Πώς το χρέος των 40 τρισ. δολαρίων της Αμερικής μπορεί να χτυπήσει το πορτοφόλι των Αμερικανών...
Από τα επιτόκια των στεγαστικών και των δανείων μέχρι τους φόρους και τις δημόσιες παροχές – γιατί το αμερικανικό χρέος δεν είναι απλώς ένας αριθμός
Το αμερικανικό δημόσιο χρέος έχει περάσει πλέον ένα νέο ιστορικό ορόσημο, ξεπερνώντας τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια. Ο αριθμός είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτός σε ανθρώπινη κλίμακα, όμως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο μεγάλο είναι το χρέος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το ερώτημα είναι πώς μπορεί η συσσώρευση αυτού του χρέους να επηρεάσει τελικά την καθημερινότητα των Αμερικανών.
Οι πολίτες δεν έχουν προσωπική υποχρέωση να αποπληρώσουν τα 40 τρισ. δολάρια. Ωστόσο, η δημοσιονομική πορεία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης μπορεί να επηρεάσει το κόστος δανεισμού, τα επιτόκια, τις δημόσιες δαπάνες, τη φορολογία και τις παροχές που θα είναι διαθέσιμες τα επόμενα χρόνια.
Τα 40 τρισ. δολάρια δεν είναι όλη η εικόνα
Πριν από οποιαδήποτε συζήτηση για τις επιπτώσεις του χρέους, υπάρχει μια σημαντική διάκριση.
Το ακαθάριστο ομοσπονδιακό χρέος περιλαμβάνει τόσο το χρέος που κατέχει το κοινό όσο και χρέος που βρίσκεται σε λογαριασμούς της ίδιας της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, όπως ορισμένα κρατικά trust funds.
Το Congressional Budget Office (CBO) χρησιμοποιεί συχνότερα το χρέος που κατέχει το κοινό, επειδή αυτό είναι το μέγεθος που συνδέεται πιο άμεσα με τον κρατικό δανεισμό στις χρηματοπιστωτικές αγορές και, κατά συνέπεια, με τα επιτόκια και τις ιδιωτικές επενδύσεις.
Για το 2026, το CBO προβλέπει ότι το χρέος που κατέχει το κοινό θα αντιστοιχεί περίπου στο 101% του αμερικανικού ΑΕΠ. Εάν η σημερινή πορεία συνεχιστεί, το ποσοστό αυτό προβλέπεται να αυξηθεί στο 120% του ΑΕΠ έως το 2036.
Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι μόνο το απόλυτο ποσό του χρέους. Είναι και το γεγονός ότι το χρέος αυξάνεται σε σχέση με το μέγεθος της αμερικανικής οικονομίας.
Πώς μπορεί να φτάσει το χρέος στο πορτοφόλι ενός Αμερικανού;
Η επίδραση δεν είναι άμεση. Δεν πρόκειται να εμφανιστεί ένας λογαριασμός 40 τρισ. δολαρίων στα νοικοκυριά.
Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω της οικονομίας.
1. Υψηλότερο κόστος δανεισμού
Όταν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση χρειάζεται να δανείζεται συνεχώς μεγαλύτερα ποσά, πρέπει να προσελκύει επενδυτές για να αγοράζουν αμερικανικά κρατικά ομόλογα.
Το CBO επισημαίνει ότι ο κρατικός δανεισμός στις χρηματοπιστωτικές αγορές ανταγωνίζεται άλλους δανειολήπτες για διαθέσιμα κεφάλαια. Σε ορισμένες συνθήκες, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερα επιτόκια και να περιορίσει τις ιδιωτικές επενδύσεις.
Αυτό έχει σημασία για έναν Αμερικανό που θέλει να αγοράσει σπίτι, να πάρει δάνειο αυτοκινήτου ή να χρηματοδοτήσει μια μικρή επιχείρηση.
Δεν σημαίνει ότι κάθε αύξηση του δημόσιου χρέους οδηγεί αυτόματα σε αύξηση όλων των επιτοκίων. Σημαίνει όμως ότι ένα μεγάλο και αυξανόμενο χρέος μπορεί να δημιουργήσει μεγαλύτερη πίεση στο κόστος χρηματοδότησης.
Το Conference Board έχει προειδοποιήσει ότι εάν οι επενδυτές θεωρήσουν το αμερικανικό χρέος πιο επικίνδυνο, τα επιτόκια θα μπορούσαν να αυξηθούν περαιτέρω, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις και επενδύσεις.
2. Τα στεγαστικά δάνεια βρίσκονται στην πρώτη γραμμή
Για τον μέσο πολίτη, ένα από τα πιο εμφανή σημεία επαφής με τα επιτόκια είναι η αγορά κατοικίας.
Τα στεγαστικά επιτόκια επηρεάζονται σημαντικά από τις αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων, ιδιαίτερα του 10ετούς Treasury, αν και δεν κινούνται μηχανικά μαζί τους.
Εάν οι αγορές απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να διακρατούν αμερικανικό χρέος, το κόστος χρηματοδότησης μπορεί να αυξηθεί και σε άλλους τομείς της οικονομίας.
Για ένα νοικοκυριό αυτό μπορεί να σημαίνει ότι η αγορά ενός σπιτιού γίνεται ακριβότερη όχι επειδή αυξήθηκε η τιμή του ακινήτου, αλλά επειδή αυξήθηκε το κόστος του δανείου.
3. Περισσότερα χρήματα για τόκους, λιγότερα για άλλες ανάγκες
Ίσως αυτή να είναι η πιο άμεση δημοσιονομική συνέπεια.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση πρέπει κάθε χρόνο να πληρώνει τόκους στους κατόχους των κρατικών ομολόγων.
Το CBO προβλέπει ότι οι καθαρές δαπάνες για τόκους θα ξεπεράσουν το 1 τρισ. δολάρια το 2026, από περίπου 970 δισ. δολάρια το 2025. Μέχρι το 2036, προβλέπεται να αυξηθούν στα 2,1 τρισ. δολάρια ετησίως.
Το 2026 οι καθαρές πληρωμές τόκων αναμένεται να αντιστοιχούν σε περίπου 3,3% του ΑΕΠ. Το 2036 το ποσοστό αυτό προβλέπεται να φτάσει το 4,6%.
Αυτά τα χρήματα δεν χρηματοδοτούν σχολεία, δρόμους, αμυντικά προγράμματα ή κοινωνικές παροχές. Κατευθύνονται στην εξυπηρέτηση του υπάρχοντος χρέους.
Όσο μεγαλύτερο γίνεται το κόστος των τόκων, τόσο μικρότερο είναι το περιθώριο που έχουν οι κυβερνήσεις για άλλες προτεραιότητες χωρίς να αυξήσουν περαιτέρω τον δανεισμό ή να αναζητήσουν περισσότερα έσοδα.
4. Το δίλημμα: υψηλότεροι φόροι ή περικοπές δαπανών;
Κάποια στιγμή, η Ουάσιγκτον θα πρέπει να αντιμετωπίσει το χάσμα ανάμεσα στα έσοδα και τις δαπάνες.
Το CBO προβλέπει ότι το ομοσπονδιακό έλλειμμα θα ανέλθει σε περίπου 1,9 τρισ. δολάρια το 2026 και θα αυξηθεί στα 3,1 τρισ. δολάρια το 2036.
Η αντιμετώπιση αυτής της πορείας μπορεί θεωρητικά να γίνει μέσω ενός συνδυασμού μέτρων:
- αύξηση φορολογικών εσόδων,
- περιορισμός ή επιβράδυνση της αύξησης των δαπανών,
- αλλαγές σε ομοσπονδιακά προγράμματα,
- υψηλότερη οικονομική ανάπτυξη,
- ή ένας συνδυασμός όλων των παραπάνω.
Το πολιτικό πρόβλημα είναι ότι σχεδόν όλες αυτές οι επιλογές έχουν κόστος για κάποια ομάδα πολιτών.
5. Κοινωνική Ασφάλιση και Medicare υπό πίεση
Η δημοσιονομική πίεση δεν αφορά μόνο τους τόκους.
Το CBO προβλέπει ότι οι δαπάνες για Social Security θα αυξηθούν από 5,2% του ΑΕΠ το 2026 σε 5,9% το 2036, ενώ οι δαπάνες για Medicare προβλέπεται να αυξηθούν από 4% σε 5,2% του ΑΕΠ.
Η γήρανση του πληθυσμού και η αύξηση του κόστους υγειονομικής περίθαλψης επιβαρύνουν περαιτέρω τον προϋπολογισμό.
Έτσι, το πρόβλημα του χρέους δεν είναι απομονωμένο. Συνδέεται με ένα ευρύτερο δημοσιονομικό ζήτημα: πόσα χρήματα θα χρειάζεται το κράτος για συντάξεις και υγειονομική περίθαλψη και πόσα θα απομένουν για άλλες ανάγκες.
6. Μπορεί το χρέος να προκαλέσει πληθωρισμό;
Εδώ χρειάζεται περισσότερη προσοχή.
Το υψηλό δημόσιο χρέος δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα υπάρξει υψηλότερος πληθωρισμός.
Ωστόσο, μια παρατεταμένη δημοσιονομική επιδείνωση μπορεί να δημιουργήσει ανησυχίες στις αγορές σχετικά με τη μελλοντική δημοσιονομική πολιτική και τη δυνατότητα της κυβέρνησης να σταθεροποιήσει το χρέος.
Το ζήτημα γίνεται ιδιαίτερα σοβαρό εάν οι αγορές αρχίσουν να απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να διακρατούν αμερικανικό χρέος. Αυτό μπορεί να αυξήσει περαιτέρω το κόστος εξυπηρέτησης και να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο υψηλότερων τόκων και μεγαλύτερων αναγκών δανεισμού.
Το Conference Board έχει επισημάνει επίσης τους κινδύνους που μπορεί να δημιουργήσει η αυξανόμενη δημοσιονομική επιβάρυνση για την πιστοληπτική αξιοπιστία και το κόστος κεφαλαίου.
Το μεγάλο πρόβλημα δεν είναι το «40» – είναι η πορεία
Το εντυπωσιακό όριο των 40 τρισ. δολαρίων τραβά δικαιολογημένα την προσοχή.
Για τους οικονομολόγους όμως, πιο σημαντική είναι η πορεία.
Το CBO προβλέπει ότι το χρέος που κατέχει το κοινό θα αυξηθεί από 101% του ΑΕΠ το 2026 στο 120% το 2036 και ότι οι καθαρές πληρωμές τόκων θα υπερδιπλασιαστούν από περίπου 1 τρισ. σε 2,1 τρισ. δολάρια μέσα στην ίδια περίοδο.
Αυτό σημαίνει ότι η σημερινή δημοσιονομική επιλογή μεταφέρει μεγαλύτερο βάρος στο μέλλον.
Και το βάρος αυτό δεν θα εμφανιστεί απαραίτητα ως ένας νέος «φόρος χρέους». Μπορεί να εμφανιστεί με πιο έμμεσους τρόπους: ένα ακριβότερο στεγαστικό δάνειο, υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης για μια επιχείρηση, λιγότερες δημόσιες επενδύσεις ή δύσκολες αποφάσεις για φόρους και κοινωνικές δαπάνες.
Τι σημαίνει τελικά για τον Αμερικανό πολίτη;
Το αμερικανικό χρέος των 40 τρισ. δολαρίων δεν σημαίνει ότι κάθε Αμερικανός «χρωστά» ένα συγκεκριμένο ποσό στην κυβέρνηση.
Σημαίνει όμως ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει αναλάβει ένα τεράστιο και αυξανόμενο βάρος εξυπηρέτησης χρέους.
Όσο αυξάνονται τα ελλείμματα και το χρέος, τόσο μεγαλύτερο μέρος του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού κατευθύνεται στους τόκους. Ταυτόχρονα, η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει τις πιέσεις σε Social Security και Medicare.
Το αποτέλεσμα είναι ότι οι μελλοντικές κυβερνήσεις θα έχουν όλο και δυσκολότερες επιλογές.
Το πραγματικό κόστος του αμερικανικού χρέους, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο στον αριθμό των 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Βρίσκεται στις επιλογές που θα χρειαστεί να κάνει η Ουάσιγκτον για να διαχειριστεί αυτόν τον αριθμό.
Και αυτές οι επιλογές, αργά ή γρήγορα, μπορούν να φτάσουν μέχρι το πορτοφόλι των Αμερικανών.
Και η Ελλάδα; Πώς το αμερικανικό χρέος μπορεί να φτάσει στο ελληνικό πορτοφόλι
Το αμερικανικό χρέος είναι, φυσικά, ένα πρόβλημα της Ουάσιγκτον. Όμως η οικονομία των ΗΠΑ βρίσκεται στο κέντρο του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος και οι μεταβολές στις αμερικανικές αγορές δεν μένουν απαραίτητα εντός των αμερικανικών συνόρων.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει επισημάνει ότι οι μεταβολές στις αμερικανικές χρηματοπιστωτικές συνθήκες μπορούν να μεταδοθούν στην ευρωζώνη μέσω των διεθνών αγορών. Υψηλότερες αμερικανικές αποδόσεις μπορούν να επηρεάσουν τις ευρωπαϊκές αποδόσεις, τις ροές κεφαλαίων και συνολικά το κόστος χρηματοδότησης.
Για έναν Έλληνα πολίτη, αυτό μπορεί να γίνει αισθητό με αρκετούς τρόπους.
Ένα πρώτο κανάλι είναι τα επιτόκια. Εάν μια παρατεταμένη άνοδος των αμερικανικών αποδόσεων οδηγήσει σε υψηλότερο κόστος χρήματος διεθνώς, οι επιπτώσεις μπορούν να περάσουν και στις ευρωπαϊκές αγορές. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αύξηση των αμερικανικών επιτοκίων θα αυξήσει αυτόματα το ελληνικό στεγαστικό δάνειο. Σημαίνει όμως ότι οι διεθνείς χρηματοπιστωτικές συνθήκες επηρεάζουν και το κόστος δανεισμού στην Ευρώπη.
Ένα δεύτερο κανάλι είναι το ευρώ και το δολάριο. Η ΕΚΤ έχει δείξει ότι οι μεταβολές στη νομισματική και χρηματοπιστωτική πολιτική των ΗΠΑ μπορούν να επηρεάσουν την ισοτιμία του ευρώ. Ένα ασθενέστερο ευρώ μπορεί να κάνει ακριβότερες για τους Ευρωπαίους ορισμένες εισαγωγές που τιμολογούνται σε δολάρια, όπως το πετρέλαιο και άλλες πρώτες ύλες.
Υπάρχει επίσης το Χρηματιστήριο Αθηνών. Μια έντονη αναταραχή στις αμερικανικές αγορές μπορεί να μεταδοθεί στις ευρωπαϊκές αγορές μέσω της αλλαγής της διάθεσης των επενδυτών απέναντι στον κίνδυνο. Η ΕΚΤ έχει καταγράψει ότι σημαντικές διορθώσεις στις αμερικανικές μετοχές μπορούν να έχουν αισθητές επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές μετοχές και στις χρηματοπιστωτικές συνθήκες της ευρωζώνης.
Για την Ελλάδα υπάρχει ακόμη ένα σημαντικό ζήτημα: το κόστος δανεισμού του Δημοσίου. Εάν οι διεθνείς αποδόσεις αυξηθούν σημαντικά, οι αποδόσεις των ευρωπαϊκών κρατικών ομολόγων μπορούν επίσης να δεχθούν ανοδικές πιέσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα θα αντιμετωπίσει αυτόματα δημοσιονομικό πρόβλημα, αλλά ένα ακριβότερο διεθνές περιβάλλον χρήματος μπορεί να κάνει ακριβότερη τη χρηματοδότηση κυβερνήσεων και επιχειρήσεων.
Με άλλα λόγια, το αμερικανικό χρέος δεν θα έρθει στην Ελλάδα ως ένας λογαριασμός 40 τρισ. δολαρίων. Μπορεί όμως να φτάσει έμμεσα στην καθημερινότητα των Ελλήνων μέσα από τα επιτόκια, τις αγορές, την ισοτιμία ευρώ–δολαρίου, το κόστος ενέργειας και το γενικότερο κόστος χρήματος.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα από το αμερικανικό ορόσημο των 40 τρισ. δολαρίων: σε μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία, τα δημοσιονομικά προβλήματα της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου δεν είναι ποτέ αποκλειστικά αμερικανική υπόθεση.
Για τον Αμερικανό, το ερώτημα είναι πόσο θα κοστίσει η εξυπηρέτηση του χρέους.
Για τον Ευρωπαίο και τον Έλληνα, το ερώτημα είναι πόσο από αυτό το κόστος θα μεταδοθεί τελικά στις δικές τους οικονομίες και στις δικές τους τσέπες.
Πηγές
- Congressional Budget Office — The Budget and Economic Outlook: 2026 to 2036
- The Conference Board — Why Should Americans Care About the National Debt?
- The Conference Board — US National Debt Reaches 100% of GDP
- The Conference Board — A Bipartisan Fiscal Commission to Tackle the National Debt
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Σοφία Παπανδρέου
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου