Η ειρήνη του Πούτιν και η ευθύνη της Δύσης: Ποιος φοβάται πραγματικά μια νέα ευρωπαϊκή συμφωνία ασφαλείας;...
Για ακόμη μία φορά, η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η Ρωσία εμφανίζεται να προτείνει μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας, η οποία, σύμφωνα με τις δημοσιογραφικές πληροφορίες για τις θέσεις της Μόσχας, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια μακροχρόνια διευθέτηση της αντιπαράθεσης με τη Δύση.
Οι απαιτήσεις του Βλαντιμίρ Πούτιν, ωστόσο, προκαλούν έντονες αντιδράσεις στις δυτικές πρωτεύουσες. Περιορισμός της επέκτασης του ΝΑΤΟ, αναδίπλωση της στρατιωτικής του παρουσίας στα επίπεδα του 1997, διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία και περιορισμός της πυρηνικής προστασίας που παρέχουν η Γαλλία και η Βρετανία στους Ευρωπαίους συμμάχους τους.
Η Δύση αντιμετωπίζει αυτές τις απαιτήσεις ως προσπάθεια ανατροπής της ευρωπαϊκής ισορροπίας δυνάμεων.
Είναι όμως ολόκληρη η ρωσική επιχειρηματολογία παράλογη; Και κυρίως, μπορεί η Ευρώπη να μιλά για ειρήνη όταν αρνείται ακόμη και να συζητήσει τις ιστορικές αιτίες της σημερινής αντιπαράθεσης;
Από το «Not one inch eastward» “Ούτε μία ίντσα προς Ανατολάς” στη σημερινή πρόταση Πούτιν: Οι υποσχέσεις της Δύσης, η ευθύνη της Ρωσίας και η αναζήτηση μιας πραγματικής ειρήνης στην Ευρώπη
Το 1990 και η υπόσχεση που εξακολουθεί να στοιχειώνει την Ευρώπη
Για να κατανοήσουμε τη σημερινή κρίση, πρέπει να επιστρέψουμε στο 1990.
Η Σοβιετική Ένωση βρισκόταν σε διαδικασία αποσύνθεσης, το Τείχος του Βερολίνου είχε πέσει και η επανένωση της Γερμανίας αποτελούσε το μεγάλο διπλωματικό ζήτημα.
Στις διαπραγματεύσεις εκείνης της περιόδου, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τζέιμς Μπέικερ χρησιμοποίησε τη χαρακτηριστική φράση «Not one inch eastward» προς τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, αναφερόμενος στην επέκταση της δικαιοδοσίας του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς.
Η φράση αυτή δεν αποτελεί μύθο της ρωσικής προπαγάνδας. Υπάρχει στα αμερικανικά διπλωματικά αρχεία.
Είναι αλήθεια ότι δεν υπήρξε υπογεγραμμένη γενική συμφωνία που να απαγορεύει μελλοντικές διευρύνσεις του ΝΑΤΟ. Οι συγκεκριμένες νομικές δεσμεύσεις αφορούσαν κυρίως το καθεστώς της πρώην Ανατολικής Γερμανίας.
Ωστόσο, οι ευρύτερες πολιτικές διαβεβαιώσεις που δόθηκαν εκείνη την περίοδο δημιούργησαν προσδοκίες στη σοβιετική ηγεσία.
Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, η Δύση προχώρησε στην επέκταση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς. Η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Τσεχία και αργότερα οι χώρες της Βαλτικής εντάχθηκαν στη Συμμαχία.
Η Ρωσία αντιμετώπισε αυτή την εξέλιξη ως σταδιακή μετατόπιση της δυτικής στρατιωτικής ισχύος προς τα σύνορά της.
Μπορεί η Δύση να επικαλείται το δικαίωμα κάθε κράτους να επιλέγει τις συμμαχίες του. Δεν μπορεί, όμως, να ισχυρίζεται ότι οι ρωσικές ανησυχίες ήταν εντελώς αβάσιμες ή απρόβλεπτες.
Το ΝΑΤΟ και το δικαίωμα των μικρότερων κρατών
Υπάρχει, βέβαια, και η άλλη πλευρά.
Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης δεν επιδίωξαν την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ χωρίς λόγο. Είχαν ζήσει δεκαετίες σοβιετικής κυριαρχίας και φοβούνταν την επαναφορά της ρωσικής επιρροής.
Η Πολωνία, η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία είχαν τη δική τους ιστορική εμπειρία και δικαίωμα να αναζητήσουν εγγυήσεις ασφαλείας.
Επομένως, η ασφάλεια της Ρωσίας δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στην ανασφάλεια των γειτόνων της.
Αλλά ούτε μπορεί η Δύση να αντιμετωπίζει τη Ρωσία ως μια χώρα της οποίας οι ανησυχίες δεν έχουν καμία σημασία.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η αποτυχία της μεταψυχροπολεμικής ευρωπαϊκής διπλωματίας: δεν κατάφερε να δημιουργήσει ένα σύστημα στο οποίο η ασφάλεια της μιας πλευράς δεν θα θεωρείται απειλή για την άλλη.
Τι πραγματικά ζητά ο Πούτιν;
Οι ρωσικές απαιτήσεις δεν αφορούν αποκλειστικά τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Αφορούν τη συνολική αναδιαμόρφωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.
Η Μόσχα επιδιώκει περιορισμό της στρατιωτικής παρουσίας του ΝΑΤΟ κοντά στα σύνορά της, ανακοπή της περαιτέρω διεύρυνσης της Συμμαχίας και περιορισμό της δυτικής στρατιωτικής υποστήριξης προς το Κίεβο.
Από ρωσική σκοπιά, αυτό θα αποτελούσε αποκατάσταση μιας στρατηγικής ισορροπίας.
Από δυτική σκοπιά, θα μπορούσε να σημαίνει την αποδυνάμωση της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ και την αναγνώριση μιας ρωσικής σφαίρας επιρροής.
Το πρόβλημα είναι ότι οι απαιτήσεις αυτές δεν είναι όλες ισοδύναμες.
Η συζήτηση για αμοιβαίους περιορισμούς στρατιωτικών δυνάμεων μπορεί να αποτελέσει βάση διαπραγμάτευσης. Αντίθετα, η απαίτηση να εγκαταλείψει η Ουκρανία εδάφη ή να στερηθεί μονομερώς τη δυνατότητα αυτοάμυνας δημιουργεί ένα εντελώς διαφορετικό ζήτημα.
Η Ρωσία ζητά εγγυήσεις ασφαλείας για τον εαυτό της. Θα πρέπει, όμως, να αποδεχθεί ότι και οι γειτονικές χώρες έχουν ακριβώς το ίδιο δικαίωμα.
Η Ουκρανία δεν μπορεί να γίνει μια νέα Γιάλτα
Η ιστορική αναφορά στη Γιάλτα είναι ιδιαίτερα ανησυχητική.
Το 1945, οι μεγάλες δυνάμεις διαμόρφωσαν τη μεταπολεμική Ευρώπη, ενώ χώρες που δεν συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με αποφάσεις που καθόρισαν την τύχη τους για δεκαετίες.
Σήμερα υπάρχει ο κίνδυνος να επαναληφθεί μια παρόμοια λογική: οι μεγάλες δυνάμεις να διαπραγματευτούν για την Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερόμενων κρατών.
Μια συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας μπορεί να σταματήσει έναν πόλεμο. Δεν είναι βέβαιο, όμως, ότι μπορεί να εξασφαλίσει μια βιώσιμη ειρήνη εάν επιβληθεί σε εκείνους που καλούνται να τη ζήσουν.
Η ευθύνη της Δύσης και η ανάγκη αυτοκριτικής
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 ήταν παραβίαση της κυριαρχίας ενός ανεξάρτητου κράτους. Αυτό δεν αμφισβητείται από τις ιστορικές διαφωνίες για την επέκταση του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, η καταδίκη της ρωσικής εισβολής δεν πρέπει να εμποδίζει την κριτική αξιολόγηση της δυτικής πολιτικής.
Η Ουάσιγκτον και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις γνώριζαν ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ αποτελούσε σημαντική ρωσική ανησυχία.
Το 2008, στη σύνοδο του Βουκουρεστίου, διακήρυξαν ότι η Ουκρανία και η Γεωργία θα γίνουν μέλη του ΝΑΤΟ στο μέλλον, χωρίς να προσφέρουν τότε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ή άμεση στρατιωτική προστασία.
Δημιουργήθηκε έτσι μια επικίνδυνη κατάσταση: η Ουκρανία βρέθηκε ανάμεσα σε δύο αντίπαλα γεωπολιτικά στρατόπεδα, χωρίς να διαθέτει τις εγγυήσεις ασφαλείας που θα μπορούσαν να αποτρέψουν μια σύγκρουση.
Η Δύση θα έπρεπε να είχε αναζητήσει νωρίτερα έναν συμβιβασμό που θα διασφάλιζε τόσο την ουκρανική κυριαρχία όσο και την ευρωπαϊκή σταθερότητα.
Η αποτυχία της διπλωματίας δεν μπορεί να χρεώνεται αποκλειστικά στη μία πλευρά.
Μια νέα συμφωνία ασφαλείας είναι απαραίτητη
Η Ευρώπη χρειάζεται μια νέα συμφωνία ασφαλείας. Όχι μια συμφωνία παράδοσης, αλλά μια συμφωνία αμοιβαίων δεσμεύσεων.
Θα μπορούσε να περιλαμβάνει:
Αμοιβαίους περιορισμούς στη συγκέντρωση επιθετικών στρατιωτικών δυνάμεων κοντά στα σύνορα.
Εγγυήσεις μη επίθεσης μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ.
Συμφωνημένο πλαίσιο για το μελλοντικό καθεστώς ασφαλείας της Ουκρανίας.
Διεθνή επιτήρηση και επαλήθευση των στρατιωτικών δεσμεύσεων.
Διαπραγματεύσεις για τον περιορισμό των πυρηνικών κινδύνων.
Σταδιακή αποκατάσταση των οικονομικών και διπλωματικών σχέσεων.
Μια τέτοια συμφωνία θα απαιτούσε υποχωρήσεις και από τις δύο πλευρές.
Η Ρωσία θα έπρεπε να αποδεχθεί ότι δεν έχει δικαίωμα να επιβάλλει τη θέλησή της στα γειτονικά κράτη.
Η Δύση θα έπρεπε να αναγνωρίσει ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν μπορεί να οικοδομείται αποκλειστικά με βάση τις δικές της στρατηγικές επιδιώξεις.
Το πραγματικό δίλημμα της Ευρώπης
Το ερώτημα δεν είναι εάν πρέπει να συνομιλήσουμε με τον Πούτιν. Φυσικά και πρέπει.
Το ερώτημα δεν είναι εάν πρέπει να επιδιώξουμε ειρήνη με τη Ρωσία. Είναι αυτονόητο ότι πρέπει.
Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν η Ευρώπη θα συνεχίσει να αποτελεί πεδίο αντιπαράθεσης μεγάλων δυνάμεων ή θα αποκτήσει επιτέλους μια ανεξάρτητη στρατηγική αντίληψη για το μέλλον της.
Η Ρωσία έχει δικαίωμα να ζητά ασφάλεια. Η Πολωνία, οι χώρες της Βαλτικής και η Ουκρανία έχουν το ίδιο δικαίωμα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να έχουν αποκλειστικό λόγο για το μέλλον της Ευρώπης, όπως και η Μόσχα δεν μπορεί να απαιτεί να αποφασίζει για τους γείτονές της.
Η ειρήνη δεν μπορεί να είναι ούτε η επιβολή της ρωσικής ισχύος ούτε η διαρκής διεύρυνση της δυτικής επιρροής.
Πρέπει να είναι μια νέα ισορροπία, βασισμένη στην αμοιβαιότητα, στον σεβασμό της κυριαρχίας και στην αναγνώριση των πραγματικών ανησυχιών όλων των πλευρών.
Γιατί η πραγματική ειρήνη δεν είναι η απουσία πολέμου για λίγα χρόνια.
Είναι η δημιουργία συνθηκών μέσα στις οποίες κανείς δεν θα αισθάνεται ότι χρειάζεται να ξεκινήσει τον επόμενο πόλεμο για να εξασφαλίσει την επιβίωσή του.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Σκεύω Πινότση
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.









Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου