Υδρογόνο: Η μεγάλη ενεργειακή ευκαιρία ή το επόμενο ακριβό στοίχημα;...
Η παγκόσμια κούρσα για το πράσινο υδρογόνο, οι επενδύσεις, η ενεργειακή ασφάλεια και το μεγάλο ερώτημα: ποιο θα είναι τελικά το όφελος για την κοινωνία;
Για χρόνια το υδρογόνο παρουσιάζεται ως ένα από τα μεγάλα «κλειδιά» της ενεργειακής μετάβασης.
Κυβερνήσεις, ενεργειακοί όμιλοι και βιομηχανίες επενδύουν σε ηλεκτρολύτες, αγωγούς, μονάδες παραγωγής, αποθήκευση και νέες εφαρμογές, από τη βαριά βιομηχανία έως τις μεταφορές.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει φιλόδοξους στόχους: το σχέδιο REPowerEU προβλέπει παραγωγή 10 εκατ. τόνων ανανεώσιμου υδρογόνου ετησίως στην Ε.Ε. και εισαγωγές άλλων 10 εκατ. τόνων έως το 2030. Παράλληλα, η Ε.Ε. έχει δημιουργήσει τον Ευρωπαϊκό Hydrogen Bank, ένα χρηματοδοτικό εργαλείο που αποσκοπεί στη δημιουργία αγοράς και στην προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων. (European Commission)
Το ερώτημα, όμως, έχει πλέον αλλάξει.
Δεν είναι μόνο αν το υδρογόνο μπορεί να αποτελέσει καύσιμο του μέλλοντος.
Είναι αν μπορεί να γίνει οικονομικά βιώσιμος ενεργειακός και βιομηχανικός πόρος και, κυρίως, αν η ανάπτυξή του θα δημιουργήσει πραγματικό όφελος για την κοινωνία.
Γιατί το υδρογόνο έχει ένα μεγάλο πλεονέκτημα αλλά και ένα μεγάλο μειονέκτημα:
μπορεί να βοηθήσει στην απανθρακοποίηση τομέων που δύσκολα εξηλεκτρίζονται άμεσα, αλλά σήμερα το καθαρό υδρογόνο παραμένει ακριβότερο από το υδρογόνο που παράγεται από ορυκτά καύσιμα στις περισσότερες αγορές.
Και αυτή η διαφορά κόστους είναι το μεγαλύτερο στοίχημα της νέας οικονομίας του υδρογόνου.
Η παγκόσμια αγορά μεγαλώνει, αλλά όχι όσο υπολόγιζαν οι αρχικές προβλέψεις
Η εικόνα που δίνει σήμερα ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική.
Η παγκόσμια ζήτηση υδρογόνου ξεπέρασε τους 100 εκατ. τόνους το 2025. Ωστόσο, σχεδόν όλη η ζήτηση εξακολουθεί να προέρχεται από παραδοσιακές χρήσεις, κυρίως στη διύλιση και τη χημική βιομηχανία.
Η παραγωγή υδρογόνου χαμηλών εκπομπών αυξήθηκε κατά περίπου 20% το 2025, φτάνοντας σχεδόν το 1 εκατ. τόνο, αλλά παραμένει πολύ μικρό μέρος της συνολικής παραγωγής. (IEA)
Την ίδια στιγμή, η αγορά αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα που μπορεί να αποδειχθεί σημαντικότερο από την ίδια την τεχνολογία:
υπάρχουν πολλά σχέδια παραγωγής υδρογόνου, αλλά δεν υπάρχουν ακόμη αρκετοί αγοραστές που να δεσμεύονται να το αγοράσουν.
Η IEA εκτιμά ότι μόλις περίπου το 20% των νέων ποσοτήτων που συμφωνήθηκαν σε συμβάσεις offtake το 2025 καλυπτόταν από σταθερές συμβατικές δεσμεύσεις. Η αβεβαιότητα ως προς τη ζήτηση αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς λόγους που καθυστερούν οι επενδυτικές αποφάσεις. (IEA)
Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο:
υψηλό κόστος → περιορισμένη ζήτηση → λίγες επενδύσεις → ακριβή παραγωγή → δυσκολία δημιουργίας μεγάλης αγοράς.
