Ελλάδα – Τουρκία: Τα «ήρεμα νερά», τα θαλάσσια πάρκα και το μήνυμα ετοιμότητας της Αθήνας...
Νέα ένταση στο Αιγαίο και η απάντηση Γεραπετρίτη
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δείχνουν να εισέρχονται σε νέα φάση έντασης, η κίνηση της Άγκυρας να προχωρήσει σε εξαγγελίες για θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο επαναφέρει στο προσκήνιο τις γνωστές γεωπολιτικές και νομικές αντιπαραθέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες.
Η απάντηση της Αθήνας, διά στόματος του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, κινείται σε δύο παράλληλους άξονες: από τη μία πλευρά διατηρεί ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας με την Τουρκία και υπερασπίζεται την πολιτική των «ήρεμων νερών» και, από την άλλη, στέλνει μήνυμα ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα απέναντι σε οποιαδήποτε μονομερή ενέργεια.
«Οποιαδήποτε απόπειρα προσβολής των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων αντιμετωπίζεται με οποιοδήποτε μέσο», είναι το μήνυμα που εκπέμπει ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, επιχειρώντας να καταστήσει σαφές ότι η επιλογή του διαλόγου δεν σημαίνει ούτε αδράνεια ούτε αποδοχή τετελεσμένων.
Τα «ήρεμα νερά» δεν ήταν αυτοσκοπός
Κεντρικό στοιχείο της επιχειρηματολογίας του Γιώργου Γεραπετρίτη είναι ότι η περίοδος αποκλιμάκωσης με την Τουρκία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια πολιτική παθητικότητας.
Όπως υποστηρίζει, η επιλογή μιας λειτουργικής σχέσης με τη γειτονική χώρα ακολούθησε μια μακρά περίοδο έντασης, κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις είχαν φτάσει πολλές φορές σε ιδιαίτερα επικίνδυνο σημείο.
Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, η περίοδος αυτή αξιοποιήθηκε για τη μείωση των κρίσεων, τη σταθεροποίηση της κατάστασης στο Αιγαίο και, παράλληλα, για την ενίσχυση της συνολικής ισχύος της χώρας.
Η λογική της Αθήνας είναι ότι η αποφυγή μιας μεγάλης κρίσης δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας. Αντίθετα, μπορεί να προσφέρει τον απαραίτητο χρόνο για την οικονομική, αμυντική και διπλωματική ενίσχυση της χώρας.
Άμυνα, εξοπλισμοί και νέα ισορροπία ισχύος
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει προχωρήσει σε ένα σημαντικό πρόγραμμα αναβάθμισης των αμυντικών της δυνατοτήτων. Τα μαχητικά Rafale, η αναβάθμιση των F-16, οι νέες φρεγάτες Belharra και ο σχεδιασμός για την απόκτηση των F-35 αποτελούν βασικά στοιχεία της νέας αμυντικής αρχιτεκτονικής.
Το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές: η Αθήνα θεωρεί ότι η περίοδος σχετικής ηρεμίας της επέτρεψε να καλύψει μέρος των αδυναμιών που είχαν δημιουργηθεί κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης.
Η ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος αποτελεί, σύμφωνα με αυτή τη στρατηγική, βασικό στοιχείο για τη διατήρηση της σταθερότητας. Με άλλα λόγια, η επιδίωξη του διαλόγου και η στρατιωτική ετοιμότητα δεν παρουσιάζονται ως αντίθετες πολιτικές, αλλά ως δύο πλευρές της ίδιας στρατηγικής.
Τα θαλάσσια πάρκα και η νέα εστία αντιπαράθεσης
Η πρόσφατη τουρκική κίνηση για την εξαγγελία θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο δημιουργεί μια νέα εστία πολιτικής και διπλωματικής αντιπαράθεσης.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την περιβαλλοντική προστασία. Στο ευαίσθητο γεωπολιτικό περιβάλλον του Αιγαίου, κάθε πρωτοβουλία που σχετίζεται με θαλάσσιες περιοχές, δικαιοδοσίες και αρμοδιότητες εξετάζεται και υπό το πρίσμα των ευρύτερων ελληνοτουρκικών διαφορών.
Η Αθήνα επιχειρεί να συνδέσει τις τουρκικές αντιδράσεις με τις δικές της πρωτοβουλίες για την κατοχύρωση των ελληνικών θέσεων στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός και η ευρύτερη προσπάθεια της Ελλάδας να αποτυπώσει νομικά και πολιτικά τις θέσεις της σχετικά με τα δικαιώματα και τις αρμοδιότητές της στις θαλάσσιες ζώνες.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον εάν οι δύο χώρες μπορούν να διαχειριστούν αυτή τη νέα αντιπαράθεση μέσα από τους υφιστάμενους διαύλους επικοινωνίας ή εάν το ζήτημα θα αποτελέσει αφετηρία για μια ευρύτερη κλιμάκωση.
Είναι «νεκρή» η Διακήρυξη των Αθηνών;
Παρά την αύξηση της έντασης, ο Γιώργος Γεραπετρίτης δεν θεωρεί ότι η Διακήρυξη των Αθηνών έχει καταρρεύσει.
Η ελληνική θέση είναι ότι ο διάλογος με την Τουρκία δεν σημαίνει πως έχουν εξαφανιστεί οι διαφορές μεταξύ των δύο χωρών. Αντίθετα, η ύπαρξη διαφωνιών είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο χρειάζεται ένα σταθερό πλαίσιο επικοινωνίας.
Η Διακήρυξη των Αθηνών επιχείρησε να δημιουργήσει έναν πιο δομημένο μηχανισμό διαλόγου και αποκλιμάκωσης. Η ύπαρξη αυτού του μηχανισμού αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρύτερη περιοχή βρίσκεται αντιμέτωπη με πολέμους, γεωπολιτικές ανακατατάξεις και αυξημένη αστάθεια.
Η μεγάλη δοκιμασία για τη συγκεκριμένη πολιτική είναι εάν μπορεί να επιβιώσει όταν επιστρέφουν στην επιφάνεια οι γνωστές διαφορές στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Τουρκία ως περιφερειακή δύναμη
Στην ανάλυση του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών, οι τελευταίες κινήσεις της Τουρκίας εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική της Άγκυρας να ενισχύσει τον ρόλο της ως περιφερειακής δύναμης.
Η ισχυρή αμυντική βιομηχανία, η στρατιωτική παρουσία και η πολιτική επιρροή της Τουρκίας σε χώρες της ευρύτερης περιοχής αποτελούν στοιχεία αυτής της στρατηγικής.
Η παρουσία της στη Λιβύη και οι εξελίξεις στη Συρία προσθέτουν νέες παραμέτρους στο γεωπολιτικό περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου.
Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι να αντιμετωπίσει αυτή τη νέα πραγματικότητα χωρίς να οδηγηθεί σε μια ανεξέλεγκτη κούρσα έντασης, αλλά ταυτόχρονα χωρίς να επιτρέψει τη δημιουργία μονομερών τετελεσμένων.
Η θέση που διατυπώνει η Αθήνα είναι ότι κανένα τετελεσμένο δεν μπορεί να αποκτήσει νομιμοποίηση μόνο και μόνο επειδή μια πλευρά επιχειρεί να το επιβάλει μονομερώς.
Η Ελλάδα ποντάρει στη διπλωματία και στις συμμαχίες
Παράλληλα με την αμυντική ενίσχυση, η ελληνική κυβέρνηση προβάλλει τη διπλωματική αναβάθμιση της χώρας ως έναν ακόμη βασικό πυλώνα της στρατηγικής της.
Οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, το Ισραήλ, την Αίγυπτο, την Ινδία και τις χώρες του Κόλπου παρουσιάζονται ως μέρος ενός ευρύτερου πλέγματος διεθνών συνεργασιών.
Η λογική είναι ότι η ισχύς μιας χώρας δεν καθορίζεται μόνο από τις στρατιωτικές της δυνατότητες. Η οικονομική κατάσταση, οι διεθνείς συμμαχίες, η θέση στους διεθνείς οργανισμούς και η δυνατότητα να προωθεί αποτελεσματικά τις θέσεις της αποτελούν εξίσου σημαντικά στοιχεία.
Σε αυτή τη βάση, η Αθήνα επιχειρεί να δείξει ότι η πολιτική της απέναντι στην Τουρκία δεν περιορίζεται στη διαχείριση μιας διμερούς σχέσης, αλλά αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για τον ρόλο της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Το μήνυμα προς την Άγκυρα αλλά και προς το εσωτερικό
Οι δηλώσεις Γεραπετρίτη δεν απευθύνονται μόνο στην Τουρκία.
Υπάρχει και ένα σαφές μήνυμα προς το εσωτερικό πολιτικό μέτωπο, όπου η κυβερνητική πολιτική των «ήρεμων νερών» έχει δεχθεί κριτική από όσους θεωρούν ότι ο διάλογος με την Άγκυρα μπορεί να οδηγήσει σε υποχωρήσεις ή σε αποδοχή τουρκικών διεκδικήσεων.
Η απάντηση της κυβέρνησης είναι ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται σε κατάσταση διπλωματικής αδράνειας. Αντίθετα, επιδιώκει να συνδυάσει την ενεργητική εξωτερική πολιτική με τον διάλογο και την αποτροπή.
Το μήνυμα που επιχειρεί να εκπέμψει ο υπουργός Εξωτερικών είναι ότι η χώρα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να συνομιλεί, να διαπραγματεύεται και να αποκλιμακώνει, χωρίς όμως να εγκαταλείπει τις πάγιες θέσεις της ή να μειώνει την ετοιμότητά της.
Μια λεπτή ισορροπία
Η νέα ένταση γύρω από τα θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο αποτελεί μια σημαντική δοκιμασία για τη μέχρι σήμερα ελληνοτουρκική προσέγγιση.
Από τη μία πλευρά, η Αθήνα θέλει να διατηρήσει το κλίμα αποτροπής μιας μεγάλης κρίσης. Από την άλλη, δεν επιθυμεί η αποκλιμάκωση να εκληφθεί ως ανοχή απέναντι σε κινήσεις που θεωρεί ότι αμφισβητούν κυριαρχικά δικαιώματα.
Αυτή είναι και η βασική αντίφαση — αλλά ταυτόχρονα η μεγαλύτερη πρόκληση — της σημερινής περιόδου: πώς μπορεί να διατηρηθεί ο διάλογος όταν οι διαφορές παραμένουν βαθιές και όταν κάθε νέα πρωτοβουλία στο Αιγαίο μπορεί να μετατραπεί σε πεδίο πολιτικής και γεωπολιτικής σύγκρουσης.
Η απάντηση που δίνει η ελληνική κυβέρνηση είναι σαφής: διάλογος, αλλά χωρίς αυταπάτες· αποκλιμάκωση, αλλά χωρίς παραίτηση από τα κυριαρχικά δικαιώματα· ειρήνη, αλλά με διαρκή προετοιμασία για κάθε ενδεχόμενο.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν αυτή η ισορροπία μπορεί να διατηρηθεί ή αν οι εξελίξεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο θα οδηγήσουν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε μια νέα περίοδο έντασης.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Σκεύω Πινότση
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου