Ισραηλινή τεχνολογία απλώνει αόρατο δίχτυ πάνω από τα κινητά...

Από τα μυστικά του Edward Snowden στα «ψεύτικα» δίκτυα κινητής και την τεχνητή νοημοσύνη – Η Cognyte επεκτείνει την παρουσία της στην αμερικανική αγορά επιτήρησης και ανοίγει ξανά τη μεγάλη συζήτηση για το πού τελειώνει η ασφάλεια και πού αρχίζει η μαζική παρακολούθηση

Δεν χρειάζεται κάποιος να χακάρει το κινητό σου.

Δεν χρειάζεται να πατήσεις έναν ύποπτο σύνδεσμο.

Και σε ορισμένες περιπτώσεις δεν χρειάζεται καν να είσαι ο στόχος μιας έρευνας.

Αρκεί να βρίσκεσαι στο λάθος σημείο.

Το κινητό σου αναζητά συνεχώς διαθέσιμο δίκτυο. Κάπου κοντά, όμως, μπορεί να υπάρχει μια συσκευή που μιμείται έναν σταθμό βάσης κινητής τηλεφωνίας.

Είναι οι λεγόμενοι Cell-Site Simulators, γνωστοί επίσης ως IMSI catchers ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, Stingrays.

Οι συσκευές αυτές μπορούν να εμφανίζονται στο κινητό ως σταθμός κινητής τηλεφωνίας και να προκαλούν συσκευές που βρίσκονται στην περιοχή να επικοινωνήσουν μαζί τους. Ανάλογα με την τεχνολογία και τις συνθήκες λειτουργίας, μπορούν να συλλέγουν αναγνωριστικά στοιχεία συσκευών και να βοηθούν τις αρχές να εντοπίσουν ένα συγκεκριμένο τηλέφωνο με μεγάλη ακρίβεια.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η διαδικασία δεν ξεκινά απαραίτητα από ένα μόνο τηλέφωνο.

Η συσκευή μπορεί να συλλέξει σήματα από περισσότερα κινητά που βρίσκονται στην περιοχή και στη συνέχεια να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό του τηλεφώνου που ενδιαφέρει τις αρχές.

Η Electronic Frontier Foundation περιγράφει τους cell-site simulators ως συσκευές που μιμούνται νόμιμους σταθμούς κινητής τηλεφωνίας και μπορούν να καταγράψουν αναγνωριστικά όπως τα IMSI των συσκευών που βρίσκονται στην εμβέλειά τους. Η ACLU επισημαίνει επίσης ότι, όταν χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση ενός συγκεκριμένου τηλεφώνου, μπορούν να συλλέξουν πληροφορίες και από συσκευές ανυποψίαστων πολιτών που βρίσκονται κοντά.

Και κάπου εδώ η τεχνολογία παύει να είναι απλώς ένα ακόμη εργαλείο της αστυνομίας.

Γίνεται ζήτημα ιδιωτικότητας, συνταγματικών δικαιωμάτων και ορίων της κρατικής επιτήρησης.

Από τον Edward Snowden στον «αόρατο πύργο»

Το 2013, οι αποκαλύψεις του Edward Snowden αποκάλυψαν σε παγκόσμια κλίμακα το εύρος των δυνατοτήτων ηλεκτρονικής παρακολούθησης που είχαν στη διάθεσή τους οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών.

Έκτοτε, η συζήτηση για την ψηφιακή ιδιωτικότητα πέρασε από τον κόσμο των μυστικών υπηρεσιών στην καθημερινότητα.

Κάμερες ασφαλείας.

Αυτόματη αναγνώριση πινακίδων.

Βιομετρικά συστήματα.

Αναλύσεις κοινωνικών δικτύων.

Δεδομένα τοποθεσίας.

Και τώρα, ολοένα πιο εξελιγμένα εργαλεία που μπορούν να αναλύουν τεράστιες ποσότητες ψηφιακών πληροφοριών.

Οι cell-site simulators αποτελούν ένα διαφορετικό είδος τεχνολογίας.

Δεν χρειάζεται να αποκτήσουν πρόσβαση στις εφαρμογές του κινητού σου για να είναι χρήσιμοι.

Παρεμβάλλονται στη σχέση της συσκευής με το δίκτυο.

Η EFF εξηγεί ότι οι ενεργοί cell-site simulators εκπέμπουν σήμα ώστε να εμφανίζονται ως ελκυστικότερος σταθμός βάσης για τα κινητά που βρίσκονται στην περιοχή. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να εντοπίζουν συσκευές και να συλλέγουν αναγνωριστικά στοιχεία.

Αυτό δημιουργεί ένα θεμελιώδες πρόβλημα:

Πώς παρακολουθείς έναν ύποπτο χωρίς να παρακολουθήσεις, έστω προσωρινά, και ανθρώπους που βρίσκονται δίπλα του;

Cognyte: από την κυβερνοπληροφορία στην αγορά της αστυνόμευσης

Η Cognyte δεν δημιουργήθηκε από το μηδέν.

Η εταιρεία προέρχεται από την πρώην δραστηριότητα Cyber Intelligence Solutions της Verint Systems. Το 2021 ολοκληρώθηκε ο διαχωρισμός και η Cognyte έγινε ανεξάρτητη εισηγμένη εταιρεία στο Nasdaq, με έδρα στο Ισραήλ.

Η ίδια η Cognyte περιγράφει τη δραστηριότητά της ως παροχή λογισμικού security analytics που επιτρέπει σε κυβερνήσεις και οργανισμούς ασφαλείας να ενοποιούν και να αναλύουν διαφορετικές πηγές δεδομένων.

Στην επίσημη εταιρική της αναφορά, η Cognyte έχει περιγράψει το επιχειρηματικό της μοντέλο ως λογισμικό που βοηθά τις υπηρεσίες ασφαλείας να «βρουν τις βελόνες μέσα στα άχυρα», συνδέοντας διαφορετικά σύνολα δεδομένων και πληροφοριών.

Αυτή ακριβώς η δυνατότητα βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας εποχής της επιτήρησης.

Δεν είναι πλέον απαραίτητο να έχεις ένα μόνο κομμάτι πληροφορίας.

Το ζητούμενο είναι να συνδέσεις πολλά κομμάτια:

ποιος βρίσκεται πού, με ποιον επικοινωνεί, ποιες συσκευές εμφανίζονται κοντά του, ποιες ψηφιακές σχέσεις υπάρχουν και ποια μοτίβα επαναλαμβάνονται.

Το κινητό σου δεν ξέρει ότι ο «πύργος» είναι αστυνομικός

Η αρχή λειτουργίας ενός cell-site simulator είναι τεχνικά απλή, αν και οι δυνατότητες των σύγχρονων συστημάτων είναι πολύ πιο σύνθετες.

Το κινητό έχει σχεδιαστεί για να συνδέεται με διαθέσιμους σταθμούς βάσης.

Ένας ενεργός simulator μπορεί να εκπέμπει σήματα που κάνουν τη συσκευή να θεωρήσει ότι επικοινωνεί με έναν νόμιμο σταθμό κινητής τηλεφωνίας.

Από εκεί και πέρα, το σύστημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αναγνώριση και τον εντοπισμό συσκευών.

Η EFF σημειώνει ότι τα συστήματα αυτά μπορούν να καταγράφουν μοναδικά αναγνωριστικά κινητών τηλεφώνων στην περιοχή και να βοηθούν στον ακριβή εντοπισμό μιας συγκεκριμένης συσκευής.

Η ACLU υπογραμμίζει το αντίστροφο πρόβλημα: η τεχνολογία δεν γνωρίζει από μόνη της ποιος είναι ο ύποπτος.

Έτσι, όταν ένα σύστημα χρησιμοποιείται σε μια περιοχή, μπορεί να συλλέξει πληροφορίες και από κινητά ανθρώπων που απλώς έτυχε να βρίσκονται εκεί.

Αυτό είναι που κάνει την τεχνολογία τόσο διαφορετική από μια παραδοσιακή στοχευμένη παρακολούθηση.

Δεν ξεκινά απαραίτητα από το άτομο.

Μπορεί να ξεκινήσει από τον χώρο.

Δεν σημαίνει όμως ότι «διαβάζει όλα τα μηνύματα»

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.

Η δημόσια συζήτηση γύρω από τους IMSI catchers συχνά παρουσιάζει την τεχνολογία σαν ένα μαγικό εργαλείο που μπορεί να διαβάζει όλα τα μηνύματα και να ακούει όλες τις τηλεφωνικές συνομιλίες.

Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.

Το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης έχει αναφέρει ότι οι cell-site simulators συλλέγουν περιορισμένο σύνολο signaling information και όχι το περιεχόμενο των επικοινωνιών. Η πολιτική του DOJ αναφέρει ρητά ότι η τεχνολογία δεν χρησιμοποιείται για τη συλλογή emails, text messages, contact lists ή φωτογραφιών από το ίδιο το τηλέφωνο.

Ορισμένα συστήματα ή παλαιότερες τεχνολογικές υλοποιήσεις μπορεί να έχουν πιο παρεμβατικές δυνατότητες, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε IMSI catcher μπορεί να διαβάσει το περιεχόμενο ενός σύγχρονου smartphone.

Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη.

Η δύναμη της τεχνολογίας βρίσκεται ήδη στην ταυτοποίηση, τον εντοπισμό και τη συσχέτιση δεδομένων.

Δεν χρειάζεται να διαβάζει κάθε μήνυμα για να δημιουργεί ένα εξαιρετικά λεπτομερές ψηφιακό ίχνος.

Η αμερικανική κυβέρνηση έχει ήδη αναγνωρίσει το πρόβλημα ιδιωτικότητας

Το ζήτημα δεν είναι μόνο υπόθεση ακτιβιστών ή οργανώσεων ψηφιακών δικαιωμάτων.

Το ίδιο το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης έχει θεσπίσει ειδική πολιτική για τη χρήση cell-site simulators.

Από το 2015, το DOJ απαιτεί κατά κανόνα δικαστικό ένταλμα που βασίζεται σε probable cause πριν από τη χρήση τέτοιου συστήματος σε ομοσπονδιακές ποινικές έρευνες, με εξαιρέσεις για συγκεκριμένες επείγουσες ή εξαιρετικές περιστάσεις.

Το υπουργείο προβλέπει επίσης κανόνες για τη διαχείριση και διαγραφή των δεδομένων που συλλέγονται.

Σύμφωνα με την πολιτική, όταν ο εξοπλισμός χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό γνωστής συσκευής, τα δεδομένα που αφορούν άλλες συσκευές πρέπει να διαγράφονται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Αυτό δείχνει ότι η ίδια η αμερικανική κυβέρνηση αναγνωρίζει πως η συγκεκριμένη τεχνολογία δημιουργεί ιδιαίτερο πρόβλημα ιδιωτικότητας.

Η «τέταρτη τροπολογία» απέναντι στο ψηφιακό δίχτυ

Στις ΗΠΑ, η συζήτηση συνδέεται άμεσα με την Fourth Amendment, την Τέταρτη Τροπολογία του Συντάγματος, η οποία προστατεύει από παράλογες έρευνες και κατασχέσεις.

Το πρόβλημα είναι η μαζικότητα.

Ένα παραδοσιακό ένταλμα έχει έναν συγκεκριμένο στόχο.

Ένας cell-site simulator μπορεί να λειτουργήσει σε έναν χώρο όπου βρίσκονται δεκάδες ή εκατοντάδες συσκευές.

Έτσι δημιουργείται ένα παράδοξο:

Για να εντοπίσεις έναν άνθρωπο, συλλέγεις πρώτα πληροφορίες από πολλούς ανθρώπους.

Η ACLU υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι αυτή η πρακτική δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες για την ιδιωτικότητα και τα δικαιώματα της Πρώτης και της Τέταρτης Τροπολογίας.

Η EFF, από την πλευρά της, ζητά μεταξύ άλλων εξατομικευμένα εντάλματα, περιορισμό της χρήσης σε σοβαρά αδικήματα και αυστηρή ελαχιστοποίηση των δεδομένων που συλλέγονται από μη στοχευμένα πρόσωπα.

Η Cognyte επεκτείνει την παρουσία της στις ΗΠΑ

Η τεχνολογία αυτή δεν αποτελεί πλέον μια περιθωριακή αγορά.

Η ίδια η Cognyte ανακοίνωσε τον Μάρτιο του 2026 ότι εξασφάλισε συμβόλαιο περίπου 5 εκατ. δολαρίων με μία από τις μεγαλύτερες πολιτειακές υπηρεσίες επιβολής του νόμου στις ΗΠΑ για tactical SIGINT, δηλαδή τεχνολογία σημάτων πληροφοριών για επιχειρήσεις πεδίου και έρευνες σε πραγματικό χρόνο.

Η εταιρεία ανέφερε ότι πρόκειται για νέο πελάτη στις ΗΠΑ και ότι το συμβόλαιο αντικαθιστά προηγούμενο πάροχο.

Ακόμη πιο συγκεκριμένο είναι το παράδειγμα της Νέας Υόρκης.

Τον Δεκέμβριο του 2025, το New York Police Department (NYPD) δημοσίευσε επίσημη ειδοποίηση πρόθεσης για τριετές συμβόλαιο με την Cognyte σχετικά με προϊόντα FalcoNet, συμπεριλαμβανομένου hardware, software, εκπαίδευσης, εγγύησης και υποστήριξης.

Το NYPD ανέφερε ότι σχεδίαζε να προχωρήσει σε διαπραγμάτευση sole-source με την Cognyte, υποστηρίζοντας ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα και οι υπηρεσίες παρέχονται αποκλειστικά από την εταιρεία.

Αυτό αποτελεί πολύ πιο ισχυρό τεκμήριο από γενικές αναφορές περί «επέκτασης της Cognyte».

Δείχνει ότι η τεχνολογία της εταιρείας βρίσκεται πλέον στον πυρήνα συγκεκριμένων προμηθειών μεγάλων αμερικανικών υπηρεσιών επιβολής του νόμου.

Από το κινητό στην τεχνητή νοημοσύνη

Το επόμενο επίπεδο είναι ακόμη πιο σημαντικό.

Γιατί η σύγχρονη επιτήρηση δεν αφορά μόνο τη συλλογή δεδομένων.

Αφορά την ανάλυσή τους.

Η Cognyte αναπτύσσει πλατφόρμες investigative analytics που έχουν σχεδιαστεί για να ενοποιούν διαφορετικές πηγές πληροφοριών και να εντοπίζουν σχέσεις και μοτίβα.

Εδώ αλλάζει και η φύση του προβλήματος.

Το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο:

«Πού βρίσκεται το τηλέφωνο;»

Γίνεται:

«Με ποιους συνδέεται;»

«Ποια μοτίβα εμφανίζονται;»

«Ποιες σχέσεις μπορούν να εξαχθούν από τα δεδομένα;»

Και τελικά:

«Ποιος θεωρείται απειλή;»

Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μεταμορφώσει την επιτήρηση.

Η μηχανή δεν χρειάζεται να γνωρίζει μόνο πού βρίσκεται κάποιος.

Μπορεί να αναζητήσει συσχετίσεις μέσα σε τεράστιες ποσότητες δεδομένων που κανένας άνθρωπος δεν θα μπορούσε να επεξεργαστεί στον ίδιο χρόνο.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η τεχνολογία – είναι το συμπέρασμα

Ένα σύστημα μπορεί να εντοπίσει ότι δύο άνθρωποι βρίσκονται συχνά στην ίδια περιοχή.

Μπορεί να βρει ότι δύο τηλέφωνα εμφανίζονται επανειλημμένα κοντά.

Μπορεί να συνδέσει ένα όνομα με μια διεύθυνση, έναν λογαριασμό κοινωνικού δικτύου ή μια άλλη ψηφιακή πληροφορία.

Αλλά:

η συσχέτιση δεν είναι απόδειξη.

Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα της εποχής της αλγοριθμικής επιτήρησης.

Όσο περισσότερα δεδομένα συγκεντρώνει ένα σύστημα, τόσο περισσότερες «συνδέσεις» μπορεί να βρει.

Αλλά μια σύνδεση που εντοπίζει ένας αλγόριθμος δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει πραγματική σχέση, πρόθεση ή ενοχή.

Η τεχνολογία μπορεί να εντοπίσει μοτίβα.

Η ευθύνη για την ερμηνεία τους παραμένει ανθρώπινη.

Και το Ισραήλ;

Η Cognyte είναι ισραηλινή εταιρεία και αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου οικοσυστήματος τεχνολογιών κυβερνοασφάλειας, intelligence και surveillance που έχει αναπτυχθεί στο Ισραήλ.

Η συζήτηση γύρω από αυτό το οικοσύστημα έχει γίνει ιδιαίτερα έντονη τα τελευταία χρόνια.

Υπάρχουν τεκμηριωμένες περιπτώσεις όπου ισραηλινές εταιρείες τεχνολογίας έχουν βρεθεί στο επίκεντρο καταγγελιών για εξαγωγή εργαλείων παρακολούθησης σε χώρες με σοβαρά προβλήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η περίπτωση της Μιανμάρ είναι χαρακτηριστική.

Το Freedom House αναφέρει ότι, σύμφωνα με δημοσίευμα της Haaretz το 2023, τεχνολογία της Cognyte είχε πωληθεί στη Μιανμάρ και επρόκειτο να τεθεί σε λειτουργία το 2021, αν και η πραγματική επιχειρησιακή της κατάσταση παρέμενε ασαφής.

Η Article 19 αναφέρει επίσης ότι η Cognyte είχε κερδίσει διαγωνισμό για την πώληση τεχνολογίας interception στη Myanmar Post and Telecommunications λίγο πριν από το στρατιωτικό πραξικόπημα του 2021.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Cognyte ή οποιαδήποτε άλλη εταιρεία είναι υπεύθυνη για τις πράξεις ενός καθεστώτος που χρησιμοποιεί την τεχνολογία της.

Δείχνει όμως κάτι σημαντικό:

τα ίδια εργαλεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε εντελώς διαφορετικά πολιτικά περιβάλλοντα.

Σε μια δημοκρατία μπορεί να χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό ενός επικίνδυνου φυγά.

Σε ένα αυταρχικό καθεστώς, η ίδια κατηγορία τεχνολογίας μπορεί να ενταχθεί σε ένα πολύ ευρύτερο σύστημα καταστολής.

Γι' αυτό το ζήτημα δεν είναι μόνο τεχνολογικό.

Είναι θεσμικό.

Από το Pegasus στο νέο οικοσύστημα επιτήρησης

Η Cognyte δεν είναι η μοναδική ισραηλινή εταιρεία που έχει βρεθεί στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης για την τεχνολογία επιτήρησης.

Η NSO Group έγινε παγκοσμίως γνωστή εξαιτίας του Pegasus και των καταγγελιών για χρήση του εναντίον δημοσιογράφων, ακτιβιστών και πολιτικών.

Η Cellebrite έχει εξελιχθεί σε σημαντικό πάροχο τεχνολογιών ψηφιακής εγκληματολογίας και εξαγωγής δεδομένων από συσκευές.

Η Cognyte κινείται σε διαφορετικό σημείο του οικοσυστήματος: intelligence analytics, SIGINT, investigative platforms και τεχνολογίες που μπορούν να βοηθήσουν στην αναζήτηση και συσχέτιση πληροφοριών.

Το κοινό στοιχείο είναι η ίδια μεγάλη αλλαγή:

η παρακολούθηση μετακινείται από το μεμονωμένο περιστατικό στη μαζική επεξεργασία δεδομένων.

Όταν όλοι μπορούν να βρεθούν στο ίδιο ψηφιακό δίχτυ

Η μεγάλη μάχη της επόμενης δεκαετίας ίσως δεν αφορά το αν θα υπάρχει παρακολούθηση.

Αυτό το ερώτημα έχει ήδη απαντηθεί.

Η παρακολούθηση υπάρχει.

Το ερώτημα είναι ποιος παρακολουθεί, ποιον, με ποια τεχνολογία, για ποιον λόγο και με ποια δικαστική ή δημοκρατική εποπτεία.

Οι cell-site simulators δείχνουν το πρώτο επίπεδο.

Μπορείς να εντοπίσεις ένα τηλέφωνο.

Οι πλατφόρμες analytics δείχνουν το δεύτερο.

Μπορείς να συνδέσεις δεδομένα.

Η τεχνητή νοημοσύνη ανοίγει το τρίτο.

Μπορείς να αναζητήσεις αυτόματα μοτίβα μέσα σε τεράστιους όγκους πληροφοριών.

Και τότε εμφανίζεται ο πραγματικός κίνδυνος:

όχι ότι μια μηχανή θα ξέρει τα πάντα, αλλά ότι θα μπορεί να δημιουργεί υποψίες για τους πάντες.

Ο άνθρωπος που βρίσκεται δίπλα στον ύποπτο.

Ο δημοσιογράφος που συναντά μια πηγή.

Ο διαδηλωτής που περνά από μια πλατεία.

Ο πολίτης που απλώς βρέθηκε σε λάθος δρόμο τη λάθος στιγμή.

Η τεχνολογία δεν χρειάζεται να γνωρίζει ότι είσαι ένοχος.

Αρκεί να μπορεί να σε συμπεριλάβει στο ίδιο σύνολο δεδομένων με εκείνον που ερευνάται.

Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη δημοκρατική πρόκληση.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν μπορούμε να παρακολουθούμε περισσότερα.

Μπορούμε.

Το ερώτημα είναι αν η δημοκρατία μπορεί να επιβάλει όρια σε όσα η τεχνολογία πλέον επιτρέπει.

Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook

Από το newsroom

Γράφει o Θέογνις Αιγίσιος

-Posted by Anexartitos.Ta.Neα

Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here

Δημοσίευση σχολίου

.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.

. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.

. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.

. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.

. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.

. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.

. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.

. Περισσότερα στους όρους χρήσης.

. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.