Για να σπάσει αυτός ο κύκλος απαιτούνται επενδύσεις, αλλά και πολιτικές που δημιουργούν πραγματική ζήτηση.
Γιατί χρειαζόμαστε το υδρογόνο;
Το υδρογόνο δεν είναι απαραίτητα η καλύτερη λύση για κάθε ενεργειακή χρήση.
Αν ένα αυτοκίνητο μπορεί να κινηθεί απευθείας με ηλεκτρική ενέργεια μέσω μπαταρίας, η μετατροπή ηλεκτρισμού σε υδρογόνο και στη συνέχεια ξανά σε ηλεκτρική ενέργεια συνεπάγεται απώλειες.
Το πλεονέκτημα του υδρογόνου βρίσκεται περισσότερο εκεί όπου η άμεση ηλεκτροδότηση είναι δύσκολη.
Στη βαριά βιομηχανία, για παράδειγμα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε διαδικασίες όπου σήμερα χρησιμοποιείται υδρογόνο από φυσικό αέριο.
Στην παραγωγή χάλυβα μπορεί να αντικαταστήσει μέρος των ορυκτών καυσίμων σε τεχνολογίες άμεσης αναγωγής.
Στη ναυτιλία και την αεροπορία μπορεί να χρησιμοποιηθεί έμμεσα για την παραγωγή συνθετικών καυσίμων.
Στα βαρέα οχήματα μπορεί να αποτελέσει επιλογή σε εφαρμογές όπου η αυτονομία και ο χρόνος ανεφοδιασμού δημιουργούν προβλήματα στις μπαταρίες.
Και στο ενεργειακό σύστημα μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο αποθήκευσης και μεταφοράς ενέργειας.
Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο το υδρογόνο αποκτά στρατηγική σημασία.
Από τον ήλιο και τον άνεμο στο υδρογόνο
Το πράσινο υδρογόνο παράγεται μέσω ηλεκτρόλυσης νερού χρησιμοποιώντας ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια.
Η λογική είναι σχετικά απλή:
ήλιος και άνεμος → ηλεκτρική ενέργεια → ηλεκτρόλυση → πράσινο υδρογόνο → βιομηχανία, μεταφορές ή αποθήκευση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θεσπίσει αυστηρούς κανόνες για το τι μπορεί να χαρακτηριστεί ανανεώσιμο υδρογόνο, μεταξύ άλλων με κριτήρια «προσθετικότητας» και χρονικής και γεωγραφικής συσχέτισης με την παραγωγή ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας. (Energy)
Αυτό έχει σημασία.
Το υδρογόνο δεν πρέπει απλώς να βαφτίζεται «πράσινο».
Εάν χρησιμοποιείται ηλεκτρική ενέργεια που προέρχεται από ορυκτά καύσιμα, τότε το περιβαλλοντικό όφελος μπορεί να περιορίζεται σημαντικά.
Η πραγματική αξία του πράσινου υδρογόνου βρίσκεται στο να συνδέσει την ανάπτυξη των ΑΠΕ με εκείνους τους τομείς της οικονομίας που δεν μπορούν εύκολα να λειτουργήσουν αποκλειστικά με ηλεκτρισμό.
Η Ελλάδα έχει μια ιδιαίτερη ευκαιρία
Για την Ελλάδα το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον.
Η χώρα διαθέτει σημαντικό δυναμικό σε ηλιακή και αιολική ενέργεια. Παράλληλα, αυξάνεται η ανάγκη να αξιοποιηθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής ΑΠΕ και να αντιμετωπιστούν οι περιορισμοί του ηλεκτρικού δικτύου.
Το υδρογόνο θα μπορούσε θεωρητικά να αποτελέσει έναν τρόπο μετατροπής της ηλεκτρικής ενέργειας σε ένα αποθηκεύσιμο ενεργειακό προϊόν.
