«Κουμπαράς» για τη νέα γενιά: Ενισχύει τις οικογένειες που μπορούν να αποταμιεύουν περισσότερα;...
Η κρατική ενίσχυση, η λογική των «Trump Accounts» και το ερώτημα αν ένα μέτρο για τα παιδιά μπορεί τελικά να αναπαράγει τις οικονομικές ανισότητες
Σε μια χώρα όπου η κοινωνική και οικονομική αφετηρία ενός ανθρώπου εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να επηρεάζεται από την οικογένεια στην οποία γεννήθηκε, κάθε πολιτική που επιχειρεί να δημιουργήσει ένα οικονομικό κεφάλαιο για τη νέα γενιά ανοίγει μια κρίσιμη συζήτηση.
Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει παρουσιάσει την ιδέα ενός «κουμπαρά» για τη νέα γενιά, με στόχο τα παιδιά να αποκτούν από μικρή ηλικία ένα κεφάλαιο το οποίο θα μπορούν να αξιοποιήσουν όταν ενηλικιωθούν.
Η βασική ιδέα είναι απλή: να δημιουργείται σταδιακά ένας λογαριασμός για κάθε παιδί, ώστε στην ηλικία των 18 ετών να υπάρχει ένα ποσό που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για σπουδές, ενοίκιο, αγορά κατοικίας ή γενικότερα για το πρώτο οικονομικό ξεκίνημα.
Η λογική αυτή δεν είναι αποκλειστικά ελληνική. Αντίστοιχες συζητήσεις έχουν γίνει και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου δημιουργήθηκαν οι λεγόμενοι «Trump Accounts», με αρχική κρατική εισφορά 1.000 δολαρίων για τα επιλέξιμα παιδιά που έχουν γεννηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2025 έως το τέλος του 2028.
Όμως πίσω από την ιδέα της δημιουργίας ενός κεφαλαίου για κάθε παιδί υπάρχει ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα:
Μπορεί ένα τέτοιο πρόγραμμα να μειώσει τις ανισότητες ή υπάρχει κίνδυνος να ενισχύσει περισσότερο εκείνα τα παιδιά που ήδη ξεκινούν από καλύτερη οικονομική αφετηρία;
Η λογική της κρατικής αντιστοίχισης
Το ενδιαφέρον στην ελληνική προσέγγιση βρίσκεται στη σύνδεση της κρατικής ενίσχυσης με την αποταμίευση της οικογένειας.
Σύμφωνα με τη λογική που έχει παρουσιαστεί, για κάθε ευρώ που καταφέρνουν να αποταμιεύσουν οι γονείς μπορεί να προστίθεται αντίστοιχη κρατική ενίσχυση, μέχρι ενός συγκεκριμένου ορίου.
Εκ πρώτης όψεως πρόκειται για ένα ισχυρό κίνητρο.
Όσο περισσότερο αποταμιεύει η οικογένεια, τόσο μεγαλύτερο γίνεται και το ποσό που συγκεντρώνεται για το παιδί.
Όμως ακριβώς εδώ εμφανίζεται το βασικό κοινωνικό ερώτημα.
Όλες οι οικογένειες δεν έχουν την ίδια δυνατότητα να αποταμιεύουν.
Ας πάρουμε δύο υποθετικές οικογένειες.
Η πρώτη έχει τη δυνατότητα να βάζει 100 ευρώ τον μήνα στον λογαριασμό του παιδιού. Σε έναν χρόνο θα έχει καταθέσει 1.200 ευρώ. Εφόσον ισχύει αντιστοίχιση ένα προς ένα, το κράτος θα προσθέσει άλλα 1.200 ευρώ.
Το παιδί θα έχει έτσι 2.400 ευρώ στον λογαριασμό του.
Μια δεύτερη οικογένεια, με χαμηλότερο εισόδημα και μεγαλύτερες οικονομικές υποχρεώσεις, μπορεί να καταφέρει να βάζει μόλις 20 ευρώ τον μήνα.
Σε έναν χρόνο θα έχει καταθέσει 240 ευρώ και το κράτος άλλα 240 ευρώ.
Συνολικά, το παιδί θα έχει 480 ευρώ.
Και οι δύο οικογένειες ενισχύονται.
Αλλά η πρώτη οικογένεια μπορεί να αξιοποιήσει πέντε φορές μεγαλύτερη κρατική αντιστοίχιση, επειδή έχει τη δυνατότητα να βάλει πέντε φορές περισσότερα χρήματα.
Αυτό είναι το σημείο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Το πρόβλημα δεν είναι η αποταμίευση
Το γεγονός ότι μια οικογένεια με χαμηλότερο εισόδημα λαμβάνει μικρότερη κρατική ενίσχυση δεν σημαίνει ότι το πρόγραμμα δεν τη βοηθά.
Το αντίθετο.
Για κάθε ευρώ που καταφέρνει να αποταμιεύσει, μπορεί να αποκτά επιπλέον δημόσια στήριξη.
Το ζήτημα είναι διαφορετικό:
το ύψος της κρατικής ενίσχυσης εξαρτάται από τη δυνατότητα της οικογένειας να βάλει πρώτα δικά της χρήματα.
Και αυτή η δυνατότητα είναι άνισα κατανεμημένη.
Μια οικογένεια που έχει υψηλότερο εισόδημα, χαμηλότερες στεγαστικές υποχρεώσεις ή μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια μπορεί να αποταμιεύει σταθερά μεγαλύτερα ποσά.
Μπορεί επίσης να υπάρχουν παππούδες, συγγενείς ή άλλοι άνθρωποι του οικογενειακού περιβάλλοντος που μπορούν να κάνουν επιπλέον εισφορές.
Αντίθετα, μια οικογένεια που δίνει μεγάλο μέρος του εισοδήματός της για ενοίκιο, τρόφιμα, λογαριασμούς και βασικές ανάγκες μπορεί να μην έχει τη δυνατότητα να βάζει ούτε 20 ή 30 ευρώ κάθε μήνα.
Έτσι, δύο παιδιά που γεννιούνται την ίδια χρονιά και αποκτούν ακριβώς τον ίδιο τύπο λογαριασμού μπορεί να φτάσουν στην ενηλικίωση με εντελώς διαφορετικό κεφάλαιο.
Ο χρόνος και ο ανατοκισμός μεγαλώνουν τη διαφορά
Η διαφορά δεν αφορά μόνο τις αρχικές καταθέσεις.
Εάν τα χρήματα επενδύονται μακροπρόθεσμα, ο χρόνος μπορεί να λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά μέσω του ανατοκισμού.
Οι αποδόσεις που δημιουργούνται μπορούν να παραμένουν επενδεδυμένες και να παράγουν με τη σειρά τους νέες αποδόσεις.
Αυτό σημαίνει ότι μια διαφορά που ξεκινά από μερικές εκατοντάδες ή μερικές χιλιάδες ευρώ μπορεί, σε βάθος 18 ετών, να γίνει σημαντικά μεγαλύτερη.
Ας πάρουμε και πάλι ένα απλό υποθετικό παράδειγμα.
Μια οικογένεια που καταφέρνει να βάζει 100 ευρώ τον μήνα για 18 χρόνια θα έχει καταθέσει συνολικά 21.600 ευρώ. Με αντίστοιχη κρατική συμμετοχή, το σύνολο των εισφορών θα έφτανε τα 43.200 ευρώ, πριν από οποιαδήποτε επενδυτική απόδοση.
Αντίστοιχα, μια οικογένεια που μπορεί να βάζει μόλις 20 ευρώ τον μήνα θα έχει καταθέσει 4.320 ευρώ και, με την ίδια αντιστοίχιση, το σύνολο θα είναι 8.640 ευρώ.
Η διαφορά είναι τεράστια.
Και εφόσον υπάρχει επενδυτική απόδοση, τα τελικά ποσά δεν θα είναι απλώς το άθροισμα των καταθέσεων.
Γι' αυτό και οποιαδήποτε αναφορά σε ένα πιθανό κεφάλαιο της τάξης των 50.000 ή 60.000 ευρώ στην ηλικία των 18 ετών θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εκτίμηση και όχι ως εγγυημένο ποσό.
Για να επιτευχθεί ένα συγκεκριμένο τελικό κεφάλαιο απαιτούνται συγκεκριμένες εισφορές, συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και συγκεκριμένες επενδυτικές αποδόσεις.
Υπάρχει μάλιστα και ένας ακόμη παράγοντας: ο πληθωρισμός.
Ένα ποσό 60.000 ευρώ σε 18 χρόνια δεν θα έχει την ίδια αγοραστική δύναμη με 60.000 ευρώ σήμερα.
Το παιδί που ξεκινάει από διαφορετική αφετηρία
Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ουσιαστική κοινωνική διάσταση του μέτρου.
Η δημιουργία ενός ατομικού κεφαλαίου για κάθε παιδί μπορεί πράγματι να δώσει στους νέους ένα σημαντικό οικονομικό «μαξιλάρι» στην ενηλικίωση.
Αλλά το ερώτημα είναι:
Πόσο μεγάλο θα είναι αυτό το μαξιλάρι;
Ένα παιδί μπορεί να φτάσει στα 18 έχοντας έναν λογαριασμό που περιλαμβάνει τις κρατικές ενισχύσεις, τις καταθέσεις των γονέων και ενδεχομένως επιπλέον χρήματα από συγγενείς.
Μπορεί να χρησιμοποιήσει το κεφάλαιο για να σπουδάσει σε άλλη πόλη, να καλύψει το ενοίκιο του πρώτου σπιτιού του ή να χρηματοδοτήσει τις πρώτες του επαγγελματικές κινήσεις.
Ένα άλλο παιδί μπορεί να έχει επίσης λογαριασμό, αλλά πολύ μικρότερο κεφάλαιο.
Και μπορεί να χρειαστεί να εργάζεται παράλληλα με τις σπουδές του, να ζητήσει οικονομική βοήθεια από την οικογένειά του ή να αναζητήσει δανεισμό.
Έτσι, η πολιτική μπορεί να δημιουργεί μια κοινή βάση, αλλά όχι απαραίτητα ίση οικονομική αφετηρία.
Θα μπορούσε να γίνει πιο αναδιανεμητικό;
Η συζήτηση δεν σημαίνει ότι η ιδέα του «κουμπαρά» είναι λανθασμένη.
Η μακροχρόνια αποταμίευση για τα παιδιά μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο οικονομικής ασφάλειας.
Το κρίσιμο είναι ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζεται.
Ένα περισσότερο αναδιανεμητικό μοντέλο θα μπορούσε, για παράδειγμα, να προβλέπει μια βασική κρατική εισφορά για κάθε παιδί, ανεξάρτητα από το ποσό που μπορούν να καταθέσουν οι γονείς.
Θα μπορούσε επίσης να προβλέπει μεγαλύτερη κρατική αντιστοίχιση για οικογένειες με χαμηλότερα εισοδήματα και μικρότερη αντιστοίχιση για τα υψηλότερα εισοδήματα.
Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος δεν θα λειτουργούσε μόνο ως «πολλαπλασιαστής» της οικογενειακής αποταμίευσης.
Θα λειτουργούσε και ως μηχανισμός μείωσης της αρχικής ανισότητας.
Το πραγματικό στοίχημα
Η πολιτική για τη νέα γενιά δεν κρίνεται μόνο από το αν κάθε παιδί θα έχει έναν λογαριασμό.
Κρίνεται από το αν το παιδί που γεννιέται σε μια οικογένεια χαμηλού εισοδήματος θα έχει στα 18 του πραγματικά περισσότερες ευκαιρίες.
Αν η κρατική ενίσχυση ακολουθεί κυρίως την ικανότητα μιας οικογένειας να αποταμιεύει, τότε υπάρχει ο κίνδυνος το δημόσιο χρήμα να λειτουργεί περισσότερο ως ενισχυτής της ήδη υπάρχουσας οικονομικής δυνατότητας.
Η οικογένεια που μπορεί να βάλει περισσότερα θα συγκεντρώνει περισσότερα.
Η οικογένεια που μπορεί να βάλει λιγότερα θα συγκεντρώνει λιγότερα.
Και αυτή η διαφορά μπορεί να μεταφερθεί στην επόμενη γενιά.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς να δημιουργηθεί ένας «κουμπαράς» για κάθε παιδί.
Είναι να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός που θα επιτρέπει σε κάθε παιδί, ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση των γονιών του, να ξεκινά την ενήλικη ζωή με ένα ουσιαστικό κεφάλαιο.
Γιατί αν το μέγεθος του κεφαλαίου εξαρτάται πρωτίστως από το πόσα χρήματα μπορεί να βάλει η οικογένεια, τότε ο κίνδυνος είναι ο «κουμπαράς της νέας γενιάς» να μην περιορίσει τις ανισότητες της προηγούμενης — αλλά να τις μεταφέρει στην επόμενη.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Πηνελόπη Μπουρινέζου
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου