Τα φάρμακα που μπορούν να κάνουν τη ζέστη πιο δύσκολη για τον οργανισμό...
Ορισμένα από τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα φάρμακα μπορεί να αυξήσουν την ευαισθησία στη θερμότητα, επηρεάζοντας την εφίδρωση, την αρτηριακή πίεση, την ενυδάτωση ή την ικανότητα του οργανισμού να αποβάλλει θερμότητα. Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ασθενείς όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία.
Για τους περισσότερους ανθρώπους, ένας καύσωνας σημαίνει περισσότερη δίψα, έντονη εφίδρωση, κόπωση και την ανάγκη να αναζητήσουν ένα πιο δροσερό περιβάλλον.
Για κάποιον όμως που λαμβάνει συγκεκριμένα φάρμακα, η ίδια θερμοκρασία μπορεί να αποτελεί μεγαλύτερη πρόκληση.
Ο λόγος δεν είναι ότι τα φάρμακα «προκαλούν» απαραίτητα θερμοπληξία. Ορισμένα, όμως, μπορούν να επηρεάσουν τους μηχανισμούς με τους οποίους το σώμα αποβάλλει θερμότητα, διατηρεί την αρτηριακή πίεση και ισορροπεί τα υγρά και τους ηλεκτρολύτες.
Η αμερικανική Υπηρεσία Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) αναφέρει ότι μεταξύ των φαρμάκων που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας περιλαμβάνονται τα διουρητικά, τα αντιχολινεργικά και ορισμένα ψυχοτρόπα φάρμακα. Ιδιαίτερη σημασία έχουν επίσης ορισμένοι συνδυασμοί φαρμάκων, όπως ένας αναστολέας ACE ή ένας ARB μαζί με διουρητικό. (Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων)
Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς οι περίοδοι έντονης ζέστης γίνονται συχνότερες και η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να επιβαρύνει ιδιαίτερα τους ηλικιωμένους και ανθρώπους με χρόνια νοσήματα.
Δεν αντιδρούν όλα τα φάρμακα με τον ίδιο τρόπο
Η σχέση ανάμεσα στα φάρμακα και τη θερμότητα είναι πιο σύνθετη από μια απλή λίστα «επικίνδυνων» σκευασμάτων.
Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2024 εξέτασε 35 μελέτες και 27 διαφορετικά φάρμακα. Τα ισχυρότερα στοιχεία για διαταραχή της θερμορρύθμισης αφορούσαν ισχυρά αντιχολινεργικά και μη εκλεκτικούς β-αναστολείς, ενώ για αρκετές άλλες κατηγορίες τα διαθέσιμα δεδομένα ήταν περιορισμένα ή ανεπαρκή. (PubMed)
Αυτό έχει σημασία: το γεγονός ότι ένα φάρμακο περιλαμβάνεται σε έναν κατάλογο πιθανών παραγόντων κινδύνου δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που το λαμβάνει θα αντιμετωπίσει πρόβλημα στον καύσωνα.
Ο κίνδυνος εξαρτάται από το συγκεκριμένο φάρμακο και τη δόση, αλλά και από την ηλικία, την κατάσταση της υγείας, την ενυδάτωση, τη διάρκεια έκθεσης στη ζέστη, τη σωματική δραστηριότητα και το αν λαμβάνονται περισσότερα από ένα φάρμακα.
Τα διουρητικά και ο κίνδυνος αφυδάτωσης
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές κατηγορίες είναι τα διουρητικά, τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως για την αντιμετώπιση της υπέρτασης, της καρδιακής ανεπάρκειας και άλλων παθήσεων.
Τα φάρμακα αυτά αυξάνουν την αποβολή νερού και νατρίου από τον οργανισμό. Σε συνθήκες έντονης ζέστης, όταν υπάρχει ήδη αυξημένη απώλεια υγρών μέσω της εφίδρωσης, ο συνδυασμός μπορεί να γίνει προβληματικός.
Η αφυδάτωση μπορεί να οδηγήσει σε πτώση της αρτηριακής πίεσης, ζάλη και διαταραχές ηλεκτρολυτών, ενώ σε ευάλωτους ανθρώπους μπορεί να επιβαρύνει και τη λειτουργία των νεφρών.
Για αυτό το CDC κατατάσσει τα διουρητικά μεταξύ των φαρμάκων που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή κατά την έκθεση στη ζέστη. (Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων)
Φάρμακα για την πίεση και την καρδιά
Η ζέστη από μόνη της επιβαρύνει το καρδιαγγειακό σύστημα. Αυξάνει τις απαιτήσεις της καρδιάς, προκαλεί απώλεια υγρών και μπορεί να μεταβάλει την αρτηριακή πίεση. (Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων)
Ορισμένα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την υπέρταση ή τις καρδιακές παθήσεις μπορούν να προσθέσουν έναν ακόμη παράγοντα.
Οι β-αναστολείς, για παράδειγμα, επηρεάζουν την καρδιακή συχνότητα και την κυκλοφορία. Τα διαθέσιμα πειραματικά δεδομένα δείχνουν ότι ειδικά οι μη εκλεκτικοί β-αναστολείς μπορούν να επηρεάσουν την απόκριση του οργανισμού στη θερμότητα. (PubMed)
Παράλληλα, οι ACE inhibitors και οι ARBs χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή όταν συνδυάζονται με διουρητικά. Το CDC επισημαίνει ότι αυτός ο συνδυασμός μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο προβλημάτων κατά την έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες. (Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων)
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα φάρμακα πρέπει να διακόπτονται στον καύσωνα. Αντίθετα, η φαρμακευτική αγωγή πρέπει να αξιολογείται εξατομικευμένα από επαγγελματία υγείας.
Αντιχολινεργικά: όταν το σώμα δυσκολεύεται να ιδρώσει
Ένας διαφορετικός μηχανισμός αφορά τα αντιχολινεργικά φάρμακα.
Ορισμένα από αυτά περιορίζουν τη δράση της ακετυλοχολίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που συμμετέχει, μεταξύ άλλων, στη λειτουργία των ιδρωτοποιών αδένων.
Αυτό μπορεί να μειώσει την εφίδρωση.
Και η εφίδρωση δεν είναι απλώς μια ενόχληση. Είναι ένας από τους βασικούς μηχανισμούς με τους οποίους ο άνθρωπος αποβάλλει θερμότητα.
Η συστηματική ανασκόπηση του 2024 βρήκε μέτριας ποιότητας στοιχεία ότι φάρμακα με ισχυρή αντιχολινεργική δράση μπορούν, υπό θερμικό στρες, να αυξήσουν τη θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος και να μειώσουν την εφίδρωση. Ωστόσο, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα διαθέσιμα πειράματα είναι περιορισμένα και δεν αντιπροσωπεύουν όλους τους ασθενείς. (PubMed)
Και τα αντικαταθλιπτικά;
Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή ώστε να μη δημιουργηθεί λανθασμένη εντύπωση.
Ορισμένα ψυχιατρικά φάρμακα περιλαμβάνονται στις κατηγορίες που μπορεί να αυξήσουν την ευπάθεια στη ζέστη. Ωστόσο, δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία για να πούμε ότι όλα τα αντικαταθλιπτικά επηρεάζουν με τον ίδιο τρόπο τη θερμορρύθμιση.
Ορισμένα αντικαταθλιπτικά μπορούν να προκαλέσουν αυξημένη εφίδρωση ως ανεπιθύμητη ενέργεια. Άλλα, ιδιαίτερα εκείνα με ισχυρότερη αντιχολινεργική δράση, μπορούν να μειώσουν την εφίδρωση.
Το CDC περιλαμβάνει ορισμένα ψυχοτρόπα φάρμακα στις κατηγορίες που χρειάζονται προσοχή σε συνθήκες έντονης ζέστης. (Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων)
Ωστόσο, η συστηματική ανασκόπηση του 2024 δεν βρήκε επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι όλα τα φάρμακα αυτής της κατηγορίας μεταβάλλουν τη θερμοκρασία του πυρήνα κατά τη διάρκεια θερμικού στρες. Οι ερευνητές μάλιστα επισημαίνουν ότι μεγάλο μέρος των διαθέσιμων δεδομένων προέρχεται από μικρές μελέτες σε νέους και υγιείς ανθρώπους. (PubMed)
Άρα το σωστό μήνυμα δεν είναι «τα αντικαταθλιπτικά προκαλούν αφυδάτωση», αλλά ότι ορισμένα ψυχιατρικά φάρμακα μπορεί να αυξήσουν την ευαισθησία στη ζέστη και χρειάζεται εξατομικευμένη αξιολόγηση.
ADHD: χρειάζεται επίσης προσοχή
Φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη ΔΕΠΥ, ιδιαίτερα τα διεγερτικά, έχουν επίσης συζητηθεί ως πιθανός παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει την ανοχή στη θερμότητα.
Ωστόσο, και εδώ τα διαθέσιμα δεδομένα δεν δικαιολογούν μια απόλυτη διατύπωση ότι όλα τα φάρμακα ADHD «προκαλούν υπερθέρμανση».
Η σωστή προσέγγιση είναι να λαμβάνεται υπόψη η συνολική εικόνα του ασθενούς, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν υψηλές θερμοκρασίες, έντονη σωματική δραστηριότητα, αφυδάτωση ή άλλα φάρμακα.
Όταν συνδυάζονται πολλά φάρμακα
Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου μπορεί να μην είναι ένα μεμονωμένο φάρμακο αλλά ο συνδυασμός περισσότερων φαρμάκων.
Ένας άνθρωπος μεγαλύτερης ηλικίας μπορεί, για παράδειγμα, να λαμβάνει διουρητικό, αντιυπερτασικό και άλλο φάρμακο που επηρεάζει την εφίδρωση ή την αρτηριακή πίεση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις οι επιδράσεις μπορεί να αλληλεπικαλύπτονται.
Η βιβλιογραφία έχει εδώ και χρόνια επισημάνει ότι η πολυφαρμακία μπορεί να αυξήσει την ευαισθησία στη θερμότητα, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους. (PubMed)
Το CDC επίσης επισημαίνει συγκεκριμένα ότι ορισμένοι συνδυασμοί, όπως ACE inhibitor ή ARB μαζί με διουρητικό, μπορεί να αυξήσουν σημαντικά τον κίνδυνο κατά την έκθεση στη ζέστη. (Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων)
Ποιοι χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή
Ο κίνδυνος δεν καθορίζεται μόνο από το φάρμακο.
Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζονται ιδιαίτερα:
άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας,
άτομα με καρδιαγγειακές ή νεφρικές παθήσεις,
άνθρωποι που λαμβάνουν πολλά φάρμακα,
όσοι εργάζονται ή ασκούνται σε υψηλές θερμοκρασίες,
άνθρωποι που δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση σε δροσερό περιβάλλον,
και όσοι έχουν ήδη αφυδατωθεί.
Η ζέστη μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση, διαταραχές ηλεκτρολυτών και αυξημένη επιβάρυνση του καρδιαγγειακού συστήματος. (Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων)
Ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοούνται
Πονοκέφαλος, έντονη αδυναμία, ζάλη, ναυτία, μυϊκές κράμπες και υπερβολική εφίδρωση μπορεί να αποτελούν σημάδια θερμικής καταπόνησης.
Όταν όμως εμφανιστούν σύγχυση, αλλοιωμένη νοητική κατάσταση, απώλεια συνείδησης, σπασμοί ή σοβαρή δυσλειτουργία, χρειάζεται άμεση ιατρική αντιμετώπιση, καθώς μπορεί να πρόκειται για θερμοπληξία. (Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων)
Το σημαντικότερο: δεν σταματάμε μόνοι μας τα φάρμακα
Ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο μήνυμα ολόκληρου του θέματος.
Η παρουσία ενός φαρμάκου σε έναν κατάλογο πιθανών παραγόντων κινδύνου δεν σημαίνει ότι πρέπει να διακοπεί.
Η απότομη διακοπή ορισμένων θεραπειών μπορεί να είναι επικίνδυνη. Το CDC συστήνει η φαρμακευτική αγωγή να αξιολογείται εξατομικευμένα και να εξετάζονται πιθανές προσαρμογές μόνο σε συνεργασία με τον γιατρό ή άλλο επαγγελματία υγείας. (Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων)
Ο ασθενής που λαμβάνει χρόνια φαρμακευτική αγωγή και γνωρίζει ότι έρχεται περίοδος ακραίας ζέστης μπορεί να κάνει κάτι πολύ απλό: να ζητήσει από τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό του να ελέγξει τη φαρμακευτική του αγωγή σε σχέση με τη θερμότητα.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν λαμβάνονται πολλά φάρμακα ή υπάρχει καρδιακή, νεφρική ή άλλη χρόνια πάθηση.
Η ζέστη γίνεται και φαρμακευτικό ζήτημα
Οι καύσωνες δεν είναι πλέον μόνο ένα ζήτημα άνεσης ή περιβαλλοντικής προστασίας. Για ένα μέρος του πληθυσμού αποτελούν και ζήτημα ασφαλούς χρήσης φαρμάκων.
Η επιστήμη, ωστόσο, δεν υποστηρίζει μια απλή λίστα «καλών» και «κακών» φαρμάκων για το καλοκαίρι. Τα στοιχεία είναι ισχυρότερα για ορισμένες κατηγορίες — όπως τα ισχυρά αντιχολινεργικά και ορισμένοι μη εκλεκτικοί β-αναστολείς — ενώ για άλλες απαιτείται περισσότερη έρευνα. (PubMed)
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να φοβηθούν οι ασθενείς τη θεραπεία τους.
Είναι να γνωρίζουν ότι η ακραία ζέστη μπορεί να αλλάξει το περιβάλλον στο οποίο δρα ένα φάρμακο και ότι σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή στην ενυδάτωση, στην έκθεση στη θερμότητα και στην παρακολούθηση των συμπτωμάτων.
Και πάνω απ' όλα: κανένα φάρμακο δεν πρέπει να διακόπτεται ή να αλλάζει δόση χωρίς προηγουμένως να ζητηθεί ιατρική συμβουλή.
CDC – Heat and Medications: Guidance for Clinicians
Systematic review & meta-analysis για φάρμακα και θερμορρύθμιση, eClinicalMedicine 2024
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Χλόη Βουνιώτη
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου