«Δημοσιονομική κυριαρχία»: Οι δύο λέξεις που τρομάζουν τους παγκόσμιους κεντρικούς τραπεζίτες

 
 

 «Δημοσιονομική κυριαρχία»: Οι δύο λέξεις που τρομάζουν τους παγκόσμιους κεντρικούς τραπεζίτες...

 

 

Υπάρχουν δύο λέξεις που επανήλθαν δυναμικά στο λεξιλόγιο των οικονομολόγων και των κεντρικών τραπεζιτών: «δημοσιονομική κυριαρχία» (fiscal dominance).

 

Δεν πρόκειται για έναν ακόμη τεχνικό οικονομικό όρο. Περιγράφει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα: την περίπτωση κατά την οποία οι ανάγκες χρηματοδότησης των κυβερνήσεων αρχίσουν να επηρεάζουν υπερβολικά τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών.

Και το ζήτημα επανήλθε στο επίκεντρο στο φετινό Jackson Hole, όπου κεντρικοί τραπεζίτες, οικονομολόγοι και διεθνείς οργανισμοί συζήτησαν τις συνέπειες των αυξανόμενων δημοσιονομικών πιέσεων.

 

 

Τι σημαίνει «δημοσιονομική κυριαρχία»

Σε μια κανονική οικονομική λειτουργία, η δημοσιονομική και η νομισματική πολιτική έχουν διαφορετικούς ρόλους.

Οι κυβερνήσεις αποφασίζουν για φόρους, δημόσιες δαπάνες και ελλείμματα.

Οι κεντρικές τράπεζες αποφασίζουν για τα επιτόκια και τη νομισματική πολιτική, έχοντας ως βασικό στόχο τη σταθερότητα των τιμών.

Η δημοσιονομική κυριαρχία εμφανίζεται όταν αυτή η σχέση αντιστρέφεται.

Εάν ένα κράτος έχει συσσωρεύσει τόσο μεγάλο χρέος ώστε τα υψηλά επιτόκια να καθιστούν τη χρηματοδότησή του ολοένα δυσκολότερη, τότε δημιουργείται ένας επικίνδυνος πειρασμός: να πιεστεί η κεντρική τράπεζα να κρατήσει τα επιτόκια χαμηλότερα από όσο θα απαιτούσε η μάχη κατά του πληθωρισμού.

Σε ακραία μορφή, το κράτος μπορεί να καταλήξει να εξαρτάται από τη δημιουργία χρήματος ή από αγορές κρατικών ομολόγων από την κεντρική τράπεζα για να χρηματοδοτεί το χρέος του.

Και τότε η ανεξάρτητη νομισματική πολιτική κινδυνεύει να γίνει εργαλείο δημοσιονομικής διάσωσης.

 

 

Γιατί ανησυχούν τώρα οι κεντρικοί τραπεζίτες

Το πρόβλημα δεν εμφανίζεται σε οικονομικό κενό.

Τα τελευταία χρόνια, οι μεγάλες οικονομίες έχουν συσσωρεύσει τεράστιο δημόσιο χρέος, ενώ οι κυβερνήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ισχυρές πολιτικές πιέσεις για υψηλές δαπάνες.

Ταυτόχρονα, ο πληθωρισμός δεν έχει εξαφανιστεί από το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον.

Αυτό δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο δίλημμα.

Εάν μια κεντρική τράπεζα αυξήσει τα επιτόκια για να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό, αυξάνεται το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους.

Εάν, αντίθετα, κρατήσει τα επιτόκια χαμηλά για να διευκολύνει την κυβέρνηση, μπορεί να διακινδυνεύσει υψηλότερο ή πιο επίμονο πληθωρισμό.

Αυτό ακριβώς είναι ο πυρήνας του προβλήματος της δημοσιονομικής κυριαρχίας.

 

 

Η προειδοποίηση του ΔΝΤ από το Jackson Hole

Η διευθύντρια του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα έθεσε το ζήτημα με ιδιαίτερα σαφή τρόπο στο Jackson Hole.

Στην ομιλία της στις 28 Αυγούστου, ανέφερε ότι, καθώς αυξάνονται οι δημοσιονομικές πιέσεις, οι κεντρικές τράπεζες σε ολόκληρο τον κόσμο μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπες με αμφισβητήσεις σχετικά με τους κινδύνους της δημοσιονομικής κυριαρχίας.

Το μήνυμα της Γκεοργκίεβα ήταν ξεκάθαρο: η βασική αποστολή των κεντρικών τραπεζών παραμένει η διατήρηση του πληθωρισμού σε χαμηλά και σταθερά επίπεδα.

Η νομισματική πολιτική, υπογράμμισε, δεν πρέπει να μετατραπεί σε μηχανισμό διάσωσης των δημόσιων οικονομικών.

 

 

Η αμερικανική περίπτωση

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν ίσως το σημαντικότερο παράδειγμα της έντασης που μπορεί να δημιουργήσει το πρόβλημα.

Το αμερικανικό δημόσιο χρέος και τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα δημιουργούν αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης.

Ταυτόχρονα, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα ζητήσει χαμηλότερα επιτόκια, ενώ η αμερικανική κυβέρνηση ενδιαφέρεται έντονα για τη μείωση του μακροπρόθεσμου κόστους δανεισμού.

Αυτό δημιουργεί αναπόφευκτα ερωτήματα για τα όρια μεταξύ δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής.

Η ίδια η Federal Reserve, ωστόσο, εξακολουθεί να υποστηρίζει θεσμικά τον στόχο της σταθερότητας των τιμών.

Ο πρόεδρός της, Kevin Warsh, ήταν ιδιαίτερα σαφής στο Jackson Hole: ο στόχος του 2% για τον πληθωρισμό παραμένει σταθερός και η Fed πρέπει να είναι βέβαιη ότι ο υποκείμενος πληθωρισμός κινείται προς αυτόν τον στόχο με επαρκή ταχύτητα.

Ο Warsh μάλιστα άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω δράσης εάν ο πληθωρισμός δεν υποχωρήσει επαρκώς.

Αυτό είναι σημαντικό: δείχνει ότι, τουλάχιστον θεσμικά, η Fed δεν αντιμετωπίζει τα επιτόκια ως εργαλείο για τη διευκόλυνση της δημοσιονομικής πολιτικής.

 

 

Η Ιαπωνία βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο

Η Ιαπωνία αποτελεί ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Η χώρα έχει εδώ και δεκαετίες εξαιρετικά υψηλό δημόσιο χρέος και η Τράπεζα της Ιαπωνίας βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δύσκολη εξίσωση.

Από τη μία πλευρά υπάρχει ο πληθωρισμός και η ανάγκη για πιο αυστηρή νομισματική πολιτική.

Από την άλλη, μια σημαντική αύξηση των επιτοκίων μπορεί να αυξήσει το κόστος εξυπηρέτησης ενός τεράστιου δημόσιου χρέους.

Οι πρόσφατες εξελίξεις στις αγορές ομολόγων και στο γεν έχουν κάνει το δίλημμα ακόμη πιο έντονο.

Η ουσία είναι ότι όσο μεγαλύτερο γίνεται το χρέος, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η οικονομική και πολιτική σημασία κάθε απόφασης για τα επιτόκια.

 

 

Και η Ευρώπη έχει το δικό της πρόβλημα

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία.

Στην Ευρώπη, οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν επίσης αυξημένες ανάγκες δαπανών, υψηλό χρέος σε αρκετά κράτη και πολιτικές πιέσεις για περισσότερη δημοσιονομική στήριξη.

Παράλληλα, έχουν εμφανιστεί ακόμη και προτάσεις για διαγραφή ή ακύρωση μέρους του δημόσιου χρέους που βρίσκεται στον ισολογισμό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Μια τέτοια ιδέα μπορεί να εμφανίζεται ως λύση σε ένα δημοσιονομικό πρόβλημα, όμως δημιουργεί ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: πού σταματά η νομισματική πολιτική και πού αρχίζει η δημοσιονομική πολιτική;

 

 

Το πραγματικό όπλο είναι η ανεξαρτησία

Η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών δεν αποτελεί απλώς μια θεσμική λεπτομέρεια.

Είναι βασικό στοιχείο της αξιοπιστίας μιας νομισματικής πολιτικής.

Οι αγορές πρέπει να πιστεύουν ότι όταν μια κεντρική τράπεζα αυξάνει ή μειώνει τα επιτόκια, το κάνει με βάση τις οικονομικές συνθήκες και όχι επειδή η εκάστοτε κυβέρνηση χρειάζεται φθηνότερο δανεισμό.

Εάν αυτή η εμπιστοσύνη χαθεί, οι συνέπειες μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερες από μια απλή αύξηση των επιτοκίων.

Οι επενδυτές μπορεί να απαιτήσουν υψηλότερες αποδόσεις για να κρατήσουν κρατικά ομόλογα.

Τα μακροπρόθεσμα επιτόκια μπορεί να αυξηθούν.

Το νόμισμα μπορεί να δεχθεί πιέσεις.

Και ο πληθωρισμός μπορεί να γίνει πιο δύσκολο να ελεγχθεί.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος:

υψηλό χρέος → πολιτική πίεση για χαμηλά επιτόκια → χαλαρότερη νομισματική πολιτική → υψηλότερος πληθωρισμός → απώλεια εμπιστοσύνης → υψηλότερο κόστος δανεισμού.

 

 

 

Δεν βρισκόμαστε ακόμη σε μια παγκόσμια «κατάληψη» των κεντρικών τραπεζών

Εδώ χρειάζεται προσοχή.

Το γεγονός ότι η δημοσιονομική κυριαρχία αποτελεί αντικείμενο συζήτησης δεν σημαίνει ότι οι κεντρικές τράπεζες έχουν ήδη χάσει την ανεξαρτησία τους.

Οι περισσότερες διαθέτουν ισχυρές θεσμικές και νομικές δικλίδες.

Και η συμπεριφορά της Fed στο Jackson Hole αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: παρά τις πολιτικές πιέσεις, ο Warsh επανέλαβε ότι η σταθερότητα των τιμών αποτελεί σταθερό στόχο της κεντρικής τράπεζας.

Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού.

Βρίσκεται στην αυξανόμενη πίεση που δημιουργεί το δημόσιο χρέος.

Όσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη μιας κυβέρνησης για φθηνό χρήμα, τόσο μεγαλύτερος γίνεται ο πειρασμός να επηρεάσει τη νομισματική πολιτική.

 

 

Το μεγάλο ερώτημα της επόμενης δεκαετίας

Για δεκαετίες, η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών θεωρήθηκε μία από τις μεγάλες θεσμικές κατακτήσεις της σύγχρονης οικονομικής πολιτικής.

Τώρα αυτή η ισορροπία δοκιμάζεται.

Δεν είναι απαραίτητο να υπάρξει μια θεαματική πολιτική απόφαση για να αλλάξει το σύστημα.

Αρκεί μια σταδιακή μετατόπιση: περισσότερη πίεση για χαμηλά επιτόκια, περισσότερες αγορές κρατικών ομολόγων, περισσότερες πολιτικές παρεμβάσεις και τελικά η αντίληψη ότι η κεντρική τράπεζα υπάρχει για να χρηματοδοτεί το κράτος.

Αυτό είναι το σενάριο που φοβούνται οι κεντρικοί τραπεζίτες.

Γιατί εάν η νομισματική πολιτική πάψει να είναι ανεξάρτητη, η μάχη κατά του πληθωρισμού γίνεται πολύ δυσκολότερη.

Και τότε οι δύο λέξεις που ακούστηκαν ξανά στο Jackson Hole — «δημοσιονομική κυριαρχία» — δεν θα αποτελούν πλέον απλώς έναν τεχνικό οικονομικό όρο.

Θα περιγράφουν μια νέα πραγματικότητα στην οποία το χρέος των κυβερνήσεων θα αρχίσει να καθορίζει το κόστος του χρήματος για ολόκληρη την οικονομία.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook

 

 

 

 

 

 

  Από το newsroom 

  Γράφει  H Θέογνις Αιγίσιος   

     -Posted by Anexartitos.Ta.Neα

 

Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here  

 

 
 Δημοσίευση σχολίου  

 

.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο. 

 
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.

. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές. 

 
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.

. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.

. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.

. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.

. Περισσότερα στους όρους χρήσης.

 

        . Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.