Τέμπη: Από τα social media στη δικαστική αίθουσα – τι μένει όρθιο και τι όχι...
Ξυλόλιο, εύφλεκτο φορτίο, βίντεο, εκταφές, Σύμβαση 717 και οι δεκάδες θεωρίες που κυριάρχησαν στη δημόσια συζήτηση. Τι γνωρίζουμε σήμερα και τι εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έρευνας και δικαστικής κρίσης;
Υπάρχει μια στιγμή σε κάθε μεγάλη δημόσια υπόθεση κατά την οποία η συζήτηση εγκαταλείπει τα τηλεοπτικά παράθυρα και τα κοινωνικά δίκτυα και περνά στην αίθουσα του δικαστηρίου.
Για τα Τέμπη, αυτή η στιγμή έχει πλέον έρθει.
Η δίκη βρίσκεται σε εξέλιξη και από τις 7 Σεπτεμβρίου 2026 έχει περάσει ουσιαστικά στη φάση των καταθέσεων των μαρτύρων. Οι κατηγορούμενοι είναι 36 και το κατηγορητήριο αφορά, μεταξύ άλλων, τις συνθήκες λειτουργίας του σιδηροδρόμου, τη Σύμβαση 717, τη σηματοδότηση και τηλεδιοίκηση, τη στελέχωση του σταθμού Λάρισας, τη μετάταξη του σταθμάρχη και τις παραλείψεις που αποδίδονται σε στελέχη του ΟΣΕ και της ΕΡΓΟΣΕ.
Και κάπου εδώ αξίζει να ξαναδούμε, χωρίς συνθήματα αυτή τη φορά, μερικά από όσα κυριάρχησαν στη δημόσια συζήτηση.
Η αίθουσα της δίκης
Υπήρξε πράγματι σοβαρό πρόβλημα με την αρχική χωροθέτηση της δίκης.
Κατά την πρώτη συνεδρίαση καταγράφηκε έντονος συνωστισμός και διαμαρτυρίες συγγενών και δικηγόρων για τις συνθήκες. Στη συνέχεια η αίθουσα επεκτάθηκε κατά περίπου 80 τετραγωνικά μέτρα και διαμορφώθηκε ώστε να διαθέτει 250 θέσεις δικηγόρων, 138 θέσεις διαδίκων, 36 θέσεις κατηγορουμένων και 10 θέσεις δικαστών, ενώ προβλέφθηκαν επίσης θέσεις δημοσιογράφων.
Άρα δύο πράγματα μπορούν να συνυπάρχουν:
Ναι, υπήρξε πραγματικό πρόβλημα χωρητικότητας στην αρχή.
Και ναι, η αίθουσα στη συνέχεια αναδιαμορφώθηκε σημαντικά.
Δεν υπάρχει όμως βάση για να μετατρέψουμε την παρουσία ή απουσία κόσμου σε απόδειξη ότι οι αρχικές διαμαρτυρίες ήταν προσχηματικές.
Μάλιστα, στις 23 Σεπτεμβρίου η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε μέσα σε μόλις δέκα λεπτά επειδή δεν προσήλθαν οι προγραμματισμένοι μάρτυρες συγγενείς θυμάτων. Αυτό είναι καταγεγραμμένο γεγονός, αλλά δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη για τη γενικότερη στάση όλων των συγγενών ή των δικηγόρων.
Το ξυλόλιο: ούτε «ανύπαρκτο» ούτε απόδειξη παράνομου φορτίου
Εδώ ίσως βρίσκεται το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα του πώς μια σύνθετη επιστημονική υπόθεση μετατράπηκε σε σύνθημα.
Σε εργαστηριακές αναλύσεις εντοπίστηκαν ισομερή ξυλολίου σε ορισμένα δείγματα που ελήφθησαν από υλικά της εμπορικής αμαξοστοιχίας. Ο ειδικός πραγματογνώμονας Κώστας Λακαφώσης είχε αναφέρει ότι ξυλόλιο και τολουόλιο εντοπίστηκαν σε έξι από τα 25 δείγματα.
Άρα η φράση «δεν βρέθηκε ξυλόλιο» δεν είναι ακριβής.
Όμως υπάρχει και το δεύτερο μισό της ιστορίας.
Το Γενικό Χημείο του Κράτους, απαντώντας σε ερωτήματα για τα συγκεκριμένα ευρήματα, ανέφερε ότι οι συγκεντρώσεις ήταν εξαιρετικά μικρές και ότι από τα συγκεκριμένα αποτελέσματα δεν μπορεί να εξαχθεί συμπέρασμα περί ύπαρξης μεγαλύτερων ποσοτήτων ξυλολίου ή παράνομου φορτίου. Παράλληλα, το Χημείο σημείωσε ότι το ξυλόλιο μπορεί να προκύψει ως προϊόν καύσης ή πυρόλυσης υλικών όπως ξύλο, πλαστικά και ρητίνες.
Επομένως, η επιστημονικά ασφαλής διατύπωση είναι απλή:
Υπήρξαν ευρήματα ξυλολίου. Δεν αποδεικνύεται από αυτά και μόνο η ύπαρξη παράνομου φορτίου.
Και αυτό απέχει πολύ τόσο από το «δεν υπήρχε τίποτα» όσο και από το «αποδείχθηκε ότι υπήρχε κρυφό φορτίο».
Τα έλαια σιλικόνης και η πυρόσφαιρα
Το ίδιο ισχύει και για τα έλαια σιλικόνης.
Το Γενικό Χημείο του Κράτους ανέφερε ότι στα δείγματα υπήρχαν υπολείμματα ελαίων σιλικόνης και προϊόντα θερμικής διάσπασης, ενώ από τις εργαστηριακές εξετάσεις εκτιμήθηκε θερμοκρασία μεγαλύτερη των 577±50°C σε συγκεκριμένη αξιολόγηση υλικού.
Το τι προκάλεσε την πυρόσφαιρα και ποια ακριβώς ήταν η συμβολή κάθε υλικού αποτελεί διαφορετικό ερώτημα.
Και ακριβώς εδώ χρειάζεται να αποφεύγουμε τα εύκολα συμπεράσματα:
η ανίχνευση μιας ουσίας δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με απόδειξη της προέλευσής της ούτε με απόδειξη του μηχανισμού της πυρκαγιάς.
Τα βίντεο: εδώ υπάρχει πραγματικό δικαστικό ζήτημα
Σε αντίθεση με άλλες θεωρίες που κυκλοφόρησαν στα κοινωνικά δίκτυα, το ζήτημα των βίντεο δεν είναι φανταστικό.
Υπήρξε πραγματική δικαστική διερεύνηση σχετικά με βιντεοληπτικό υλικό της εμπορικής αμαξοστοιχίας που δεν είχε συμπεριληφθεί αρχικά στη δικογραφία. Συγγενείς θυμάτων ζήτησαν την αξιοποίηση του υλικού που κατασχέθηκε στο πλαίσιο της σχετικής έρευνας και την ένταξή του στην κύρια δίκη.
Αυτό, όμως, δεν μας επιτρέπει να γράψουμε αυτομάτως ότι «αποδείχθηκε συγκάλυψη».
Το τι ακριβώς δείχνουν τα βίντεο, η γνησιότητά τους, η αλυσίδα διαχείρισής τους και η αποδεικτική τους αξία είναι ζητήματα που πρέπει να αξιολογηθούν δικαστικά.
Η Σύμβαση 717 δεν είναι θεωρία συνωμοσίας
Εδώ πρέπει να είμαστε απολύτως καθαροί.
Η Σύμβαση 717 και τα προβλήματα στη σηματοδότηση και την τηλεδιοίκηση δεν αποτελούν δημιούργημα των social media.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ασκήσει ποινικές διώξεις για ζητήματα που αφορούν την εκτέλεση των συμβάσεων για την αποκατάσταση συστημάτων τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου. Τον Μάιο του 2025 ανακοίνωσε επιπλέον κατηγορίες σε βάρος 16 προσώπων, μεταξύ των οποίων δημόσιοι υπάλληλοι και μέλη της κοινοπραξίας που εκτελούσε το έργο.
Η ίδια η κύρια δίκη των Τεμπών περιλαμβάνει στο κατηγορητήριο παραλείψεις που συνδέονται με τη λειτουργία της σηματοδότησης και της τηλεδιοίκησης και με την υλοποίηση της Σύμβασης 717.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε πολιτικός ισχυρισμός που διατυπώθηκε γύρω από τη Σύμβαση 717 ήταν σωστός.
Σημαίνει όμως ότι υπήρχε και υπάρχει πραγματικό, σοβαρό και δικαστικά ελεγχόμενο ζήτημα.
«Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα βάλει τον Μητσοτάκη στο εδώλιο»
Αυτό είναι διαφορετικό.
Η EPPO έχει ανακοινώσει συγκεκριμένες ποινικές διώξεις στο πλαίσιο της έρευνάς της για τα σιδηροδρομικά έργα και την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η επίσημη ανακοίνωση του 2025 αναφέρεται σε 16 υπόπτους και διευκρινίζει ότι πρόκειται για πρόσωπα που φέρονται να εμπλέκονται σε αδικήματα σχετικά με την εκτέλεση των συμβάσεων. Όλοι τεκμαίρονται αθώοι μέχρι την έκδοση δικαστικής απόφασης.
Επομένως, οποιαδήποτε παλαιότερη δημόσια πρόβλεψη ότι η EPPO «θα στείλει τον πρωθυπουργό στο σκαμνί για τα Τέμπη» δεν πρέπει σήμερα να παρουσιάζεται ως γεγονός που συνέβη.
Άλλο η ύπαρξη της ευρωπαϊκής έρευνας και άλλο το ποιοι τελικά θα παραπεμφθούν και για ποια αδικήματα.
Οι εκταφές
Και εδώ η πραγματικότητα είναι διαφορετική από το σύνθημα.
Τον Φεβρουάριο του 2026 η Εισαγγελέας Πρωτοδικών Λάρισας διέταξε εκταφές κατόπιν αιτημάτων δέκα συγγενών. Ο Άρειος Πάγος διευκρίνισε ότι τα αιτήματα αφορούσαν είτε επιβεβαίωση ταυτοποίησης DNA είτε διερεύνηση της αιτίας θανάτου μέσω βιοχημικών και τοξικολογικών εξετάσεων.
Στη συνέχεια ανακλήθηκαν επτά εκταφές, λόγω διαφωνίας για τη διαδικασία και ειδικότερα για το είδος και τον τρόπο των εργαστηριακών εξετάσεων που ζητούσαν οι συγγενείς.
Άρα το «εγκρίθηκαν εκταφές και δεν έγινε ούτε μία» είναι διατύπωση που δεν πρέπει να χρησιμοποιείται χωρίς πλήρη καταγραφή κάθε επιμέρους περίπτωσης.
Το ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι:
διατάχθηκαν εκταφές, υπήρξαν ανακλήσεις και υπήρξε σοβαρή δικαστική διαφωνία για το πώς θα πραγματοποιούνταν οι εξετάσεις.
Και οι «ειδικοί»;
Εδώ χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή.
Στα χρόνια που μεσολάβησαν από την τραγωδία, υπήρξαν πολυάριθμες τεχνικές εκθέσεις, πραγματογνωμοσύνες, τηλεοπτικές αναλύσεις και δημόσιες τοποθετήσεις ειδικών και τεχνικών συμβούλων.
Άλλες αλληλοσυγκρούστηκαν.
Άλλες αμφισβητήθηκαν.
Άλλες ενσωματώθηκαν στη δικαστική διαδικασία.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορούμε εκ των υστέρων να χαρακτηρίσουμε συλλήβδην κάποιον «ψευδοειδικό» επειδή η θέση του δεν υιοθετήθηκε.
Η πραγματική δοκιμασία μιας τεχνικής άποψης είναι ακριβώς αυτή που βρίσκεται τώρα μπροστά μας:
να ελεγχθεί με στοιχεία, μεθοδολογία και αντεξέταση.
Οι δικηγόροι και η συμμετοχή στη δίκη
Υπάρχει επίσης ο ισχυρισμός ότι «οι περισσότεροι δικηγόροι πήγαν για τα χρήματα και τώρα εξαφανίστηκαν».
Αυτό δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως γεγονός χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία για το σύνολο των συνηγόρων.
Υπάρχουν εκατοντάδες διάδικοι και διαφορετικές πλευρές στην υπόθεση, ενώ η ίδια η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο σε σχέση με το σύνολο των μαρτυρικών καταθέσεων.
Αν κάποιοι δικηγόροι δεν παρίστανται σε συγκεκριμένες συνεδριάσεις, αυτό μπορεί να καταγραφεί για τη συγκεκριμένη συνεδρίαση. Δεν μπορεί όμως να μετατραπεί αυθαίρετα σε γενικό συμπέρασμα για το σύνολο του δικηγορικού κόσμου.
Τι μένει λοιπόν σήμερα;
Μένουν αρκετά πραγματικά και σοβαρά ζητήματα.
Μένει η σύγκρουση των δύο αμαξοστοιχιών.
Μένουν οι 57 νεκροί.
Μένουν οι τραυματίες και οι οικογένειές τους.
Μένουν οι σοβαρές παραλείψεις που περιγράφονται στο κατηγορητήριο.
Μένει το ζήτημα της σηματοδότησης και της τηλεδιοίκησης.
Μένει η Σύμβαση 717 και η ξεχωριστή ποινική έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Μένουν τα εργαστηριακά ευρήματα για ουσίες, μεταξύ αυτών και ξυλόλιο, αλλά και η επιστημονική διαφωνία για το τι ακριβώς μπορούν να αποδείξουν.
Μένει το ζήτημα του βιντεοληπτικού υλικού και της δικαστικής αξιοποίησής του.
Μένουν οι εκταφές και οι διαφωνίες για τις εξετάσεις.
Και πάνω απ' όλα μένει μια δίκη που δεν έχει τελειώσει.
Από τα social media στην αίθουσα
Ίσως αυτό να είναι τελικά το σημαντικότερο μάθημα των τελευταίων τριών ετών.
Στο διαδίκτυο όλα μπορούν να παρουσιαστούν ως βεβαιότητες.
Ένα διάγραμμα μπορεί να γίνει «απόδειξη».
Μια προσομοίωση μπορεί να γίνει «πόρισμα».
Μια εκτίμηση μπορεί να γίνει «επιστημονικό δεδομένο».
Ένα πολιτικό επιχείρημα μπορεί να παρουσιαστεί ως δικαστική απόφαση.
Η δικαστική αίθουσα, όμως, λειτουργεί διαφορετικά.
Εκεί η ερώτηση είναι μία:
Πού είναι τα στοιχεία;
Και μετά έρχεται η επόμενη:
Αντέχουν στον έλεγχο;
Αυτό ισχύει για όλους.
Για την Πολιτεία.
Για τους κατηγορούμενους.
Για τους δικηγόρους.
Για τους πραγματογνώμονες.
Για τους τεχνικούς συμβούλους.
Για τους δημοσιογράφους.
Και, ασφαλώς, για όσους όλα αυτά τα χρόνια διατύπωσαν με απόλυτη βεβαιότητα τις δικές τους εκδοχές.
Δεν είναι ανάγκη να αποφασίσουμε σήμερα ποιος «δικαιώθηκε» και ποιος «διασύρθηκε».
Η δίκη είναι ακριβώς η διαδικασία μέσα από την οποία θα κριθούν τα στοιχεία.
Και αν κάτι αξίζει να μείνει από όλη αυτή την τραγωδία, είναι ίσως το εξής:
ούτε οι φωνές των social media ούτε τα τηλεοπτικά πάνελ μπορούν να υποκαταστήσουν τη Δικαιοσύνη.
Η αλήθεια δεν χρειάζεται να είναι η πιο δημοφιλής εκδοχή.
Χρειάζεται να είναι η εκδοχή που μπορεί να αποδειχθεί.
Και για τις 57 ψυχές που χάθηκαν, αυτό είναι το ελάχιστο που οφείλουμε να απαιτούμε.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Σοφία Παπανδρέου
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου