Μηδενική χονδρική, ακριβό ταμείο: Πώς η αγορά εξισορρόπησης "καταπίνει" τα οφέλη των ΑΠΕ για τους Έλληνες καταναλωτές...

Η εικόνα των τελευταίων ημερών στην ελληνική αγορά ηλεκτρισμού μοιάζει με ειδυλλιακό σενάριο: Η παραγωγή από ΑΠΕ και υδροηλεκτρικά ξεπέρασε το 70%, σπρώχνοντας την Οριακή Τιμή Συστήματος (ΟΤΣ) στο μηδέν. Ωστόσο, για τον Έλληνα καταναλωτή, αυτό το «δώρο» αποδεικνύεται δώρο-άδωρο, καθώς το τελικό κόστος παραμένει στα ύψη.

Το «δώρο» που εξάγεται

Το πρώτο οξύμωρο είναι ότι όταν η τιμή στην Ελλάδα μηδενίζεται, οι κερδισμένοι είναι συχνά οι γείτονες. Οι μηδενικές τιμές αφορούν την Αγορά Επόμενης Ημέρας, η οποία διευκολύνει τις διασυνοριακές ροές. Έτσι, το φθηνό ρεύμα που παράγεται στην Ελλάδα «φεύγει» προς ακριβότερες αγορές του εξωτερικού, ενώ ο εγχώριος καταναλωτής μένει με τις επιπλέον χρεώσεις.

Η «παγίδα» της Εξισορρόπησης

Το πραγματικό κόστος κρύβεται στην Αγορά Εξισορρόπησης. Επειδή ο ήλιος και ο άνεμος είναι απρόβλεπτοι, το σύστημα χρειάζεται τις μονάδες φυσικού αερίου για να διατηρεί τη σταθερότητα.

Ενώ στη χονδρική το αέριο «πετάγεται έξω» λόγω χαμηλού κόστους των ΑΠΕ, στην εξισορρόπηση καλείται να παρέχει ισχύ με το αζημίωτο.
Το σοκ των αριθμών: Όταν η χονδρική ήταν στο μηδέν, η αποζημίωση στην εξισορρόπηση άγγιξε τα 284 ευρώ/MWh.

Αυτό το τεράστιο κόστος μετακυλίεται από τους προμηθευτές στους τελικούς λογαριασμούς, ανεβάζοντας την πραγματική επιβάρυνση στα 50 ευρώ/MWh.

Η Λύση: Αποθήκευση ή Στασιμότητα

Το φαινόμενο αυτό επιβεβαιώνει ότι η ενεργειακή μετάβαση χωρίς αποθήκευση (μπαταρίες, αντλησιοταμίευση) είναι μια ημιτελής εξίσωση. Χωρίς τη δυνατότητα να «κρατήσουμε» την ενέργεια όταν περισσεύει, θα συνεχίζουμε να πληρώνουμε ακριβά την εφεδρεία των ορυκτών καυσίμων, ακόμα και τις μέρες που ο ήλιος και ο άνεμος θα έπρεπε να μας προσφέρουν σχεδόν δωρεάν ρεύμα.

Το «Χάσμα» της Ενέργειας: Γιατί οι Φθηνές ΑΠΕ του 2025 δεν Φτάνουν ποτέ στην Τσέπη του Καταναλωτή;

Το 2025 αναδεικνύει ένα προκλητικό παράδοξο για την Ελλάδα: Ενώ η χονδρική τιμή (spot) υποχωρεί —αγγίζοντας κατά μέσο όρο τα 92,5 €/MWh τον Ιούλιο από τα 135,1 €/MWh του Ιανουαρίου— οι τελικοί καταναλωτές εξακολουθούν να πληρώνουν από τις ακριβότερες τιμές στην Ευρώπη.

Η «Παγίδα» του Απογεύματος και το Κόστος Εξισορρόπησης

Η μεσημεριανή αφθονία της ηλιακής ενέργειας ρίχνει την τιμή ακόμα και στα 49,5 €/MWh, όμως αυτή η «πράσινη ευλογία» εξατμίζεται μόλις δύσει ο ήλιος.

Η Μεγάλη Απόκλιση: Στις 8 μ.μ., όταν η ζήτηση παραμένει υψηλή και οι ΑΠΕ αποσύρονται, η τιμή εκτοξεύεται στα 175,9 €/MWh, αναγκάζοντας το σύστημα να επιστρέψει στο ακριβό φυσικό αέριο.
Το «Μαύρο Κουτί» της Εξισορρόπησης: Το κόστος για τη διατήρηση της ευστάθειας του δικτύου προβλέπεται να ξεπεράσει το 1 δισεκατομμύριο ευρώ το 2025. Αυτό το ποσό δεν οφείλεται μόνο σε τεχνικές ανάγκες, αλλά σε δομικές στρεβλώσεις και αδιαφανείς πρακτικές που «φουσκώνουν» τεχνητά το τελικό κόστος.

Η «Καμπύλη της Πάπιας» και οι Μηδενικές Τιμές

Το φαινόμενο της «καμπύλης της πάπιας» (duck curve) είναι πλέον καθημερινότητα. Κατά το πρώτο επτάμηνο του 2025, οι τιμές στην αγορά επόμενης ημέρας (DAM) ήταν μηδενικές ή και αρνητικές για 96 ώρες. Ωστόσο, αυτό το 2% του συνολικού χρόνου δεν αρκεί για να ελαφρύνει τους λογαριασμούς, καθώς η αξία της φθηνής ενέργειας «αραιώνεται» μέσα στις γενικές χρεώσεις και τις απογευματινές αιχμές.

Η Τεχνική Λύση: Αποθήκευση και Ευελιξία

Η μόνη διέξοδος για τον μετριασμό των κινδύνων είναι η αποθήκευση ενέργειας.

Τα συστήματα μπαταριών ιόντων λιθίου μπορούν να «φυλακίσουν» τη φθηνή μεσημεριανή παραγωγή και να την απελευθερώσουν το βράδυ.
Αυτό θα εξομαλύνει τις διακυμάνσεις και θα μειώσει την εξάρτηση από το ακριβό αέριο, εκτελώντας ουσιαστικά ένα ενεργειακό αρμπιτράζ προς όφελος του καταναλωτή.

Χωρίς Μεταρρυθμίσεις, η Μετάβαση θα είναι «Τιμωρία»

Το συμπέρασμα είναι αμείλικτο. Αν δεν υπάρξει διαφανής επανασχεδιασμός του τρόπου με τον οποίο τιμολογούνται οι ανισορροπίες στο σύστημα, η Ελλάδα θα συνεχίσει να εξωτερικεύει το κόστος της μετάβασης στους τελικούς χρήστες.

Η τρέχουσα αρχιτεκτονική αποτυγχάνει να εξαργυρώσει την αξία των ΑΠΕ, μετατρέποντας μια τεχνολογική νίκη σε μια διαρκή οικονομική αιμορραγία για νοικοκυριά και βιομηχανία.

Το ζήτημα αυτό δεν είναι μόνο τεχνικό, αλλά βαθιά πολιτικό, καθώς τόσο η Ελληνική Κυβέρνηση όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται αντιμέτωπες με τις παρενέργειες των δικών τους αποφάσεων για την πράσινη μετάβαση.

1. Ο Ρόλος της Ελληνικής Κυβέρνησης: Ρυθμιστής και «Πυροσβέστης»

Η κυβέρνηση βρίσκεται σε μια δύσκολη ισορροπία. Από τη μία προωθεί την ταχεία διείσδυση των ΑΠΕ, από την άλλη πρέπει να διαχειριστεί τις στρεβλώσεις που «φουσκώνουν» τους λογαριασμούς.

Προώθηση της Αποθήκευσης: Ο κύριος ρόλος της κυβέρνησης τώρα (2026) είναι η επιτάχυνση των διαγωνισμών για μπαταρίες και αντλησιοταμίευση. Χωρίς αυτά, η κυβέρνηση αναγκάζεται να επιτρέπει τις υψηλές αποζημιώσεις στις μονάδες αερίου για να μην καταρρεύσει το σύστημα (blackout).
Ρυθμιστική Παρέμβαση: Μέσω της ΡΑΕ (Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας), η κυβέρνηση προσπαθεί να ελέγξει τις «υπερβολικές» προσφορές στην αγορά εξισορρόπησης. Υπάρχει συνεχής πίεση να τεθούν πλαφόν στις τιμές που ζητούν οι ηλεκτροπαραγωγοί για να κρατούν τις μονάδες τους σε εφεδρεία.
Επικοινωνιακή Διαχείριση: Η κυβέρνηση καλείται να εξηγήσει στους πολίτες γιατί, ενώ «πλημμυρίζουμε» από δωρεάν ήλιο και άνεμο, οι τιμές δεν πέφτουν ανάλογα.

2. Ο Ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Το «Target Model»

Η Ε.Ε. είναι ο αρχιτέκτονας του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η αγορά ενέργειας, αλλά το μοντέλο της (Target Model) δέχεται έντονη κριτική.

Η Αρχή της Οριακής Τιμής: Η Ε.Ε. επιβάλλει η τιμή να καθορίζεται από την τελευταία και ακριβότερη μονάδα που μπαίνει στο σύστημα (συνήθως το φυσικό αέριο). Αυτό το μοντέλο σχεδιάστηκε για μια αγορά με σταθερή παραγωγή, όχι για μια αγορά που κυριαρχείται από ΑΠΕ με μηδενικό κόστος.
Πίεση για Διασυνδέσεις: Η Ε.Ε. χρηματοδοτεί και πιέζει για ηλεκτρικές διασυνδέσεις μεταξύ των κρατών-μελών. Στόχος είναι το περίσσευμα ενέργειας της Ελλάδας (όταν η τιμή είναι 0) να πηγαίνει π.χ. στην Ιταλία ή τη Βουλγαρία, ώστε να μην «πετιέται» η ενέργεια και να εξισορροπούνται οι τιμές πανευρωπαϊκά.
Πράσινη Συμφωνία (Green Deal): Η Ε.Ε. θέτει τους στόχους απανθρακοποίησης. Ωστόσο, οι Βρυξέλλες αναγνωρίζουν πλέον ότι η μετάβαση έχει ένα «κρυφό κόστος» (το κόστος σταθερότητας του δικτύου), το οποίο η τρέχουσα αρχιτεκτονική της αγοράς δεν είχε προβλέψει επαρκώς.

Το παράδοξο της μηδενικής τιμής αναδεικνύει ένα δομικό κενό: Η πολιτική ηγεσία (Ελλάδα & Ε.Ε.) πέτυχε να φέρει τις ΑΠΕ, αλλά καθυστέρησε να φέρει τις υποδομές που θα τις καταστήσουν πραγματικά φθηνές για τον πολίτη.

Όσο η αποθήκευση ενέργειας παραμένει σε εμβρυακό στάδιο, ο καταναλωτής θα συνεχίσει να πληρώνει το «εισιτήριο» για τη σταθερότητα του συστήματος, παρά την αφθονία της δωρεάν πράσινης ενέργειας.

Το Κοινωνικό Κόστος μιας «Πράσινης» Αδικίας

Πίσω από τους αριθμούς και τα παράδοξα της αγοράς, κρύβεται μια βαθιά κοινωνική αδικία. Ενώ το σύστημα πανηγυρίζει για τα «ιστορικά χαμηλά» της χονδρικής, τα ευάλωτα νοικοκυριά παραμένουν εγκλωβισμένα σε λογαριασμούς που αρνούνται να μειωθούν.

Για τον πολίτη που πασχίζει να καλύψει τις βασικές του ανάγκες, η μηδενική τιμή στο ταμπλό φαντάζει ως ένας προκλητικός εμπαιγμός. Η αδυναμία της πολιτείας να μεταφέρει το όφελος των ΑΠΕ απευθείας στην κατανάλωση, μετατρέπει την ενεργειακή μετάβαση από ελπίδα σε βάρος.

Όσο το «κρυφό κόστος» της εξισορρόπησης φορτώνεται στις πλάτες εκείνων που έχουν τη λιγότερη αντοχή, η πράσινη ανάπτυξη θα παραμένει ένα προνόμιο για λίγους, αφήνοντας τους πολλούς να πληρώνουν ακριβά το τίμημα μιας ανοργάνωτης μετάβασης.

Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook

Από το newsroom

Γράφει o Νικόλαος Μανιάτης

-Posted by Anexartitos.Ta.Neα

Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here

Δημοσίευση σχολίου

.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.

. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.

. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.

. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.

. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.

. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.

. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.

. Περισσότερα στους όρους χρήσης.

. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.