Το ρωσικό αέριο επιστρέφει στο τραπέζι; Η «κωλοτούμπα» της Ευρώπης και το ελληνικό δίλημμα...
Οι δηλώσεις του Matteo Salvini ανοίγουν ξανά μια συζήτηση που η Ευρώπη θέλησε να κλείσει οριστικά: μπορεί η Ευρώπη να αποκλείσει για πάντα το ρωσικό φυσικό αέριο; Και τι θα συμβεί εάν, μετά το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία, το ρωσικό αέριο επιστρέψει στην αγορά ως φθηνότερη ενεργειακή επιλογή;
Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, το ρωσικό φυσικό αέριο αποτελούσε βασικό κομμάτι της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όμως, η σχέση αυτή μετατράπηκε σε στρατηγική εξάρτηση που η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να τερματίσει.
Σήμερα, όμως, ένα παράδοξο αρχίζει να διαμορφώνεται.
Την ώρα που οι Βρυξέλλες θεσμοθετούν την οριστική απομάκρυνση του ρωσικού αερίου, οι υψηλές τιμές ενέργειας, η πίεση στη βιομηχανία και οι νέες γεωπολιτικές αναταράξεις υποχρεώνουν ορισμένους Ευρωπαίους πολιτικούς να θέσουν ξανά το ερώτημα που θεωρούνταν λήξαν.
Και ο Matteo Salvini είναι ένας από αυτούς.
Ο Salvini ανοίγει ξανά την πόρτα στη Ρωσία
Ο Ιταλός αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Μεταφορών έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η Ευρώπη δεν θα πρέπει να αποκλείει εκ των προτέρων την επιστροφή στο ρωσικό φυσικό αέριο.
Τον Απρίλιο, ο Salvini δήλωσε ανοιχτά ότι η Ιταλία θα πρέπει να εξετάσει την επαναφορά των αγορών ρωσικού αερίου και πετρελαίου, ενώ έχει συνδέσει την επιστροφή αυτή με το ευρύτερο ζήτημα του κόστους ενέργειας και της ανταγωνιστικότητας της ιταλικής οικονομίας.
Τον Ιούλιο, μάλιστα, υποστήριξε ότι η διακοπή του ρωσικού αερίου δεν συμβάλλει ουσιαστικά στο τέλος του πολέμου, ενώ επισήμανε ότι χώρες όπως η Γαλλία και η Ισπανία εξακολουθούν να αγοράζουν ρωσικό αέριο. Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ μιας λύσης μέσω διαπραγματεύσεων και κατά της συνέχισης μιας πολιτικής διαρκώς νέων κυρώσεων.
Η θέση του, επομένως, δεν αποτελεί μια τυχαία ή μεμονωμένη δήλωση.
Είναι μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής συζήτησης στην Ιταλία για το εάν η Ευρώπη μπορεί να αντέξει μακροπρόθεσμα το κόστος της πλήρους ενεργειακής αποκοπής από τη Ρωσία.
Η Ευρώπη έχει ήδη αποφασίσει το αντίθετο
Το πρόβλημα για τον Salvini είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πλέον περάσει από τις πολιτικές διακηρύξεις στη νομοθεσία.
Ο κανονισμός REPowerEU για το φυσικό αέριο τέθηκε σε ισχύ τον Φεβρουάριο του 2026 και προβλέπει σταδιακή αλλά μόνιμη κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.
Οι εισαγωγές ρωσικού LNG πρόκειται να σταματήσουν πλήρως έως το τέλος του 2026/αρχές του 2027, ενώ οι εισαγωγές φυσικού αερίου μέσω αγωγών θα πρέπει να έχουν τερματιστεί το αργότερο έως την 1η Νοεμβρίου 2027.
Η αλλαγή είναι εντυπωσιακή.
Το 2021 η Ρωσία κάλυπτε περίπου το 45% των εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ. Το 2025 το ποσοστό είχε πέσει στο 12%, ενώ οι συνολικές εισαγωγές ρωσικού αερίου μειώθηκαν από 152 δισ. κυβικά μέτρα το 2021 σε περίπου 36 δισ. κυβικά μέτρα το 2025.
Άρα η Ευρώπη έχει κάνει ήδη ένα τεράστιο βήμα.
Αλλά δεν έχει τελειώσει τη δουλειά.
Και εδώ βρίσκεται η αντίφαση.
Η ενεργειακή πραγματικότητα πιέζει τις Βρυξέλλες
Η Ευρώπη καλείται να αντικαταστήσει το ρωσικό αέριο με LNG, νορβηγικό αέριο, αζέρικο αέριο, περισσότερες ανανεώσιμες πηγές και άλλες εναλλακτικές.
Μόνο που η ενεργειακή αγορά δεν λειτουργεί με πολιτικές αποφάσεις.
Τον Σεπτέμβριο του 2026 οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν εκτοξευθεί, ξεπερνώντας τα €75/MWh, ενώ τα αποθέματα της Ευρώπης παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα. Οι συνθήκες αυτές έχουν προκαλέσει νέες ανησυχίες για το κόστος της ενέργειας και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο προειδοποιεί ότι η προσπάθεια πλήρους απεξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια αντιμετωπίζει δυσκολίες. Η ΕΕ έχει μειώσει θεαματικά την εξάρτησή της, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα σχετικά με τις υποδομές, τις επενδύσεις και την ασφάλεια εφοδιασμού.
Έτσι δημιουργείται ένα δύσκολο ερώτημα:
Τι γίνεται εάν η πολιτική απεξάρτηση από τη Ρωσία αποδειχθεί ακριβότερη από όσο υπολογίστηκε;
Δεν είναι μόνο η Ιταλία
Οι δηλώσεις Salvini αποκτούν μεγαλύτερη σημασία όταν εξετάσουμε τι συμβαίνει και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
🇸🇰 Σλοβακία
Η κυβέρνηση του Robert Fico έχει αντιταχθεί έντονα στην πλήρη διακοπή των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου και έχει αμφισβητήσει την ευρωπαϊκή πολιτική ενεργειακής απεξάρτησης.
Η Σλοβακία αποτελεί μία από τις χώρες που θεωρούν ότι η απότομη διακοπή των ρωσικών ενεργειακών προμηθειών μπορεί να δημιουργήσει σοβαρό οικονομικό κόστος.
🇭🇺 Ουγγαρία
Η Ουγγαρία υπήρξε για χρόνια η πιο χαρακτηριστική περίπτωση χώρας που επέμενε στη διατήρηση των ενεργειακών σχέσεων με τη Ρωσία.
Ωστόσο, εδώ απαιτείται μια σημαντική διευκρίνιση: η πολιτική κατάσταση στη χώρα άλλαξε το 2026, μετά το τέλος της 16ετούς διακυβέρνησης του Viktor Orbán. Η νέα κυβέρνηση του Péter Magyar έχει κινηθεί πιο κοντά στην ευρωπαϊκή γραμμή, ενώ τον Σεπτέμβριο απέλασε και δέκα Ρώσους διπλωμάτες.
Επομένως, η Ουγγαρία παραμένει σημαντική περίπτωση λόγω της ιστορικής και ενεργειακής της σχέσης με τη Ρωσία, αλλά δεν μπορεί πλέον να παρουσιάζεται απλώς ως ο «ηγέτης» του ευρωπαϊκού στρατοπέδου υπέρ του ρωσικού αερίου.
🇫🇷 Γαλλία και 🇪🇸 Ισπανία
Εδώ υπάρχει μια ακόμη πιο ενδιαφέρουσα αντίφαση.
Η πολιτική της ΕΕ κατευθύνεται προς την πλήρη απαγόρευση του ρωσικού αερίου, όμως ευρωπαϊκές εταιρείες εξακολουθούν να πραγματοποιούν σημαντικές εισαγωγές ρωσικού LNG κατά τη μεταβατική περίοδο.
Μάλιστα, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, οι χώρες της ΕΕ εισήγαγαν σχεδόν 10 εκατομμύρια τόνους LNG από το ρωσικό Yamal LNG, με τη Γαλλία, το Βέλγιο και την Ισπανία να αποτελούν βασικούς προορισμούς.
Αυτό δείχνει ότι άλλο είναι η πολιτική απόφαση και άλλο η πραγματικότητα της αγοράς.
Και η Ελλάδα;
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της υπόθεσης.
Η Ελλάδα δεν ακολουθεί την ίδια πορεία με την Ιταλία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δηλώσει ξεκάθαρα ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να κάνει πίσω από την ευρωπαϊκή απόφαση για πλήρη κατάργηση του ρωσικού αερίου και ότι η χώρα πρέπει να στραφεί σε εναλλακτικές πηγές. Παράλληλα, η Αθήνα έχει επενδύσει σημαντικά στο LNG, στις υποδομές φυσικού αερίου και στον λεγόμενο Vertical Corridor, επιδιώκοντας να καταστήσει την Ελλάδα ενεργειακό κόμβο για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η εικόνα όμως δεν είναι απόλυτα μονοδιάστατη.
Η Ελλάδα έχει ήδη σταματήσει τις εισαγωγές ρωσικού LNG από τον Νοέμβριο του 2024, ενώ συνεχίζονται εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών, μέρος των οποίων καταναλώνεται στην Ελλάδα και μέρος διοχετεύεται προς γειτονικές χώρες.
Και ακόμη πιο σημαντικό:
Τον Ιούλιο του 2026 η Αθήνα εξέφρασε αντιρρήσεις σε συγκεκριμένες προτάσεις του νέου πακέτου κυρώσεων της ΕΕ, προειδοποιώντας ότι περιορισμοί στη μεταφορά ρωσικού LNG προς τρίτες χώρες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απώλεια ευρωπαϊκού μεριδίου αγοράς προς όφελος ανταγωνιστών εκτός ΕΕ.
Το επιχείρημα της Αθήνας ήταν κυρίως οικονομικό και στρατηγικό: η Ευρώπη δεν θα πρέπει, ως ακούσια συνέπεια των κυρώσεων, να παραχωρεί ολόκληρους τομείς οικονομικής δραστηριότητας σε μη ευρωπαϊκούς ανταγωνιστές.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα τάσσεται υπέρ της επιστροφής στο ρωσικό αέριο.
Σημαίνει όμως ότι η Αθήνα επιχειρεί να προστατεύσει τα δικά της ενεργειακά και ναυτιλιακά συμφέροντα μέσα στη νέα πραγματικότητα.
Το ελληνικό δίλημμα
Και εδώ βρίσκεται η ουσία.
Η Ελλάδα έχει επενδύσει τεράστια πολιτικά και οικονομικά κεφάλαια στη στρατηγική της διαφοροποίησης.
Η Ρεβυθούσα, οι νέες υποδομές LNG, η Αλεξανδρούπολη και ο Vertical Corridor δημιουργούν ένα διαφορετικό ενεργειακό μοντέλο, στο οποίο η Ελλάδα φιλοδοξεί να γίνει πύλη φυσικού αερίου προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.
Το 2025, σύμφωνα με τον ίδιο τον πρωθυπουργό, περίπου 17 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου πέρασαν από την Ελλάδα, έναντι περίπου 6 δισ. κυβικών μέτρων το 2019.
Αυτό σημαίνει ότι η ενεργειακή αλλαγή δεν είναι απλώς μια θεωρητική επιλογή.
Έχει ήδη δημιουργήσει μια νέα γεωοικονομική θέση για την Ελλάδα.
Από την άλλη πλευρά, εάν μετά το τέλος του πολέμου αποκατασταθούν οι σχέσεις Ευρώπης–Ρωσίας και το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέψει στην αγορά σε ανταγωνιστικές τιμές, τότε η Αθήνα θα πρέπει να απαντήσει σε ένα δύσκολο ερώτημα:
Προτεραιότητα έχει η γεωπολιτική επιλογή ή το χαμηλότερο δυνατό ενεργειακό κόστος;
Η «κωλοτούμπα» μπορεί να μην είναι τόσο απλή
Είναι εύκολο να παρουσιαστεί η σημερινή συζήτηση ως μια απλή «κωλοτούμπα».
Δεν είναι όμως τόσο απλό.
Η Ευρώπη έχει επενδύσει στην απεξάρτηση από τη Ρωσία για λόγους ενεργειακής ασφάλειας και γεωπολιτικής. Η επιστροφή στο προηγούμενο μοντέλο θα απαιτούσε όχι μόνο πολιτική απόφαση, αλλά και αλλαγή του ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου.
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά.
Εάν ο πόλεμος τελειώσει, οι κυρώσεις χαλαρώσουν, οι σχέσεις Ευρώπης–Ρωσίας αρχίσουν να αποκαθίστανται και ταυτόχρονα το ρωσικό αέριο προσφέρεται σημαντικά φθηνότερα από άλλες πηγές, η πίεση από τη βιομηχανία και τους καταναλωτές μπορεί να γίνει τεράστια.
Τότε η συζήτηση δεν θα είναι πλέον:
«Θέλουμε ή δεν θέλουμε τη Ρωσία;»
Θα είναι:
«Μπορεί η Ευρώπη να αντέξει να πληρώνει ακριβότερα την ενέργεια για πάντα;»
Και αυτή είναι μια πολύ πιο δύσκολη ερώτηση.
Το μεγάλο ευρωπαϊκό στοίχημα
Η Ευρώπη έχει ήδη μειώσει δραματικά την εξάρτησή της από τη Ρωσία.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν μπορεί να το κάνει.
Το ερώτημα είναι με ποιο κόστος.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να αντικαταστήσει το ρωσικό αέριο με ένα διαφοροποιημένο ενεργειακό σύστημα που θα βασίζεται σε LNG, Νορβηγία, Ανατολική Μεσόγειο, ανανεώσιμες πηγές, αποθήκευση και νέες υποδομές.
Εάν αυτό το μοντέλο αποδειχθεί ανταγωνιστικό, η συζήτηση για επιστροφή στη Ρωσία μπορεί να παραμείνει στο περιθώριο.
Εάν όμως οι τιμές παραμείνουν υψηλές και η ευρωπαϊκή βιομηχανία συνεχίσει να χάνει έδαφος απέναντι στις ΗΠΑ και την Ασία, τότε οι φωνές τύπου Salvini είναι πιθανό να πολλαπλασιαστούν.
Και τότε το «παράθυρο» που άνοιξε σήμερα ο Ιταλός αντιπρόεδρος μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερο από ένα απλό πολιτικό άνοιγμα.
Και η Ελλάδα;
Η Αθήνα δύσκολα θα εγκαταλείψει εύκολα τη σημερινή στρατηγική της.
Έχει ήδη επενδύσει στην απεξάρτηση από τη Ρωσία, έχει δημιουργήσει νέες ενεργειακές υποδομές και προσπαθεί να μετατρέψει τη χώρα σε βασικό ενεργειακό κόμβο της περιοχής.
Αλλά η Ελλάδα έχει επίσης αποδείξει ότι όταν οι ευρωπαϊκές κυρώσεις αγγίζουν άμεσα την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας ή τη ναυτιλία, είναι διατεθειμένη να εκφράσει αντιρρήσεις.
Επομένως, εάν κάποια στιγμή αλλάξει δραματικά η γεωπολιτική κατάσταση, δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι η ελληνική θέση θα είναι ίδια με τη σημερινή.
Θα εξαρτηθεί από το κόστος, τους ευρωπαϊκούς κανόνες, τις σχέσεις με τη Ρωσία, τις εναλλακτικές πηγές και — κυρίως — από το τι συμφέρει την ελληνική οικονομία.
Η πόρτα άνοιξε. Θα μείνει ανοιχτή;
Ο Salvini μπορεί σήμερα να εκφράζει μια θέση που απέχει από την επίσημη ευρωπαϊκή γραμμή.
Όμως η συζήτηση έχει ήδη αρχίσει.
Η Σλοβακία αντιδρά. Η ενεργειακή πραγματικότητα πιέζει. Η Ρωσία εξακολουθεί να έχει LNG στην ευρωπαϊκή αγορά. Η Ελλάδα υπερασπίζεται τα συμφέροντά της σε συγκεκριμένες κυρώσεις. Και η ευρωπαϊκή βιομηχανία εξακολουθεί να αναζητά φθηνότερη ενέργεια.
Η Ευρώπη έχει αποφασίσει να κλείσει την πόρτα στο ρωσικό αέριο.
Το ερώτημα είναι αν, όταν τελειώσει ο πόλεμος και αλλάξουν οι γεωπολιτικές ισορροπίες, θα θελήσει πραγματικά να την κλειδώσει.
Και τότε η Ελλάδα θα βρεθεί μπροστά σε ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά διλήμματα των επόμενων ετών:
να υπερασπιστεί μέχρι τέλους τη στρατηγική της απεξάρτησης ή να διεκδικήσει, εφόσον οι συνθήκες το επιτρέψουν, πρόσβαση στην φθηνότερη δυνατή ενέργεια;
Η «κωλοτούμπα» ίσως να μην έχει γίνει ακόμη.
Αλλά η συζήτηση για το αν μπορεί να γίνει, έχει ήδη ξεκινήσει.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Σοφία Παπανδρέου
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου