Η Ελλάδα που μικραίνει: Πώς ο πρωτογενής τομέας φθίνει ενώ ο τουρισμός γίνεται μονόδρομος...
Υπάρχουν φορές που μια κοινωνική πραγματικότητα δεν χρειάζεται επίσημο σχέδιο για να διαμορφωθεί.
Δεν χρειάζεται κάποιος να την έχει γράψει σε ένα χαρτί, ούτε να την έχει ανακοινώσει δημόσια. Αρκεί μια σειρά από επιλογές, παραλείψεις και προτεραιότητες που επαναλαμβάνονται για δεκαετίες. Στο τέλος, το αποτέλεσμα μοιάζει με στρατηγική — ακόμη κι αν κανείς δεν την ονόμασε ποτέ έτσι.
Κάπως έτσι φτάσαμε στο σημείο όπου μεγάλα κομμάτια της ελληνικής κοινωνίας νιώθουν ότι ο πρωτογενής τομέας εγκαταλείπεται συστηματικά. Και όταν η εγκατάλειψη επαναλαμβάνεται, μετατρέπεται σε αφήγημα. Και όταν το αφήγημα γίνεται εμπειρία ζωής, τότε γεννιούνται οι υποψίες, οι θεωρίες, η οργή.
Τι βλέπει ο κόσμος στην πράξη
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να διαπιστώσει ότι η εικόνα της ελληνικής παραγωγής αλλάζει δραματικά:
Η αλιεία συρρικνώνεται. Απόσυρση αλιευτικών, μείωση στόλου, εισαγόμενα ψάρια που κυριαρχούν στην αγορά.
Η κτηνοτροφία καταρρέει. Ασθένειες που αντιμετωπίζονται με θανάτωση αντί για πρόληψη, καθυστερήσεις σε εμβόλια, υψηλό κόστος ζωοτροφών, εγκατάλειψη υποδομών.
Η γεωργία πιέζεται από παντού. Ακραία καιρικά φαινόμενα, αυξημένο κόστος παραγωγής, έλλειψη εργατικών χεριών, καθυστερημένες αποζημιώσεις.
Οι εισαγωγές τροφίμων αυξάνονται σταθερά. Η Ελλάδα εισάγει πλέον προϊόντα που κάποτε παρήγαγε σε αφθονία.
Ο τουρισμός γίνεται η “ιερή αγελάδα” της οικονομίας. Επενδύσεις, υποδομές, πολιτική προσοχή — όλα συγκλίνουν εκεί.
Η επαρχία νιώθει εγκατάλειψη. Λιγότερες υπηρεσίες, λιγότερη κρατική παρουσία, λιγότερες ευκαιρίες.
Αν τα δεις όλα μαζί, σχηματίζεται μια εικόνα: μια χώρα που ζει από υπηρεσίες και τουρισμό, όχι από παραγωγή.
Είναι αυτό συνειδητή στρατηγική;
Εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο. Δεν υπάρχει επίσημο έγγραφο που να λέει «η Ελλάδα θα γίνει μόνο τουρισμός». Δεν υπάρχει κάποιος που να δηλώνει ότι θέλει να εξαφανιστεί η αλιεία, η κτηνοτροφία ή η γεωργία.
Όμως, όταν για 30–40 χρόνια:
ο τουρισμός επιδοτείται,
η παραγωγή αφήνεται στην τύχη της,
οι κρίσεις αντιμετωπίζονται με πρόχειρες λύσεις,
η πρόληψη υποκαθίσταται από την καταστροφή,
οι μικροί παραγωγοί δεν προστατεύονται,
οι εισαγωγές γίνονται ευκολότερες από την εγχώρια παραγωγή,
τότε το αποτέλεσμα μοιάζει με στρατηγική. Ακόμη κι αν δεν ήταν ποτέ συνειδητή.
Ο κόσμος δεν ενδιαφέρεται για το αν υπήρχε σχέδιο. Ενδιαφέρεται για το αποτέλεσμα — και το αποτέλεσμα το ζει καθημερινά.
Η εμπειρία της επαρχίας: μια αίσθηση εγκατάλειψης
Όταν ένας κτηνοτρόφος βλέπει το κοπάδι του να θανατώνεται επειδή δεν ήρθαν έγκαιρα τα εμβόλια, δεν το ερμηνεύει ως «γραφειοκρατική καθυστέρηση». Το ζει ως αδιαφορία.
Όταν ένας ψαράς βλέπει το σκάφος του να αποσύρεται με επιδότηση, αλλά δεν βλέπει καμία εναλλακτική για να συνεχίσει να ζει από τη θάλασσα, δεν το ερμηνεύει ως «περιβαλλοντική πολιτική». Το ζει ως εξαναγκασμό.
Όταν ένας αγρότης βλέπει το κόστος παραγωγής να εκτοξεύεται και τις αποζημιώσεις να καθυστερούν, δεν το ερμηνεύει ως «συγκυρία». Το ζει ως εγκατάλειψη.
Και όταν όλα αυτά συμβαίνουν ταυτόχρονα, η φράση «θέλουν να μας τελειώσουν» δεν είναι θεωρία συνωμοσίας.
Είναι η συναισθηματική περιγραφή μιας πραγματικότητας που βιώνεται ως αδικία.
Κάποτε η Ελλάδα είχε όνειρα παραγωγής.
Είχε ξεκινήσει εξορύξεις πετρελαίου, είχε ναυπηγεία που έφτιαχναν πλοία, είχε αυτοκινητοβιομηχανίες που εξήγαν στο εξωτερικό, εργοστάσια ηλεκτρικών συσκευών που γέμιζαν τα ελληνικά σπίτια, και αμυντικές βιομηχανίες που μπορούσαν να παράγουν δικό τους υλικό.
Δεν ήταν μια χώρα χωρίς δυνατότητες. Ήταν μια χώρα που μπορούσε να σταθεί στα πόδια της.
Κι όμως, μέσα σε λίγες δεκαετίες, σχεδόν όλοι αυτοί οι τομείς συρρικνώθηκαν ή εξαφανίστηκαν.
Οι εξορύξεις έμειναν ημιτελείς.
Τα ναυπηγεία απαξιώθηκαν.
Οι αυτοκινητοβιομηχανίες έκλεισαν.
Οι ηλεκτρικές συσκευές έγιναν εισαγόμενες.
Η αμυντική βιομηχανία περιορίστηκε σε ελάχιστη παραγωγή.
Δεν χρειάζεται να πιστέψει κανείς σε «σχέδια» για να δει το αποτέλεσμα.
Αρκεί να δει ότι κάθε φορά που η Ελλάδα πήγε να χτίσει έναν παραγωγικό τομέα, βρέθηκε μπροστά σε εμπόδια: γραφειοκρατικά, πολιτικά, οικονομικά, ευρωπαϊκά, γεωπολιτικά.
Και όταν τα εμπόδια επαναλαμβάνονται για δεκαετίες, η αίσθηση που μένει είναι πως η χώρα οδηγήθηκε —συνειδητά ή ασυνείδητα— σε μια κατεύθυνση όπου δεν παράγει, αλλά καταναλώνει.
Όπου δεν εξάγει, αλλά εισάγει. Όπου δεν στηρίζεται στις δικές της δυνάμεις, αλλά στις αποφάσεις και τις προτεραιότητες άλλων.
Μια κατεύθυνση που κάνει πολλούς να νιώθουν ότι η Ελλάδα δεν εξελίχθηκε όπως μπορούσε, αλλά όπως «χωρούσε» μέσα σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό και γεωπολιτικό πλαίσιο. Όχι απαραίτητα επειδή κάποιος το σχεδίασε, αλλά επειδή έτσι λειτούργησαν οι ισορροπίες, οι πιέσεις και οι επιλογές.
Και κάπως έτσι φτάνουμε στο σήμερα — σε μια χώρα που μοιάζει να έχει χωριστεί στα δύο.
Η Ελλάδα των δύο κόσμων
Δεν είναι σύμπτωση ότι οι πολιτικές συμπεριφορές αρχίζουν να διαφέρουν ανάλογα με τον τόπο. Δεν είναι σύμπτωση ότι η επαρχία νιώθει πως η Αθήνα δεν την ακούει — ή δεν την καταλαβαίνει.
Και δεν είναι σύμπτωση ότι οι άνθρωποι της παραγωγής μιλούν πια για «ταφόπλακα», «εξαφάνιση» και «τέλος εποχής».
Ίσως να ζούμε ήδη σε δύο διαφορετικές Ελλάδες.
Από τη μία, η Ελλάδα των πόλεων: μια χώρα που κινείται με ρυθμούς υπηρεσιών, τεχνολογίας, τουρισμού και κατανάλωσης. Μια Ελλάδα που κοιτάζει προς τα έξω, προς την Ευρώπη, προς την παγκοσμιοποίηση.
Και από την άλλη, η Ελλάδα της παραγωγής: η Ελλάδα της γης, της θάλασσας, των ζώων, των εργοστασίων που έκλεισαν και των επαγγελμάτων που χάνονται.
Μια Ελλάδα που νιώθει ότι το έδαφος υποχωρεί κάτω από τα πόδια της, ότι οι κόποι μιας ζωής απαξιώνονται, ότι μένει πίσω χωρίς να φταίει.
Δύο κόσμοι που ζουν στην ίδια χώρα, αλλά όχι στην ίδια πραγματικότητα. Δύο κόσμοι που μιλούν διαφορετικές «πολιτικές γλώσσες», έχουν διαφορετικές ανάγκες, διαφορετικές προτεραιότητες, διαφορετικές αγωνίες.
Και όσο αυτοί οι δύο κόσμοι απομακρύνονται, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να υπάρξει κοινός τόπος — ή έστω κοινή κατανόηση.
Τελικά, ποιος θέλει την καταστροφή του πρωτογενούς τομέα;
Κανείς δεν το θέλει.
Αλλά πολλοί —πολύ περισσότεροι απ’ όσους θα έπρεπε— δεν κάνουν τίποτα για να την αποτρέψουν.
Και αυτό, για τους ανθρώπους που ζουν από τη γη, τη θάλασσα και τα ζώα τους, είναι σχεδόν το ίδιο.
Ίσως τελικά το μεγαλύτερο πρόβλημα να μην είναι αν υπάρχει ή όχι κάποιο επίσημο σχέδιο.
Ίσως το πρόβλημα να είναι ότι, για πολλούς ανθρώπους στην ελληνική επαρχία, η πραγματικότητα μοιάζει σαν να έχει ήδη αποφασιστεί αλλού.
Όταν ο πρωτογενής τομέας φθίνει, όταν η παραγωγή μικραίνει, όταν οι εισαγωγές αυξάνονται και όταν ο τουρισμός γίνεται η μοναδική σταθερά, τότε ένα κομμάτι της κοινωνίας νιώθει πως η χώρα οδηγείται σε μια κατεύθυνση που δεν αποφάσισε η ίδια.
Μια κατεύθυνση όπου η Ελλάδα δεν παράγει, αλλά καταναλώνει. Δεν στηρίζεται στις δικές της δυνάμεις, αλλά εξαρτάται από τις ανάγκες και τις προτεραιότητες άλλων.
Και αυτή η αίσθηση —η αίσθηση ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται μακριά από τα χωράφια, τα κοπάδια και τις θάλασσες που κάποτε έθρεφαν τον τόπο— είναι που γεννά την καχυποψία, την οργή και την πεποίθηση ότι η χώρα μένει όλο και πιο ελεγχόμενη, όλο και πιο εξαρτημένη.
Δεν ξέρουμε αν αυτό είναι πρόθεση ή απλώς συνέπεια.
Αλλά για όσους ζουν την πραγματικότητα της περιφέρειας, η διαφορά ίσως να μην έχει πια μεγάλη σημασία.
Ίσως, τελικά, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιος θέλει την καταστροφή του πρωτογενούς τομέα, αλλά ποιος είναι διατεθειμένος να τον υπερασπιστεί. Γιατί μια χώρα που δεν παράγει, δεν μπορεί να σταθεί όρθια.
Και μια κοινωνία που αφήνει τους ανθρώπους της γης, της θάλασσας και της παραγωγής να μαραζώνουν, μικραίνει — όχι μόνο οικονομικά, αλλά και ως ιδέα.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει o Νικόλαος Μανιάτης
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου