επειδή η βενζίνη είναι φθηνή. Το χρησιμοποιεί επειδή πρέπει να πάει στη δουλειά του.
Το ίδιο ισχύει για τον γονέα που πρέπει να μεταφέρει τα παιδιά του, για τον εργαζόμενο που δεν εξυπηρετείται από τα μέσα μαζικής μεταφοράς ή για εκείνον που χρειάζεται το αυτοκίνητο για να εργαστεί.
Το ότι ένα αυτοκίνητο κινείται στον δρόμο αποδεικνύει ότι κάποιος μετακινείται.
Δεν αποδεικνύει ότι ο συγκεκριμένος άνθρωπος έχει οικονομική άνεση.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα στην κατανάλωση και στην αγοραστική δύναμη.
«Αν δεν έχεις 10 ευρώ για βενζίνη, παίρνεις τα ΜΜΜ»
Η συγκεκριμένη φράση προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερες αντιδράσεις.
Όμως η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στα «10 ευρώ».
Το πραγματικό ερώτημα είναι:
Πόσο κοστίζει η μετακίνηση ενός εργαζόμενου σε σχέση με το εισόδημά του;
Και ακόμη:
Έχει πραγματικά τη δυνατότητα να επιλέξει εναλλακτικό μέσο μεταφοράς;
Για έναν εργαζόμενο που ζει σε περιοχή με ανεπαρκή συγκοινωνία, για κάποιον που εργάζεται εκτός του κέντρου ή για έναν γονέα με καθημερινές υποχρεώσεις, η απάντηση δεν είναι πάντα τόσο απλή.
Άρα, η γεμάτη Συγγρού δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από μόνη της ως απόδειξη ότι «όλα πάνε καλά».
Και μετά έρχεται η στέγαση
Εδώ τα στοιχεία γίνονται ακόμη πιο δύσκολο να αγνοηθούν.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, το 2025 το 26,4% του πληθυσμού στην Ελλάδα ζούσε σε νοικοκυριό όπου το κόστος στέγασης αντιστοιχούσε σε τουλάχιστον 40% του διαθέσιμου εισοδήματος.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 7,7%.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη σε περιφερειακό επίπεδο: και οι 13 ελληνικές περιφέρειες βρίσκονταν το 2025 πάνω από το όριο του 16%, ενώ η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη κατέγραψε 33,9%, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των περιφερειών της ΕΕ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε Έλληνας βρίσκεται σε στεγαστική κρίση.
Σημαίνει όμως ότι το κόστος στέγασης αποτελεί πολύ μεγαλύτερο βάρος για τα ελληνικά νοικοκυριά από ό,τι κατά μέσο όρο στην Ευρώπη.
Και αυτό είναι ίσως ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία ολόκληρης της συζήτησης.
«Μέσα στις 30 πλουσιότερες χώρες»
Ο Άδωνις Γεωργιάδης έχει επίσης υποστηρίξει ότι η Ελλάδα βρίσκεται πλέον «μέσα στις 30 πλουσιότερες χώρες».
Εδώ χρειάζεται προσοχή.
Το πού βρίσκεται μια χώρα στην παγκόσμια κατάταξη του ΑΕΠ ή του ΑΕΠ ανά κάτοικο δεν απαντά από μόνο του στο ερώτημα αν ένα ελληνικό νοικοκυριό μπορεί να ανταποκριθεί άνετα στις καθημερινές του ανάγκες.
Μπορεί μια οικονομία να αναπτύσσεται και ταυτόχρονα μεγάλο μέρος του πληθυσμού να αισθάνεται οικονομικά πιεσμένο.
Αυτές οι δύο προτάσεις δεν αλληλοαναιρούνται.
«Μακριά από τους μίζερους»
Στην ίδια δημόσια συζήτηση χρησιμοποιήθηκε και η προτροπή «μακριά από τους μίζερους», μαζί με την άποψη ότι τα ΜΜΕ «υπερτονίζουν τα άσχημα».
Εδώ όμως βρίσκεται ένα μεγαλύτερο ζήτημα.
Η κριτική στην αρνητική δημοσιογραφία είναι θεμιτή.
Το να αναγνωρίζει όμως κάποιος τις δυσκολίες του δεν σημαίνει ότι είναι «μίζερος».
Ένας πολίτης που βλέπει το ενοίκιο να απορροφά μεγάλο μέρος του εισοδήματός του, πληρώνει περισσότερα για βασικά αγαθά ή δυσκολεύεται με τη μετακίνηση δεν χρειάζεται να πειστεί ότι «βλέπει τα πράγματα πιο δύσκολα από όσο είναι».
Χρειάζεται να εξεταστεί αν αυτό που βιώνει επιβεβαιώνεται ή όχι από τα στοιχεία.
Και στην περίπτωση της στέγασης, τουλάχιστον, τα στοιχεία δείχνουν ότι η πίεση στην Ελλάδα είναι πραγματική και σημαντικά υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Γιατί λοιπόν δεν βγαίνουν οι Έλληνες στους δρόμους;
Εδώ δεν υπάρχει μία εύκολη απάντηση.
Η Ελλάδα έχει ήδη περάσει μια δεκαετία βαθιάς οικονομικής κρίσης, με μνημόνια, ανεργία, μειώσεις μισθών και μαζικές κινητοποιήσεις.
Η κοινωνία μπορεί να έχει διαφορετικά όρια ανοχής.
Μπορεί επίσης η οικονομική πίεση να απορροφάται μέσα στην οικογένεια, με τη βοήθεια γονέων και συγγενών, με συγκατοίκηση ή με περιορισμό άλλων δαπανών.
Μπορεί, τέλος, ένα μεγάλο μέρος της κοινωνικής δυσαρέσκειας να εκφράζεται πολιτικά ή διαδικτυακά και όχι στους δρόμους.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η απουσία μαζικών διαδηλώσεων αποτελεί απόδειξη οικονομικής άνεσης.
Την ώρα που η Ευρώπη κατεβαίνει στους δρόμους
Και εδώ επιστρέφουμε στην αρχή της ιστορίας.
Στη Γαλλία, η κοινωνική ένταση έχει πάρει πλέον πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις, με τις μαθητικές κινητοποιήσεις να εξαπλώνονται σε ολόκληρη τη χώρα. Οι αρχές μιλούν για χιλιάδες συλλήψεις και εκατοντάδες τραυματίες αστυνομικούς, ενώ η κυβέρνηση προσπαθεί να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τις διαμαρτυρίες και τη δημοσιονομική πίεση.
Στην Ισπανία, η στεγαστική κρίση έβγαλε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους, μετά και την απόρριψη κυβερνητικών μέτρων από το Κοινοβούλιο.
Στην Ιταλία, η ενεργειακή κρίση έχει αναγκάσει την κυβέρνηση να αναζητήσει νέους τρόπους περιορισμού του κόστους καυσίμων και να ζητήσει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία από τις Βρυξέλλες.
Και η Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά έχει ήδη διαθέσει περίπου 17,9 δισ. ευρώ μέσα στο 2026 για να περιορίσει τις επιπτώσεις από την άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Μήπως λοιπόν οι Έλληνες «κοιμούνται»;
Ίσως αυτό είναι το λάθος ερώτημα.
Γιατί οι Έλληνες μπορεί να μην κοιμούνται.
Μπορεί απλώς να αντέχουν.
Να συνεχίζουν να πηγαίνουν στη δουλειά τους.
Να συνεχίζουν να γεμίζουν το ρεζερβουάρ επειδή πρέπει να μετακινηθούν.
Να συνεχίζουν να πηγαίνουν στο σούπερ μάρκετ επειδή πρέπει να φάνε.
Να πληρώνουν το ενοίκιο επειδή πρέπει να έχουν σπίτι.
Να περιορίζουν άλλες ανάγκες.
Να βοηθούνται μέσα από την οικογένεια.
Και να συνηθίζουν σταδιακά ένα επίπεδο κόστους που πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούσαν δυσβάσταχτο.
Ίσως, λοιπόν, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η Ελλάδα είναι «ήσυχη».
Είναι πόση πίεση μπορεί να απορροφήσει μια κοινωνία πριν η σιωπηλή δυσαρέσκεια μετατραπεί σε ανοιχτή αντίδραση.
Η Ευρώπη αυτή τη στιγμή μας δίνει διαφορετικά παραδείγματα.
Στη Γαλλία, η πίεση βγήκε στους δρόμους.
Στην Ισπανία, το ίδιο.
Στην Ιταλία, η ενεργειακή κρίση μετατρέπεται σε πολιτική και δημοσιονομική πίεση.
Στην Ελλάδα, μέχρι στιγμής, η εικόνα είναι διαφορετική.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα προβλήματα δεν υπάρχουν.
Και ίσως εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο μάθημα:
Το γεμάτο σούπερ μάρκετ δεν σημαίνει ότι ο καταναλωτής είναι πλούσιος.
Ο γεμάτος δρόμος δεν σημαίνει ότι η βενζίνη είναι φθηνή.
Η οικονομική ανάπτυξη δεν σημαίνει αυτομάτως οικονομική άνεση.
Και η απουσία διαδηλώσεων δεν σημαίνει απουσία κοινωνικής πίεσης.
Τελικά, αν οι Έλληνες «κοιμούνται», ίσως μόνο οι ίδιοι μπορούν να απαντήσουν.
Οι αριθμοί, πάντως, είναι εκεί.
Και τους αριθμούς δύσκολα μπορείς να τους πεις… «μίζερους».
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Σκεύω Πινότση
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου