«Μακεδονική ταυτότητα και γλώσσα»: Τι είπε η von der Leyen και τι προβλέπει η Συμφωνία των Πρεσπών...
Η δήλωση της προέδρου της Κομισιόν από τα Σκόπια και το κρίσιμο άρθρο 7(4) των Πρεσπών για τη «μακεδονική γλώσσα», τη Νότια Σλαβική ομάδα και τη σχέση της με την αρχαία ελληνική κληρονομιά .
Μια δήλωση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν από τα Σκόπια επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της «μακεδονικής ταυτότητας» και της γλώσσας της Βόρειας Μακεδονίας, σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή πορεία της χώρας παραμένει συνδεδεμένη με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και μεταρρυθμίσεις.
Κατά τη συνάντησή της με τον πρωθυπουργό της Βόρειας Μακεδονίας Χρίστιαν Μίτσκοσκι, στις 2 Οκτωβρίου 2026, η πρόεδρος της Κομισιόν δήλωσε:
«Καλωσορίζουμε τη Βόρεια Μακεδονία με την ταυτότητα και τη γλώσσα της. Πιστεύουμε ότι ο μακεδονικός πολιτισμός και η μακεδονική γλώσσα μπορούν μόνο να κάνουν την Ένωσή μας πλουσιότερη».
Η δήλωση περιλαμβάνεται στην επίσημη τοποθέτηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και δεν αποτελεί απόδοση τρίτης πηγής.
Η λέξη «ταυτότητα» και το ερώτημα που δημιουργείται
Το ενδιαφέρον στην επίμαχη διατύπωση δεν βρίσκεται μόνο στην αναφορά στη «μακεδονική γλώσσα», αλλά κυρίως στον συνδυασμό των όρων «identity» – ταυτότητα – και «Macedonian culture and language».
Η Συμφωνία των Πρεσπών, ωστόσο, χρησιμοποιεί πολύ συγκεκριμένη ορολογία.
Στο άρθρο 7 αναγνωρίζεται ότι οι όροι «Μακεδονία» και «Μακεδονικός» έχουν διαφορετικό ιστορικό και πολιτιστικό πλαίσιο για τις δύο πλευρές. Για την Ελλάδα συνδέονται με τη βόρεια ελληνική περιοχή και την ελληνική ιστορία, τον πολιτισμό και την κληρονομιά της. Για τη Βόρεια Μακεδονία αφορούν το δικό της έδαφος, τον λαό, τη γλώσσα και τα δικά της ιστορικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά, τα οποία χαρακτηρίζονται διαφορετικά από εκείνα της Ελλάδας.
Και στο κρίσιμο άρθρο 7(4) υπάρχει ακόμη πιο συγκεκριμένη αναφορά: η επίσημη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας, η οποία στη Συμφωνία αποκαλείται «Macedonian language», προσδιορίζεται ρητά ως γλώσσα που ανήκει στην ομάδα των Νότιων Σλαβικών γλωσσών.
Παράλληλα, το ίδιο άρθρο αναφέρει ότι η γλώσσα και τα άλλα χαρακτηριστικά της Βόρειας Μακεδονίας δεν συνδέονται με την αρχαία ελληνική πολιτιστική κληρονομιά, την ιστορία και τον πολιτισμό της βόρειας Ελλάδας.
Εκεί βρίσκεται το πραγματικό σημείο της αντίφασης
Εδώ βρίσκεται το ουσιαστικό δημοσιογραφικό ερώτημα.
Η δήλωση της von der Leyen δεν αποτελεί από μόνη της νομική τροποποίηση της Συμφωνίας των Πρεσπών ούτε αναφέρει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει ένα «μακεδονικό έθνος».
Ωστόσο, υπάρχει ένα πραγματικό σημείο αντίφασης ή, τουλάχιστον, έντονης απόκλισης στη διατύπωση.
Η Συμφωνία των Πρεσπών επιχείρησε να δημιουργήσει συγκεκριμένες διαχωριστικές γραμμές: διαφορετικό ιστορικό και πολιτιστικό πλαίσιο, σαφή αναφορά στη Νότια Σλαβική προέλευση της γλώσσας και ρητή αποσύνδεσή της από την αρχαία ελληνική κληρονομιά της Μακεδονίας.
Αντίθετα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επέλεξε να μιλήσει από τα Σκόπια για «μακεδονική ταυτότητα», «μακεδονικό πολιτισμό» και «μακεδονική γλώσσα», χωρίς στην ίδια τοποθέτηση να επαναλάβει τις συγκεκριμένες διακρίσεις του άρθρου 7 της Συμφωνίας.
Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η Κομισιόν παραβιάζει τη Συμφωνία των Πρεσπών. Σημαίνει όμως ότι η επιλογή των συγκεκριμένων λέξεων αφήνει ένα εύλογο ερώτημα: μέχρι πού εκτείνεται ο όρος «μακεδονική ταυτότητα» όταν χρησιμοποιείται από την επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και πώς ακριβώς συνδέεται με τις νομικές διακρίσεις που περιλαμβάνει η Συμφωνία των Πρεσπών;
Δεν είναι η πρώτη φορά που χρησιμοποιεί τη συγκεκριμένη ορολογία
Η συγκεκριμένη φρασεολογία δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά.
Ήδη από το 2022, η von der Leyen είχε αναφερθεί δημόσια στη «Macedonian language and identity», δηλώνοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση σέβεται την εθνική ταυτότητα και τον αυτοπροσδιορισμό των πολιτών της Βόρειας Μακεδονίας.
Επομένως, η δήλωση της 2ας Οκτωβρίου δεν φαίνεται να αποτελεί ξαφνική αλλαγή ορολογίας από την πρόεδρο της Κομισιόν. Είναι περισσότερο μια επανάληψη μιας γραμμής που έχει χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν.
Αυτό, όμως, δεν εξαλείφει το ερώτημα για το πώς η συγκεκριμένη πολιτική γλώσσα συνυπάρχει με τις λεπτές αλλά σαφείς διατυπώσεις της Συμφωνίας των Πρεσπών.
Την ίδια στιγμή, οι Βρυξέλλες ζητούν συγκεκριμένες αλλαγές από τα Σκόπια
Υπάρχει και μια σημαντική παράμετρος που δεν πρέπει να χαθεί μέσα στη συζήτηση για την ταυτότητα.
Η von der Leyen, στην ίδια επίσκεψη, ήταν σαφής ότι η Βόρεια Μακεδονία έχει μπροστά της ένα κρίσιμο βήμα προκειμένου να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Το ζήτημα αφορά τις απαιτούμενες συνταγματικές αλλαγές, μεταξύ άλλων για την ένταξη των Βουλγάρων στις κοινότητες που αναγνωρίζει το Σύνταγμα της χώρας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι η διεύρυνση της ΕΕ είναι διαδικασία που βασίζεται σε προϋποθέσεις και μεταρρυθμίσεις και ότι η Βόρεια Μακεδονία πρέπει να εκπληρώσει τα σχετικά ανοίγματα-κριτήρια προκειμένου να προχωρήσει η διαδικασία.
Έτσι, η εικόνα που προκύπτει είναι πιο σύνθετη από μια απλή «στήριξη» των Σκοπίων.
Από τη μία πλευρά, η πρόεδρος της Κομισιόν στέλνει ένα ιδιαίτερα σαφές μήνυμα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδέχεται τη χώρα με την υφιστάμενη γλώσσα και την ταυτότητα που η ίδια δηλώνει ότι έχει.
Από την άλλη, η ίδια η ΕΕ εξακολουθεί να συνδέει την πρόοδο προς την ένταξη με συγκεκριμένες πολιτικές και συνταγματικές υποχρεώσεις.
Οι λέξεις έχουν ιδιαίτερο βάρος στα Βαλκάνια
Η συγκεκριμένη υπόθεση δείχνει για ακόμη μία φορά γιατί η ορολογία γύρω από τη Μακεδονία παραμένει τόσο ευαίσθητη.
Δεν είναι το ίδιο να χρησιμοποιείται ένας όρος σε μια πολιτική ομιλία και να χρησιμοποιείται σε ένα νομικά δεσμευτικό κείμενο.
Η Συμφωνία των Πρεσπών περιλαμβάνει λεπτομερείς διακρίσεις ακριβώς για να οριοθετήσει τις διαφορετικές ιστορικές και πολιτιστικές αναφορές των δύο πλευρών.
Η von der Leyen, αντιθέτως, επέλεξε μια πολιτική διατύπωση με έμφαση στην «ταυτότητα», τη «γλώσσα» και τον «πολιτισμό» της Βόρειας Μακεδονίας.
Επομένως, το ουσιαστικό ζήτημα δεν είναι να αποδοθεί αυθαίρετα πρόθεση παραπληροφόρησης στην πρόεδρο της Κομισιόν. Είναι να εξεταστεί εάν μια τόσο ευρεία πολιτική διατύπωση αποτυπώνει με την απαιτούμενη ακρίβεια τις διακρίσεις που συμφωνήθηκαν στις Πρέσπες.
Και σε αυτό το σημείο υπάρχει πράγματι ένα ερώτημα που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί: όταν ένα διεθνές κείμενο προσδιορίζει ρητά μια γλώσσα ως Νότια Σλαβική και την αποσυνδέει από την αρχαία ελληνική κληρονομιά της Μακεδονίας, πόσο ακριβής είναι η χρήση του όρου «μακεδονική ταυτότητα» από την επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χωρίς καμία περαιτέρω διευκρίνιση;
Η απάντηση σε αυτό δεν βρίσκεται σε χαρακτηρισμούς. Βρίσκεται στη σύγκριση των ίδιων των επίσημων κειμένων.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Πηνελόπη Μπουρινέζου
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου