Δημοκρατία κάθε τέσσερα χρόνια ή δημοκρατία με συνεχή λογοδοσία;...
Μια πρόταση για την ενδιάμεση λαϊκή αξιολόγηση της κυβέρνησης και τη θεσμική ανανέωση του πολιτικού συστήματος
Όταν η ψήφος δεν πρέπει να ακούγεται μόνο μία φορά
Στη δημοκρατία, ο πολίτης έχει τη δύναμη να επιλέγει την κυβέρνηση μέσα από τις εκλογές. Με την ψήφο του δίνει σε ένα πολιτικό κόμμα την εντολή να κυβερνήσει για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, συνήθως τεσσάρων ετών.
Όμως, τι συμβαίνει όταν, στη διάρκεια αυτής της τετραετίας, η πραγματικότητα αλλάζει; Όταν οι προεκλογικές δεσμεύσεις δεν υλοποιούνται, όταν οι αποφάσεις της κυβέρνησης απομακρύνονται από τις προσδοκίες των πολιτών ή όταν η κοινωνία αισθάνεται ότι δεν εκπροσωπείται πλέον;
Σήμερα, ο πολίτης μπορεί να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του μέσα από διαμαρτυρίες, δημόσιο διάλογο και δημοσκοπήσεις. Ωστόσο, αυτές οι διαδικασίες δεν αποτελούν επίσημη, καθολική και θεσμοθετημένη αξιολόγηση της κυβερνητικής εμπιστοσύνης.
Έτσι γεννιέται ένα εύλογο ερώτημα:
Γιατί η λαϊκή εντολή πρέπει να αξιολογείται μόνο κάθε τέσσερα χρόνια;
Η πρόταση: Μια ενδιάμεση ψήφος εμπιστοσύνης
Ας εξετάσουμε ένα διαφορετικό μοντέλο: στο τέλος των πρώτων δύο χρόνων της κυβερνητικής θητείας να πραγματοποιείται υποχρεωτική πανελλαδική ψηφοφορία.
Οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να αξιολογήσουν την κυβέρνηση με βάση το πραγματικό έργο της, τις αποφάσεις της και την πορεία που έχει ακολουθήσει κατά τα δύο πρώτα χρόνια διακυβέρνησης.
Δεν θα πρόκειται για νέες εθνικές εκλογές. Δεν θα επιλέγονται βουλευτές ή κόμματα από την αρχή. Θα είναι μια θεσμική αξιολόγηση της κυβερνητικής εμπιστοσύνης.
Η διαδικασία δεν θα χρειάζεται να συνοδεύεται από νέες προεκλογικές εκστρατείες, συγκεντρώσεις ή υποσχέσεις. Η κυβέρνηση θα έχει ήδη παρουσιάσει το πρόγραμμά της και οι πολίτες θα έχουν δύο χρόνια πραγματικής διακυβέρνησης για να κρίνουν.
Το βασικό ερώτημα θα είναι:
«Εμπιστεύεστε την κυβέρνηση να συνεχίσει τη διακυβέρνηση της χώρας για τα επόμενα δύο χρόνια;»
Πώς θα γίνεται η ψηφοφορία;
Στην εποχή της ψηφιακής τεχνολογίας, θα μπορούσε να εξεταστεί η δυνατότητα συμμετοχής μέσω μιας ειδικής εφαρμογής συνδεδεμένης με το Gov.gr.
Ο πολίτης θα ταυτοποιείται με ασφαλή τρόπο, αλλά η επιλογή του θα παραμένει απολύτως μυστική.
Θα πρέπει να προβλέπονται:
Ασφαλής ταυτοποίηση των ψηφοφόρων.
Απόλυτη προστασία του απορρήτου της ψήφου.
Ανεξάρτητος έλεγχος και επαληθεύσιμη καταμέτρηση.
Φυσική δυνατότητα συμμετοχής για όσους δεν έχουν πρόσβαση ή εξοικείωση με την τεχνολογία.
Διαφανής δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων.
Η ψηφιακή συμμετοχή δεν πρέπει να θεωρηθεί αυτονόητα ασφαλής μόνο και μόνο επειδή είναι ψηφιακή. Η προστασία της μυστικότητας, η αποτροπή εξαναγκασμού και η ανεξάρτητη επαλήθευση είναι βασικές προϋποθέσεις.
Παράλληλα, η ψηφοφορία δεν θα πρέπει να παραλύει την κρατική λειτουργία. Οι δημόσιες υπηρεσίες, τα νοσοκομεία, τα σχολεία και οι κρίσιμες υποδομές θα συνεχίζουν κανονικά τη λειτουργία τους.
Οι τρεις επιλογές του πολίτη
Η ενδιάμεση αξιολόγηση θα πρέπει να δίνει στους πολίτες τρεις ξεκάθαρες επιλογές:
1. Εμπιστεύομαι την κυβέρνηση.
Ο πολίτης θεωρεί ότι η κυβέρνηση πρέπει να συνεχίσει τη διακυβέρνηση της χώρας για τα επόμενα δύο χρόνια.
2. Δεν εμπιστεύομαι την κυβέρνηση.
Ο πολίτης εκφράζει την απώλεια εμπιστοσύνης του προς την κυβερνητική πορεία και τις επιλογές της.
3. Ζητώ θεσμική επανεκκίνηση.
Ο πολίτης θεωρεί ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην εκάστοτε κυβέρνηση, αλλά αφορά τον τρόπο λειτουργίας του πολιτικού συστήματος συνολικά. Ζητά ουσιαστική θεσμική επανεξέταση και αλλαγές.
Η τρίτη επιλογή είναι ιδιαίτερα σημαντική, διότι δίνει στον πολίτη τη δυνατότητα να εκφράσει κάτι διαφορετικό από την απλή δυσαρέσκεια απέναντι σε μια κυβέρνηση.
Η αποχή και η άκυρη ψήφος θα παραμένουν ξεχωριστές περιπτώσεις. Δεν θα προσμετρώνται ως ψήφοι υπέρ της θεσμικής επανεκκίνησης, καθώς η μη συμμετοχή ή η ακυρότητα μιας ψήφου δεν αποδεικνύουν από μόνες τους συγκεκριμένη πολιτική πρόθεση.
Τι θα συμβαίνει όταν η κυβέρνηση χάνει την εμπιστοσύνη των πολιτών;
Ας υποθέσουμε ότι ένα κόμμα κέρδισε τις εθνικές εκλογές με ποσοστό 50%, αλλά στη διετή αξιολόγηση διαπιστώνεται ότι μόνο το 25% των συμμετεχόντων εξακολουθεί να το εμπιστεύεται.
Το αποτέλεσμα θα αποτελεί σαφή ένδειξη μεταβολής της πολιτικής εμπιστοσύνης.
Δεν θα πρέπει, όμως, να σημαίνει αυτόματη πτώση της κυβέρνησης.
Η κυβέρνηση θα έχει δύο επιλογές:
Να αναγνωρίσει το μήνυμα των πολιτών, να αναθεωρήσει την πορεία της και να συνεχίσει μέχρι τη συμπλήρωση της τετραετίας.
Να κρίνει ότι έχει χάσει την απαραίτητη πολιτική νομιμοποίηση και να προκηρύξει πρόωρες εκλογές, ζητώντας νέα εντολή από τον λαό.
Με αυτόν τον τρόπο, η ευθύνη της απόφασης θα παραμένει στην ίδια την κυβέρνηση. Η λαϊκή αξιολόγηση θα λειτουργεί ως θεσμικό μήνυμα και όχι ως αυτόματος μηχανισμός κυβερνητικής ανατροπής.
Τα ακριβή ποσοστά και οι συνέπειες κάθε αποτελέσματος θα πρέπει να καθοριστούν εκ των προτέρων, με σαφείς και διαφανείς κανόνες.
Όταν ο πολίτης ζητά αλλαγή του ίδιου του συστήματος
Η τρίτη επιλογή, «Ζητώ θεσμική επανεκκίνηση», χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Αν συγκεντρώσει ένα προκαθορισμένο υψηλό ποσοστό, θα μπορούσε να ενεργοποιεί υποχρεωτικά μια διαδικασία θεσμικής επανεξέτασης.
Σε αυτή τη διαδικασία θα μπορούσαν να συμμετέχουν συνταγματολόγοι, νομικοί, ειδικοί στη δημόσια διοίκηση και εκπρόσωποι της κοινωνίας.
Στόχος θα ήταν να εξεταστούν ζητήματα όπως:
Η λειτουργία των πολιτικών θεσμών.
Η λογοδοσία της κυβέρνησης και των εκλεγμένων εκπροσώπων.
Η διαφάνεια στη χρηματοδότηση της πολιτικής.
Η σχέση της πολιτικής εξουσίας με οικονομικά συμφέροντα.
Οι δυνατότητες ανανέωσης του πολιτικού προσωπικού.
Η ανάγκη συνταγματικών αλλαγών.
Οι ειδικοί θα έχουν την ευθύνη να διαμορφώσουν προτάσεις. Δεν θα έχουν, όμως, το δικαίωμα να αποφασίσουν μόνοι τους για το μέλλον της χώρας.
Η τελική έγκριση σημαντικών αλλαγών θα πρέπει να ανήκει στους πολίτες, μέσα από τις προβλεπόμενες δημοκρατικές και συνταγματικές διαδικασίες.
Η θεσμική επανεκκίνηση δεν σημαίνει κατάργηση του Συντάγματος με μια απλή ψηφοφορία. Σημαίνει ότι ο λαός αποκτά έναν θεσμικό τρόπο να ζητήσει την επανεξέταση των κανόνων με τους οποίους λειτουργεί το πολιτικό σύστημα.
Η ανανέωση του πολιτικού συστήματος
Η πρόταση δεν αφορά μόνο την κυβέρνηση. Αφορά και τη σχέση του πολίτη με το πολιτικό προσωπικό της χώρας.
Στην Ελλάδα υπάρχει εδώ και χρόνια δημόσια συζήτηση για τη συγκέντρωση πολιτικής επιρροής σε συγκεκριμένα πρόσωπα, οικογένειες και κομματικούς μηχανισμούς.
Το ερώτημα είναι πώς μπορεί να εξασφαλιστεί ότι η πολιτική παραμένει ανοιχτή σε νέους ανθρώπους και νέες ιδέες.
Η ενδιάμεση αξιολόγηση δεν θα λύσει από μόνη της αυτό το πρόβλημα. Θα μπορούσε, όμως, να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης θεσμικής αλλαγής, μαζί με:
Περισσότερη διαφάνεια στη χρηματοδότηση των κομμάτων και των υποψηφίων.
Αυστηρότερο έλεγχο πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων.
Ουσιαστική λογοδοσία των εκλεγμένων εκπροσώπων.
Ίσες δυνατότητες συμμετοχής για νέους ανθρώπους που δεν προέρχονται από πολιτικές οικογένειες ή ισχυρούς κομματικούς μηχανισμούς.
Κανείς δεν πρέπει να αποκλείεται από την πολιτική επειδή έχει συγγενείς που ασχολούνται με αυτήν. Κανείς, όμως, δεν πρέπει να αντιμετωπίζει την πολιτική εξουσία ως οικογενειακή κληρονομιά ή μόνιμη επαγγελματική θέση.
Η πολιτική πρέπει να παραμένει ένας χώρος προσφοράς, ευθύνης και δημόσιας λογοδοσίας.
Η συνταγματική διάσταση
Μια τέτοια αλλαγή δεν μπορεί να εφαρμοστεί απλώς με μια κυβερνητική απόφαση ή μια ψηφιακή εφαρμογή.
Το ισχύον ελληνικό Σύνταγμα προβλέπει τετραετή βουλευτική περίοδο και συγκεκριμένη διαδικασία αναθεώρησης. Επομένως, η θεσμοθέτηση μιας υποχρεωτικής ενδιάμεσης αξιολόγησης θα απαιτούσε σοβαρή συνταγματική και νομοθετική επεξεργασία.
Θα χρειαζόταν η συμμετοχή συνταγματολόγων, ειδικών στην εκλογική διαδικασία, στην κυβερνοασφάλεια και στη δημόσια διοίκηση.
Θα έπρεπε να καθοριστούν με ακρίβεια τα ποσοστά συμμετοχής, οι προϋποθέσεις ενεργοποίησης της θεσμικής επανεκκίνησης, οι συνέπειες κάθε αποτελέσματος και οι εγγυήσεις προστασίας της δημοκρατικής λειτουργίας.
Η πρόταση δεν αποσκοπεί στην αποδυνάμωση των θεσμών. Αντίθετα, επιδιώκει να εξετάσει πώς μπορούν να γίνουν πιο ανοιχτοί, πιο διαφανείς και πιο υπόλογοι απέναντι στους πολίτες.
Το κράτος πρέπει να συνεχίζει να λειτουργεί
Μια ενδιάμεση ψηφοφορία δεν πρέπει να σταματά τη λειτουργία της χώρας.
Τα νοσοκομεία, τα σχολεία, οι υπηρεσίες ασφαλείας, η δημόσια διοίκηση και οι κρίσιμες υποδομές πρέπει να συνεχίζουν κανονικά τη λειτουργία τους.
Το κράτος δεν ταυτίζεται με την εκάστοτε κυβέρνηση.
Οι θεσμοί και οι δημόσιες υπηρεσίες οφείλουν να εξασφαλίζουν τη συνέχεια της λειτουργίας του, ανεξάρτητα από το πολιτικό αποτέλεσμα μιας αξιολόγησης.
Η δημοκρατική συμμετοχή δεν είναι κατάσταση ακυβερνησίας. Είναι μέρος της κανονικής λειτουργίας μιας οργανωμένης πολιτείας.
Μια διαφορετική σχέση εμπιστοσύνης
Η ουσία αυτής της πρότασης δεν είναι να βρίσκεται μια κυβέρνηση σε μόνιμη προεκλογική περίοδο. Ούτε να αναγκάζεται να αλλάζει πολιτική κάθε φορά που εμφανίζεται δυσαρέσκεια στην κοινωνία.
Είναι να γνωρίζει ότι η εντολή που έλαβε από τους πολίτες δεν σημαίνει πως για τα επόμενα τέσσερα χρόνια δεν χρειάζεται να λογοδοτεί.
Η τετραετία θα παραμένει η κανονική διάρκεια της κυβερνητικής θητείας. Η ενδιάμεση αξιολόγηση θα προσθέτει έναν ακόμη θεσμικό σταθμό, στον οποίο οι πολίτες θα μπορούν να εκφράσουν επίσημα αν εξακολουθούν να εμπιστεύονται την κυβέρνηση ή αν ζητούν αλλαγές στο ίδιο το πολιτικό σύστημα.
Μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να ενισχύσει τη δημόσια λογοδοσία, εφόσον σχεδιαστεί με σαφείς κανόνες, χωρίς να δημιουργεί αστάθεια ή να υπονομεύει τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών.
Το τελικό ερώτημα ανήκει στους πολίτες
Η δημοκρατία δεν είναι μόνο η στιγμή που πηγαίνουμε στην κάλπη. Είναι και η καθημερινή σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στους πολίτες και σε εκείνους που τους εκπροσωπούν.
Η ψήφος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως λευκή επιταγή τεσσάρων ετών. Είναι μια εντολή με συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα, η οποία συνοδεύεται από ευθύνη, υποχρέωση διαφάνειας και ανάγκη λογοδοσίας.
Η πρόταση για μια υποχρεωτική ενδιάμεση λαϊκή αξιολόγηση δεν φιλοδοξεί να αντικαταστήσει τις εθνικές εκλογές. Φιλοδοξεί να προσθέσει έναν ακόμη τρόπο ουσιαστικής συμμετοχής των πολιτών στη δημοκρατική ζωή.
Δεν πρόκειται για το ποιος θα κυβερνά σήμερα ή αύριο. Πρόκειται για το πώς θα διασφαλίσουμε ότι όποιος κυβερνά δεν ξεχνά ποτέ από πού προέρχεται η εξουσία του.
Γιατί η δημοκρατία δεν πρέπει να θυμάται τον πολίτη μόνο την ημέρα των εκλογών. Πρέπει να του δίνει τη δυνατότητα να ακούγεται και κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης.
Το παρόν άρθρο αποτελεί πρόταση θεσμικής αλλαγής προς δημόσια συζήτηση. Δεν περιγράφει ισχύοντα θεσμό ούτε έτοιμη συνταγματική λύση. Η εφαρμογή του θα απαιτούσε εξειδικευμένη νομική, συνταγματική και τεχνική επεξεργασία.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Σκεύω Πινότση
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου