«Δεν φτάνει η υπογραφή»: Το μήνυμα του Αρείου Πάγου στις τράπεζες – Πότε ευθύνονται για τις επενδυτικές επιλογές των πελατών

 

  «Δεν φτάνει η υπογραφή»: Το μήνυμα του Αρείου Πάγου στις τράπεζες – Πότε ευθύνονται για τις επενδυτικές επιλογές των πελατών...

 

Οι ΑΠ 364/2026 και 765/2026 φωτίζουν τα όρια της τραπεζικής ευθύνης – Η πραγματική συμπεριφορά της τράπεζας, το επενδυτικό προφίλ και η ουσιαστική ενημέρωση του πελάτη στο επίκεντρο

 

Δύο πρόσφατες αποφάσεις του Αρείου Πάγου επαναφέρουν με ιδιαίτερη ένταση ένα κρίσιμο ζήτημα στις σχέσεις τραπεζών και ιδιωτών επενδυτών: πότε η ζημία από μια επενδυτική επιλογή παραμένει στον ίδιο τον επενδυτή και πότε μπορεί να θεμελιώσει ευθύνη της τράπεζας.

Οι ΑΠ 364/2026 και 765/2026 δεν καθιερώνουν έναν γενικό κανόνα σύμφωνα με τον οποίο κάθε ζημιογόνος επένδυση δημιουργεί αξίωση αποζημίωσης έναντι της τράπεζας.

Αναδεικνύουν, όμως, ένα διαφορετικό και ιδιαίτερα σημαντικό κριτήριο: το δικαστήριο δεν εξετάζει μόνο τι αναγράφεται στη σύμβαση, αλλά και τι συνέβη πραγματικά πριν και κατά τη διαμόρφωση της επενδυτικής απόφασης.

Εάν η τράπεζα περιορίστηκε πράγματι στη λήψη και εκτέλεση μιας εντολής που είχε ήδη αποφασίσει ο πελάτης, η περίπτωση είναι διαφορετική. Εάν όμως τα στελέχη της τράπεζας, ιδίως στο πλαίσιο Private Banking, πρότειναν συγκεκριμένο προϊόν, το παρουσίασαν ως κατάλληλο ή ασφαλές και επηρέασαν ουσιαστικά την επιλογή του πελάτη, τότε η τυπική αναφορά σε «εκτέλεση εντολής» δεν είναι κατ’ ανάγκη καθοριστική.

Αυτό προκύπτει με ιδιαίτερη σαφήνεια από το σκεπτικό του Αρείου Πάγου.

 

 

Η «σιωπηρή» επενδυτική συμβουλή

Η ΑΠ 364/2026, που δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στις 11 Μαρτίου 2026, αφορά διαφορά που ξεκίνησε από επένδυση σε σύνθετο ομολογιακό προϊόν.

Το Εφετείο είχε κρίνει ότι, παρά την ύπαρξη έγγραφης σύμβασης λήψης και διαβίβασης εντολών, στην πραγματικότητα είχε δημιουργηθεί σιωπηρή σύμβαση παροχής επενδυτικών συμβουλών.

Ο Άρειος Πάγος επικύρωσε την κρίση αυτή.

Το καθοριστικό στοιχείο ήταν ότι η υπεύθυνη του Private Banking δεν περιορίστηκε στην παρουσίαση διαθέσιμων προϊόντων. Σύμφωνα με τις παραδοχές του Εφετείου που δέχθηκε ο Άρειος Πάγος, διαμόρφωσε ουσιαστικά την επενδυτική επιλογή του πελάτη, οδηγώντας τον στην αγορά του συγκεκριμένου ομολόγου.

Το δικαστήριο δέχθηκε ότι οι επενδυτές είχαν συντηρητική επενδυτική συμπεριφορά και δεν διέθεταν την εξειδικευμένη γνώση και εμπειρία που απαιτούσε ένα σύνθετο χρηματοοικονομικό προϊόν.

Έτσι, η σχέση μεταξύ των μερών δεν κρίθηκε ως απλή εκτέλεση μιας ήδη ειλημμένης επενδυτικής απόφασης, αλλά ως σχέση παροχής επενδυτικών συμβουλών.

 

Και εδώ βρίσκεται η ουσία

Η ΑΠ 364/2026 αντιμετωπίζει ευθέως το επιχείρημα ότι η σύμβαση περιείχε όρους σύμφωνα με τους οποίους ο πελάτης αναλάμβανε ο ίδιος την ευθύνη για τις επενδυτικές του επιλογές.

Ο Άρειος Πάγος δέχθηκε ότι οι συγκεκριμένες απαλλακτικές ρήτρες αφορούσαν την έγγραφη σχέση λήψης και διαβίβασης εντολών, ενώ τα δικαστήρια της ουσίας είχαν διαπιστώσει ότι στην επίμαχη συναλλαγή είχε δημιουργηθεί διαφορετική, σιωπηρή σχέση επενδυτικής συμβουλής.

Με άλλα λόγια, η ονομασία της σύμβασης δεν μπορεί από μόνη της να καθορίσει τον πραγματικό χαρακτήρα της σχέσης.

 

 

Το ομόλογο που παρουσιάστηκε ως ασφαλές

Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον από τα πραγματικά περιστατικά.

Σύμφωνα με τις παραδοχές που περιλαμβάνονται στην απόφαση, το προϊόν παρουσιάστηκε στον επενδυτή ως συμφέρον και κατάλληλο για το συντηρητικό του προφίλ, ενώ φέρεται να του δόθηκε η εντύπωση ότι προσομοίαζε σε προθεσμιακή κατάθεση.

Ο επενδυτής κατέβαλε συνολικά 279.772 ευρώ, συμπεριλαμβανομένης της αξίας του ομολόγου και της σχετικής προμήθειας.

Το δικαστήριο δέχθηκε ότι το προϊόν ήταν σύνθετο, προερχόταν από τη δευτερογενή αγορά και ήταν μειωμένης εξασφάλισης.

Ακόμη πιο σημαντικό: η εκδότρια εταιρεία ήταν θυγατρική της εγγυήτριας τράπεζας και είχε δημιουργηθεί ειδικά για την έκδοση του ομολόγου.

Η πιστοληπτική διαβάθμιση του τίτλου ήταν ΒΒ, ενώ στη συνέχεια υποβαθμίστηκε διαδοχικά σε Β-, CCC+, CCC και τελικά C.

Ο Άρειος Πάγος δέχθηκε ότι οι συγκεκριμένες πληροφορίες δεν είχαν καταστεί ουσιαστικά γνωστές στον επενδυτή πριν από την αγορά.

 

 

Δεν αρκεί ένα πολυσέλιδο ενημερωτικό έντυπο

Το σκεπτικό των αποφάσεων έχει ιδιαίτερη σημασία για το περιεχόμενο της ενημέρωσης.

Ο Άρειος Πάγος επαναλαμβάνει ότι, όταν παρέχονται επενδυτικές συμβουλές, η ενημέρωση πρέπει να είναι ορθή, πλήρης, σαφής και κατανοητή, ενώ πρέπει να λαμβάνει υπόψη την οικονομική κατάσταση, τους στόχους, τις γνώσεις και την εμπειρία του συγκεκριμένου επενδυτή.

Δεν αρκεί, επομένως, να γνωρίζει ο πελάτης γενικά ότι «οι επενδύσεις έχουν ρίσκο».

Το κρίσιμο είναι εάν αντιλήφθηκε τον συγκεκριμένο κίνδυνο του συγκεκριμένου προϊόντος.

Ο Άρειος Πάγος επισημαίνει μάλιστα ότι όσο πιο επικίνδυνη ή σύνθετη είναι μια επένδυση, τόσο αυξημένο είναι το καθήκον έρευνας και ενημέρωσης της τράπεζας.

Ο στόχος δεν είναι να εγγυηθεί η τράπεζα ότι η επένδυση θα είναι κερδοφόρα. Είναι να καταστήσει τον πελάτη πραγματικά ενήμερο για τον κίνδυνο που αναλαμβάνει.

 

 

Η ΑΠ 765/2026: ακόμη μία υπόθεση για το Private Banking

Στην ΑΠ 765/2026, το Α1΄ Πολιτικό Τμήμα εξέτασε επίσης υπόθεση επενδυτή σε ομόλογο της Aspis Finance PLC, με εγγύηση της Aspis Bank.

Η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στις 18 Μαΐου 2026 και απέρριψε την αίτηση αναίρεσης των εναγομένων, αφήνοντας σε ισχύ την απόφαση του Εφετείου Λαμίας.

Το ομόλογο είχε εκδοθεί το 2005, είχε διάρκεια δέκα ετών και συνολικό ύψος έκδοσης 50 εκατ. ευρώ. Η εκδότρια εταιρεία είχε συσταθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο και ελεγχόταν από την εγγυήτρια τράπεζα.

Το προϊόν ήταν εισηγμένο στο χρηματιστήριο του Λουξεμβούργου και καταχωρισμένο στα συστήματα Euroclear και Clearstream. Ήταν επίσης μειωμένης εξασφάλισης και είχε αρχική πιστοληπτική διαβάθμιση ΒΒ από τη Fitch.

Σύμφωνα με τις παραδοχές του Εφετείου που επικύρωσε ο Άρειος Πάγος, κρίσιμα στοιχεία για τη φύση του προϊόντος και τους κινδύνους του δεν είχαν γνωστοποιηθεί στον επενδυτή πριν από την αγορά.

 

 

Η πτώση της αξίας και η ευθύνη της τράπεζας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το τι συνέβη μετά την αγορά.

Το ομόλογο ακολούθησε καθοδική πορεία και υποβαθμίστηκε από ΒΒ σε Β-, CCC+, CCC και τελικά C.

Όταν ο επενδυτής διαπίστωσε ότι η αξία του τίτλου είχε μειωθεί, απευθύνθηκε στους υπευθύνους του Private Banking.

Σύμφωνα με τις παραδοχές της απόφασης, οι υπάλληλοι τον καθησύχασαν, υποστηρίζοντας ότι η υποχώρηση της αξίας ήταν προσωρινή και ότι το κεφάλαιό του δεν κινδύνευε.

Ο επενδυτής δεν προχώρησε τότε σε πώληση του τίτλου.

Το δικαστήριο έκρινε ότι η συμπεριφορά αυτή είχε σημασία και για το ζήτημα της συνυπαιτιότητας: δεν μπορούσε να θεωρηθεί ότι ο επενδυτής ευθυνόταν για το γεγονός ότι δεν ρευστοποίησε νωρίτερα την επένδυση, αφού είχε λάβει καθησυχαστικές διαβεβαιώσεις από τα πρόσωπα στα οποία είχε εμπιστευθεί τη διαχείριση και την επενδυτική καθοδήγησή του.

 

 

 

 

Οι τόκοι δεν αφαιρούνται αυτόματα από την αποζημίωση

Ένα ακόμη ενδιαφέρον σημείο της ΑΠ 765/2026 αφορά το ποσό της αποζημίωσης.

Οι εναγόμενες υποστήριξαν ότι από τη ζημία θα έπρεπε να αφαιρεθούν οι τόκοι που είχε εισπράξει ο επενδυτής από το ομόλογο.

Το επιχείρημα απορρίφθηκε.

Ο Άρειος Πάγος δέχθηκε ότι οι τόκοι αποτελούσαν το συμφωνημένο αντάλλαγμα για την παραχώρηση του κεφαλαίου και δεν προέρχονταν από το ζημιογόνο γεγονός της απώλειας του κεφαλαίου. Κατά συνέπεια, δεν μπορούσαν να συνυπολογιστούν ώστε να μειωθεί η αποζημίωση.

Πρόκειται για σημαντική νομική διάκριση: άλλο είναι το όφελος που προκαλείται από το ίδιο το ζημιογόνο γεγονός και άλλο η συμβατική απόδοση που θα λάμβανε ο επενδυτής από την τοποθέτηση των χρημάτων του.

 

 

Τι λέει τελικά ο Άρειος Πάγος στις τράπεζες

Οι δύο αποφάσεις δεν σημαίνουν ότι η τράπεζα γίνεται εγγυητής κάθε επενδυτικής επιλογής.

Το αντίθετο.

Ο επενδυτής εξακολουθεί να αναλαμβάνει τον επενδυτικό κίνδυνο όταν γνωρίζει τι αγοράζει και επιλέγει συνειδητά να τον αναλάβει.

Η ευθύνη της τράπεζας μπορεί να προκύψει όταν συντρέχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις: παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά, ζημία και αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της συμπεριφοράς και της ζημίας. Η ΑΠ 765/2026 επαναλαμβάνει ρητά αυτό το πλαίσιο της αδικοπρακτικής ευθύνης.

Το κρίσιμο, επομένως, δεν είναι εάν το προϊόν τελικά έχασε χρήματα.

Το κρίσιμο είναι:

Τι γνώριζε ο επενδυτής; Τι του είπε η τράπεζα; Τι προϊόν του πρότεινε; Ήταν συμβατό με το επενδυτικό του προφίλ; Και ποιος, στην πραγματικότητα, πήρε την επενδυτική απόφαση;

 

 

Το «execution only» δεν είναι λευκή επιταγή

Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο μήνυμα για τον τραπεζικό κλάδο.

Μια πραγματική σχέση execution only σημαίνει ότι ο πελάτης έχει λάβει ο ίδιος την επενδυτική απόφαση και η τράπεζα περιορίζεται στην εκτέλεση της εντολής.

Αλλά εάν τα πραγματικά περιστατικά αποδεικνύουν ότι η τράπεζα ή τα στελέχη της προηγουμένως διαμόρφωσαν την επενδυτική επιλογή, παρείχαν συμβουλή ή παρουσίασαν ένα σύνθετο προϊόν ως κατάλληλο για έναν συγκεκριμένο πελάτη, το δικαστήριο μπορεί να αξιολογήσει διαφορετικά τη σχέση.

Η ΑΠ 364/2026 είναι ιδιαίτερα σαφής ως προς αυτό: το Εφετείο είχε δεχθεί ότι υπήρχε σιωπηρή σύμβαση επενδυτικών συμβουλών και ότι οι απαλλακτικές ρήτρες της διαφορετικής, έγγραφης σύμβασης λήψης και διαβίβασης εντολών δεν κάλυπταν την πραγματική σχέση που είχε δημιουργηθεί. Ο Άρειος Πάγος έκρινε τις σχετικές αιτιάσεις αβάσιμες.

 

 

Το πραγματικό μήνυμα για το Private Banking

Οι δύο αποφάσεις έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το Private Banking, επειδή ακριβώς εκεί η σχέση τράπεζας και πελάτη δεν περιορίζεται πάντοτε σε μια μηχανική εκτέλεση εντολών.

Ο πελάτης απευθύνεται σε εξειδικευμένα στελέχη επειδή αναμένει γνώση, αξιολόγηση και καθοδήγηση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η τράπεζα πρέπει να προστατεύει τον πελάτη από κάθε κακή επενδυτική επιλογή.

Σημαίνει όμως ότι, όταν αναλαμβάνει στην πράξη ρόλο συμβούλου, οι υποχρεώσεις της δεν κρίνονται αποκλειστικά από το τι έχει τυπωθεί σε ένα τυποποιημένο συμβατικό έντυπο.

Η ουσία υπερισχύει του τίτλου.

Και το μήνυμα των δύο αποφάσεων μπορεί να συνοψιστεί σε μία φράση:

Δεν αρκεί να έχει υπογράψει ο πελάτης ότι γνωρίζει τον κίνδυνο. Πρέπει να αποδεικνύεται ότι, πριν λάβει την επενδυτική απόφαση, είχε πράγματι ενημερωθεί για τον συγκεκριμένο κίνδυνο και ότι η τράπεζα τήρησε τις υποχρεώσεις που αντιστοιχούσαν στον πραγματικό ρόλο της.

 

 

Σημείωση: Οι αποφάσεις του Αρείου Πάγου είναι ανωνυμοποιημένες. Η παρούσα παρουσίαση αποδίδει το περιεχόμενο και το σκεπτικό τους σε δημοσιογραφική μορφή και δεν αποτελεί νομική γνωμοδότηση.

 

 

 

 

 

 

 

 Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook

 

 

 

 

 

 

  Από το newsroom 

  Γράφει H Σοφία Παπανδρέου  

     -Posted by Anexartitos.Ta.Neα

 

Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here  

 

 
 Δημοσίευση σχολίου  

 

.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο. 

 
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.

. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές. 

 
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.

. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.

. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.

. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.

. Περισσότερα στους όρους χρήσης.

 

        . Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.