Δεν σημαίνει ότι κάθε πλεονάζουσα κιλοβατώρα πρέπει να μετατρέπεται σε υδρογόνο.
Σημαίνει όμως ότι, σε συγκεκριμένες περιοχές και σε συνδυασμό με βιομηχανικές ή μεταφορικές ανάγκες, θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια νέα αλυσίδα αξίας:
ΑΠΕ → υδρογόνο → βιομηχανία → προϊόντα υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
Αυτό θα ήταν πολύ σημαντικότερο για την ελληνική οικονομία από την απλή εξαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Η χώρα θα μπορούσε να επιχειρήσει να μετατρέψει το πλεονέκτημα του ήλιου και του ανέμου σε βιομηχανική παραγωγή, τεχνογνωσία και θέσεις εργασίας.
Όμως το υδρογόνο δεν είναι δωρεάν ενέργεια
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη παγίδα.
Η παραγωγή πράσινου υδρογόνου απαιτεί ηλεκτρική ενέργεια, ηλεκτρολύτες, νερό, υποδομές, συμπίεση ή/και μεταφορά και τελικά εγκαταστάσεις που θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν το υδρογόνο.
Κάθε στάδιο έχει κόστος και ενεργειακές απώλειες.
Η IEA εκτιμά ότι βραχυπρόθεσμα το υδρογόνο χαμηλών εκπομπών θα παραμείνει ακριβότερο από το υδρογόνο που παράγεται χωρίς μέτρα περιορισμού των εκπομπών στις περισσότερες περιοχές του κόσμου. Η μείωση του κόστους θα εξαρτηθεί από την πτώση του κόστους των τεχνολογιών, την ανάπτυξη των ΑΠΕ, τη χρηματοδότηση και τη δημιουργία σταθερής ζήτησης. (IEA)
Άρα υπάρχει ένα κρίσιμο ερώτημα:
Ποιος πληρώνει τη διαφορά μέχρι να γίνει ανταγωνιστικό;
Μέχρι σήμερα η απάντηση είναι σε σημαντικό βαθμό: κυβερνήσεις, ευρωπαϊκά ταμεία και επενδυτές.
Και αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό.
Οι περισσότερες μεγάλες ενεργειακές τεχνολογίες χρειάστηκαν αρχικά δημόσια στήριξη.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η δημόσια χρηματοδότηση δεν οδηγεί σε πραγματική μείωση του κόστους, σε πραγματική ζήτηση και σε μόνιμη οικονομική δραστηριότητα.
Το μεγάλο κοινωνικό ερώτημα
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο ζήτημα της νέας οικονομίας του υδρογόνου.
Το υδρογόνο δεν πρέπει να γίνει άλλη μία τεχνολογία που χρηματοδοτείται από την κοινωνία χωρίς να επιστρέφει όφελος στην κοινωνία.
Η δημόσια στήριξη μπορεί να δικαιολογηθεί όταν οδηγεί σε:
νέες επενδύσεις,
νέες θέσεις εργασίας,
ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας,
μείωση εισαγωγών ορυκτών καυσίμων,
χαμηλότερες εκπομπές,
μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια,
και τελικά ανταγωνιστικότερη βιομηχανία.
Εάν, αντίθετα, δημιουργηθούν ακριβές μονάδες υδρογόνου που λειτουργούν μόνο χάρη στις επιδοτήσεις και δεν έχουν πραγματικούς αγοραστές, τότε η κοινωνική απόδοση της επένδυσης θα είναι περιορισμένη.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η πολιτική για το υδρογόνο πρέπει να μετακινηθεί από τη λογική:
«χρηματοδοτούμε την παραγωγή»
στη λογική:
«δημιουργούμε μια βιώσιμη αλυσίδα παραγωγής και κατανάλωσης».
Η Ευρώπη προσπαθεί να δημιουργήσει αυτή την αγορά
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη αρχίσει να δημιουργεί τους μηχανισμούς για να γεφυρώσει το χάσμα.
Ο European Hydrogen Bank χρησιμοποιεί δημοπρασίες για να μειώσει το επενδυτικό ρίσκο και να δημιουργήσει αγορά για το ανανεώσιμο υδρογόνο.
Στην τρίτη ευρωπαϊκή δημοπρασία, που ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2026, διατέθηκαν πάνω από 1 δισ. ευρώ σε εννέα έργα σε επτά χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, με συνολική προβλεπόμενη ισχύ ηλεκτρολυτών σχεδόν 1,1 GW. (Energy)
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δημιουργήσει μηχανισμό που συνδέει δυνητικούς αγοραστές και παραγωγούς υδρογόνου, ακριβώς επειδή η έλλειψη σταθερής ζήτησης αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την ανάπτυξη της αγοράς. (Energy)
Τον Ιούλιο του 2026 η Επιτροπή ανακοίνωσε επίσης νέο γύρο του Hydrogen Mechanism για την υποδομή, με στόχο να εξεταστεί το ενδιαφέρον της αγοράς για αγωγούς και εγκαταστάσεις αποθήκευσης υδρογόνου. (Energy)
Η κατεύθυνση είναι σαφής:
δεν αρκεί να παράγεται υδρογόνο. Πρέπει να υπάρχει κάποιος που θα το αγοράσει και υποδομή για να φτάσει εκεί που χρειάζεται.
Το μεγάλο λάθος θα ήταν να χρησιμοποιηθεί παντού
Το υδρογόνο δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ανταγωνιστής κάθε άλλης τεχνολογίας.
Στα επιβατικά αυτοκίνητα, για παράδειγμα, η άμεση χρήση ηλεκτρικής ενέργειας μέσω μπαταρίας είναι συχνά πιο αποδοτική ενεργειακά.
Στις κατοικίες, η άμεση ηλεκτροδότηση και οι αντλίες θερμότητας είναι συνήθως πιο λογική επιλογή από τη μετατροπή ηλεκτρισμού σε υδρογόνο και στη συνέχεια ξανά σε θερμότητα.
Το υδρογόνο έχει περισσότερο νόημα εκεί όπου η άμεση ηλεκτροδότηση είναι τεχνικά δύσκολη ή οικονομικά δυσμενής.
Αυτό είναι κρίσιμο για να μην δημιουργηθεί μια νέα αγορά μόνο και μόνο επειδή υπάρχει διαθέσιμη δημόσια χρηματοδότηση.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή δείχνει και μια άλλη διάσταση
Η ενεργειακή ασφάλεια έχει επανέλθει στην κορυφή της ατζέντας.
Η IEA επισημαίνει στην έκθεσή της για το 2026 ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ανέδειξε τις ευπάθειες των διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού που συνδέονται με το υδρογόνο και τα παράγωγά του, ιδιαίτερα στα λιπάσματα και σε άλλες βιομηχανικές πρώτες ύλες. (IEA)
Αυτό δημιουργεί ένα ακόμη επιχείρημα υπέρ της διαφοροποίησης.
Το υδρογόνο δεν μπορεί να αντικαταστήσει άμεσα το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο.
Μπορεί όμως μακροπρόθεσμα να μειώσει την εξάρτηση από ορισμένες εισαγόμενες πρώτες ύλες και να δημιουργήσει νέες αλυσίδες εφοδιασμού που βασίζονται περισσότερο σε εγχώριες ή ευρωπαϊκές ΑΠΕ.
Για χώρες με ισχυρό ηλιακό και αιολικό δυναμικό, αυτό μπορεί να αποκτήσει στρατηγική σημασία.
Τι θα σήμαινε πραγματικά επιτυχία για την Ελλάδα;
Η επιτυχία δεν θα μετρηθεί από το πόσα εκατομμύρια ή δισεκατομμύρια ευρώ θα ανακοινωθούν για έργα υδρογόνου.
Θα μετρηθεί από το τι θα μείνει στην οικονομία.
Πόσες θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν;
Πόσες επιχειρήσεις απέκτησαν νέα τεχνογνωσία;
Πόση βιομηχανική παραγωγή δημιουργήθηκε στην Ελλάδα;
Πόσο μειώθηκαν οι εισαγωγές ορυκτών καυσίμων;
Πόσο αυξήθηκε η αξιοποίηση των ΑΠΕ;
Και τελικά, πόσο κόστισε στον φορολογούμενο κάθε μονάδα καθαρής ενέργειας ή κάθε τόνος εκπομπών που αποφεύχθηκε;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που θα πρέπει να συνοδεύουν κάθε νέα επένδυση.
Η κούρσα έχει ξεκινήσει — αλλά δεν έχει κριθεί
Η παγκόσμια κούρσα για το υδρογόνο βρίσκεται σε εξέλιξη.
Η Ευρώπη έχει θέσει φιλόδοξους στόχους. Η Κίνα έχει αναπτύξει πολύ γρήγορα την παραγωγική βάση των ηλεκτρολυτών. Οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν φορολογικά κίνητρα και δημόσια χρηματοδότηση για να δημιουργήσουν παραγωγική δυναμικότητα.
Όμως η πραγματικότητα του 2026 είναι πιο σύνθετη από τις αισιόδοξες προβλέψεις των προηγούμενων ετών.
Η IEA αναφέρει ότι το χαρτοφυλάκιο ανακοινωμένων έργων παραγωγής υδρογόνου χαμηλών εκπομπών για το 2030 έχει περιοριστεί στα 27 εκατ. τόνους, περίπου ένα τέταρτο χαμηλότερα από την προηγούμενη αξιολόγηση, εξαιτίας καθυστερήσεων και ακυρώσεων. Τα έργα που έχουν φτάσει σε τελική επενδυτική απόφαση ή θεωρούνται πολύ πιθανό να λειτουργήσουν έως το 2030 αντιστοιχούν σε λίγο πάνω από 6 εκατ. τόνους. (IEA)
Αυτό δεν σημαίνει ότι το υδρογόνο απέτυχε.
Σημαίνει ότι η αγορά περνά από τη φάση των μεγάλων υποσχέσεων στη φάση της οικονομικής πραγματικότητας.
Και αυτή ίσως είναι η πιο σημαντική εξέλιξη.
Το μέλλον του υδρογόνου δεν θα κριθεί από το πόσο εντυπωσιακές είναι οι ανακοινώσεις για νέα εργοστάσια.
Θα κριθεί από το αν μπορεί να παραχθεί σε ανταγωνιστικό κόστος, να βρει πραγματικούς αγοραστές, να αποκτήσει υποδομές και να δημιουργήσει αξία μεγαλύτερη από το κόστος της δημόσιας στήριξης.
Για την Ελλάδα, η ευκαιρία είναι υπαρκτή.
Η χώρα έχει ήλιο, άνεμο, λιμάνια, βιομηχανικές ανάγκες και μια γεωγραφική θέση που μπορεί να τη συνδέσει με νέες ενεργειακές διαδρομές.
Αλλά η ευκαιρία δεν πρέπει να γίνει αυτοσκοπός.
Το ζητούμενο δεν είναι να γίνει η Ελλάδα «χώρα του υδρογόνου».
Το ζητούμενο είναι να χρησιμοποιήσει το υδρογόνο εκεί όπου πραγματικά δημιουργεί οικονομική και κοινωνική αξία.
Γιατί στο τέλος, η πιο σημαντική ερώτηση δεν θα είναι πόσο υδρογόνο θα παράγουμε.
Θα είναι ποιος θα ωφεληθεί από αυτό.
Και εκεί θα κριθεί αν η νέα οικονομία του υδρογόνου θα αποτελέσει πραγματική ενεργειακή επανάσταση ή απλώς ακόμη ένα μεγάλο επενδυτικό στοίχημα που θα πληρώσει η κοινωνία.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου