Η Τουρκία μεταφέρει τη διαμάχη του Αιγαίου στον ΟΗΕ – Νησιά, θαλάσσιες ζώνες και ενεργειακά projects στο επίκεντρο της νέας αντιπαράθεσης...
Η αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου μεταφέρθηκε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με αφορμή το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 και την πρόσφατη έγκρισή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης. Η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη και η απάντηση του Τούρκου μόνιμου αντιπροσώπου Αχμέτ Γιλντίζ ανέδειξαν ότι η διαφωνία δεν αφορά μόνο τη γεωγραφία, αλλά και την ερμηνεία του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών, η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, οι ενεργειακές έρευνες νότια της Κρήτης και μεγάλα έργα διασύνδεσης, όπως ο Great Sea Interconnector μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου.
Η νέα εξέλιξη από τη Λιβύη προσθέτει μια ακόμη πολιτική παράμετρο: η συμφωνία που υπέγραψαν Άγκυρα και Τρίπολη το 2019 αποκτά πλέον ευρύτερη πολιτική υποστήριξη στο εσωτερικό της Λιβύης, παρά τις έντονες αντιδράσεις της Αθήνας, της Λευκωσίας και άλλων χωρών.
Η παρέμβαση Μητσοτάκη στον ΟΗΕ: «Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί»
Στις 29 Οκτωβρίου 2026, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προήδρευσε στη Νέα Υόρκη σε ανοικτή συνεδρίαση υψηλού επιπέδου του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, με αντικείμενο τις νέες τεχνολογίες και τη θαλάσσια ασφάλεια.
Στην παρέμβασή του έθεσε ευθέως το ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου, χαρακτηρίζοντάς το παράνομο, αυθαίρετο και αντίθετο με τις θεμελιώδεις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι Τουρκία και Λιβύη επιχείρησαν να χαράξουν μια τεχνητή θαλάσσια οριογραμμή, σαν να μην υπήρχαν τα ελληνικά νησιά που βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές τους. Αναφέρθηκε ειδικά στην Κρήτη, τη Ρόδο, την Κάρπαθο και την Κάσο, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για κατοικημένα νησιά με σημαντική οικονομική και κοινωνική παρουσία.
«Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με αυθαίρετες γραμμές σε έναν χάρτη», ήταν το βασικό μήνυμα της ελληνικής παρέμβασης.
Η Αθήνα υποστηρίζει ότι τα νησιά διαθέτουν δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένης της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας. Επομένως, μια διμερής συμφωνία μεταξύ δύο άλλων κρατών δεν μπορεί να παραγνωρίζει τα δικαιώματα τρίτου κράτους.
Ο Μητσοτάκης επικαλέστηκε, μάλιστα, τη συμφωνία οριοθέτησης Ελλάδας – Αιγύπτου του 2020, παρουσιάζοντάς την ως παράδειγμα συμφωνίας μεταξύ γειτονικών κρατών με αντικείμενες ακτές, η οποία βασίζεται σε αμοιβαία αποδεκτή οριοθέτηση.
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε επίσης τη διαφορά με την ασφάλεια των ενεργειακών και στρατηγικών υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο, προειδοποιώντας ότι μονομερείς διεκδικήσεις μπορούν να δημιουργήσουν εμπόδια σε νόμιμες δραστηριότητες και έργα διασυνδεσιμότητας.
Η απάντηση της Άγκυρας: «Το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν είναι δικαστήριο οριοθέτησης»
Η τουρκική πλευρά απάντησε μέσω του μόνιμου αντιπροσώπου της στον ΟΗΕ, Αχμέτ Γιλντίζ, ο οποίος υπερασπίστηκε το μνημόνιο του 2019 και αμφισβήτησε την ελληνική επιχειρηματολογία.
Το βασικό επιχείρημα του Τούρκου διπλωμάτη ήταν ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν αποτελεί δικαστήριο θαλάσσιας οριοθέτησης. Όπως υποστήριξε, ένας χάρτης μπορεί να απεικονίζει αντικρουόμενες διεκδικήσεις, αλλά δεν μπορεί από μόνος του να κρίνει τη νομική τους εγκυρότητα.
Ο Γιλντίζ υποστήριξε ακόμη ότι η συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης ρυθμίζει τις σχέσεις μεταξύ των δύο συμβαλλόμενων πλευρών και δεν καθορίζει ούτε προδικάζει τα δικαιώματα κρατών που δεν συμμετέχουν σε αυτήν.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η αναφορά του στα ελληνικά νησιά. Σύμφωνα με την τουρκική τοποθέτηση, η Άγκυρα δεν αμφισβητεί την ύπαρξη, τον πληθυσμό ή την κυριαρχία των ελληνικών νησιών. Αμφισβητεί, ωστόσο, το κατά πόσο αυτά πρέπει να έχουν πλήρη επήρεια κατά την οριοθέτηση επικαλυπτόμενων θαλάσσιων διεκδικήσεων.
Η τουρκική επιχειρηματολογία στηρίζεται στη διάκριση ανάμεσα στην ύπαρξη θαλάσσιων δικαιωμάτων ενός νησιού και στον βαθμό επήρειας που θα του αποδοθεί κατά την τελική χάραξη μιας θαλάσσιας οριογραμμής.
Ο Γιλντίζ επικαλέστηκε τη διεθνή νομολογία, σύμφωνα με την οποία η επήρεια των νησιών δεν είναι αυτομάτως πλήρης σε κάθε περίπτωση, αλλά μπορεί να προσαρμόζεται ανάλογα με τις γεωγραφικές περιστάσεις και την ανάγκη επίτευξης δίκαιης οριοθέτησης.
Παράλληλα, επανέλαβε ότι η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί κάθε διάταξή της να θεωρείται αυτομάτως δεσμευτική για ένα κράτος που δεν την έχει υπογράψει.
Η απάντηση της Άγκυρας, επομένως, επιχείρησε να μεταφέρει τη συζήτηση από τη γεωγραφική παρουσία των ελληνικών νησιών στον τρόπο με τον οποίο πρέπει να εφαρμόζονται οι αρχές της διεθνούς νομολογίας στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Η ελληνική απάντηση μέσω της Αγλαΐας Μπαλτά
Στην αντιπαράθεση παρενέβη και η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Αγλαΐα Μπαλτά, απορρίπτοντας τις τουρκικές αιτιάσεις.
Η Ελληνίδα διπλωμάτης επανέλαβε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν συνάδει με τη γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο και ότι η έγκρισή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης δεν μεταβάλλει τη νομική αξιολόγησή του από την Αθήνα.
Επισήμανε επίσης ότι καμία συμφωνία μεταξύ δύο κρατών δεν μπορεί να θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα ενός τρίτου κράτους.
Η Μπαλτά υπερασπίστηκε την ελληνική προσέγγιση, επικαλούμενη τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης που έχει συνάψει η Ελλάδα με την Ιταλία και την Αίγυπτο, ενώ υπογράμμισε ότι η συζήτηση για τον σεβασμό του Δικαίου της Θάλασσας συνδέεται άμεσα με τη θαλάσσια ασφάλεια.
Η ανταλλαγή των τοποθετήσεων ανέδειξε ότι η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει το ζήτημα στο πεδίο της διεθνούς νομιμότητας, ενώ η Άγκυρα προβάλλει τη δική της ερμηνεία για τις αρχές της οριοθέτησης και ζητά διάλογο στη βάση της ισότητας και της δίκαιης λύσης.
Η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης
Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις των τελευταίων ημερών σημειώθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2026, όταν η Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε ομόφωνα το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που είχε υπογραφεί μεταξύ Τουρκίας και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, τον Νοέμβριο του 2019.
Το κοινοβούλιο αποφάσισε παράλληλα να ανακαλέσει δύο προηγούμενες αποφάσεις του 2020: εκείνη που απέρριπτε την επικύρωση των συμφωνιών με την Τουρκία και εκείνη που προέβλεπε τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Άγκυρα.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς η ανατολική Λιβύη είχε στο παρελθόν αντιταχθεί στη συμφωνία, την οποία είχε υπογράψει η κυβέρνηση της Τρίπολης.
Η απόφαση δείχνει ότι η Τουρκία έχει καταφέρει να ενισχύσει τις σχέσεις της και με πολιτικούς παράγοντες της ανατολικής πλευράς της χώρας, όπου σημαντικό ρόλο εξακολουθεί να διαδραματίζει ο στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ.
Η εξέλιξη προκάλεσε αντιδράσεις στην Ελλάδα και την Κύπρο. Η Αθήνα υποστήριξε ότι η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου δεν μεταβάλλει τον νομικό χαρακτήρα του μνημονίου και δεν μπορεί να δημιουργήσει δικαιώματα εις βάρος της Ελλάδας. Η Κύπρος επίσης απέρριψε τη συμφωνία.
Ωστόσο, η πολιτική διάσταση δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η έγκριση από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης περιορίζει ένα από τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούσε μέχρι σήμερα η Αθήνα, δηλαδή ότι το μνημόνιο δεν είχε ευρύτερη πολιτική αποδοχή στο εσωτερικό της Λιβύης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι επιλύθηκαν τα ζητήματα διεθνούς νομιμότητας ή ότι η συμφωνία δεσμεύει αυτομάτως τρίτα κράτη. Σημαίνει, όμως, ότι η Άγκυρα αποκτά ένα επιπλέον πολιτικό πλεονέκτημα στην προσπάθειά της να ενισχύσει τη θέση της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τι προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο για τα ελληνικά νησιά
Στον πυρήνα της αντιπαράθεσης βρίσκεται η διάκριση ανάμεσα στα θαλάσσια δικαιώματα των νησιών και στην επήρειά τους κατά την οριοθέτηση.
Το άρθρο 121 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει ότι τα νησιά, κατά κανόνα, διαθέτουν χωρικά ύδατα, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Εξαίρεση αποτελούν οι βράχοι που δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη κατοίκηση ή δική τους οικονομική ζωή, οι οποίοι δεν δικαιούνται αποκλειστική οικονομική ζώνη και υφαλοκρηπίδα.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε νησί λαμβάνει αυτομάτως πλήρη επήρεια σε κάθε διαδικασία οριοθέτησης. Η διεθνής νομολογία έχει δεχθεί ότι η τελική χάραξη μπορεί να λαμβάνει υπόψη ειδικές γεωγραφικές περιστάσεις, τη διαμόρφωση των ακτών και την ανάγκη επίτευξης δίκαιου αποτελέσματος.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσιαστική διαφωνία Ελλάδας και Τουρκίας.
Η Αθήνα υποστηρίζει ότι τα ελληνικά νησιά πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και ότι τα δικαιώματά τους δεν μπορούν να παραμερίζονται μέσω μιας διμερούς συμφωνίας μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης.
Η Άγκυρα, από την πλευρά της, επιμένει ότι η τελική οριοθέτηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις σχετικές γεωγραφικές περιστάσεις και ότι η παρουσία ενός νησιού δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά πλήρη επήρεια σε κάθε περίπτωση.
Υπάρχει, ωστόσο, και μία ακόμη κρίσιμη νομική παράμετρος: η αρχή ότι μια συμφωνία μεταξύ δύο κρατών δεν μπορεί από μόνη της να δημιουργήσει υποχρεώσεις ή να αφαιρέσει δικαιώματα από ένα τρίτο κράτος χωρίς τη συγκατάθεσή του.
Επομένως, η έγκριση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή αποτελεί πολιτική εξέλιξη, αλλά δεν συνιστά διεθνή δικαστική απόφαση που επιλύει τη διαφορά με την Ελλάδα.
Chevron, φυσικό αέριο και έρευνες νότια της Κρήτης
Η αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες ζώνες αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω των ενεργειακών σχεδίων που προωθούνται στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στις 16 Φεβρουαρίου 2026, η HELLENiQ ENERGY ανακοίνωσε την υπογραφή συμβάσεων παραχώρησης με το Ελληνικό Δημόσιο, σε συνεργασία με την αμερικανική Chevron, για έρευνες υδρογονανθράκων σε τέσσερις υπεράκτιες περιοχές νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου.
Η κοινοπραξία προβλέπει συμμετοχή 70% για τη Chevron, η οποία αναλαμβάνει τον ρόλο του διαχειριστή, και 30% για τη HELLENiQ ENERGY. Οι τέσσερις περιοχές είναι οι South Crete 1, South Crete 2, South of Peloponnese και Block A2, με συνολική έκταση περίπου 47.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Το πρόγραμμα προβλέπει τρεις φάσεις ερευνητικών εργασιών, προκειμένου να αξιολογηθεί το δυναμικό των περιοχών σε υδρογονάνθρακες. Οι συμβάσεις τελούν υπό την προβλεπόμενη διαδικασία κύρωσης από την ελληνική Βουλή.
Η εξέλιξη έχει στρατηγική σημασία για την Ελλάδα, καθώς ενισχύει την προσπάθεια διερεύνησης πιθανών κοιτασμάτων φυσικού αερίου και προσέλκυσης μεγάλων διεθνών ενεργειακών εταιρειών.
Δεν σημαίνει, βεβαίως, ότι έχουν ήδη εντοπιστεί εμπορικά αξιοποιήσιμα αποθέματα. Αποτελεί, όμως, ένα συγκεκριμένο βήμα προς την ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.
Great Sea Interconnector: Η ηλεκτρική διασύνδεση στο επίκεντρο των εντάσεων
Η ενεργειακή διάσταση δεν περιορίζεται στους υδρογονάνθρακες. Ένα ακόμη σημαντικό έργο που επηρεάζεται από τις γεωπολιτικές εντάσεις είναι ο Great Sea Interconnector, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, με προοπτική επέκτασης προς το Ισραήλ.
Στις 16 Οκτωβρίου 2026, η Τουρκία εξέδωσε νέα NAVTEX αμφισβητώντας την αρμοδιότητα των κυπριακών αρχών να εκδώσουν σχετική προειδοποίηση για προγραμματισμένες έρευνες βυθού που συνδέονται με το έργο.
Η Άγκυρα υποστήριξε ότι οι έρευνες αφορούν θαλάσσια περιοχή στην οποία θεωρεί ότι έχει δικαιοδοσία και ότι απαιτείται προηγούμενος συντονισμός μαζί της. Ελλάδα και Κύπρος απορρίπτουν αυτή την προσέγγιση.
Το έργο, προϋπολογισμού περίπου 1,9 δισ. ευρώ, θεωρείται σημαντικό για την ενεργειακή διασύνδεση της Κύπρου με την Ευρώπη και τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών της περιοχής.
Η τουρκική αντίδραση δείχνει ότι οι διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες δεν παραμένουν σε θεωρητικό ή διπλωματικό επίπεδο. Μπορούν να επηρεάσουν την πραγματοποίηση ερευνητικών εργασιών, την πρόοδο επενδύσεων και την ανάπτυξη στρατηγικών υποδομών.
Η επόμενη ημέρα: Διπλωματική πίεση, διάλογος και ενεργειακά συμφέροντα
Η αντιπαράθεση στον ΟΗΕ επιβεβαίωσε ότι η Ελλάδα και η Τουρκία εξακολουθούν να προσεγγίζουν με διαφορετικό τρόπο το ζήτημα της οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών.
Η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει τη διεθνή στήριξη στις θέσεις της, επικαλούμενη το Δίκαιο της Θάλασσας και τις συμφωνίες που έχει συνάψει με γειτονικά κράτη. Η Άγκυρα επιχειρεί να διατηρήσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο στο επίκεντρο της περιφερειακής διπλωματίας και να προωθήσει τη δική της ερμηνεία για την επήρεια των νησιών.
Η έγκριση του μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης προσθέτει νέα δεδομένα, καθώς ενισχύει πολιτικά τη συνεργασία Τουρκίας και Λιβύης. Παράλληλα, οι έρευνες υδρογονανθράκων και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου αναδεικνύουν το οικονομικό και στρατηγικό βάρος της διαφοράς.
Η πραγματική δοκιμασία για την ελληνική διπλωματία δεν είναι μόνο να επαναλαμβάνει τις νομικές της θέσεις σε διεθνή fora, αλλά να τις υποστηρίζει με συνεχή διπλωματική κινητοποίηση, περιφερειακές συνεργασίες και σαφή στρατηγική για την προστασία των θαλάσσιων συμφερόντων της χώρας.
Μια συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν μπορεί να επιλύσει από μόνη της μια διαφορά θαλάσσιας οριοθέτησης. Ούτε η έγκριση ενός μνημονίου από το κοινοβούλιο ενός τρίτου κράτους αρκεί για να καθορίσει τα δικαιώματα της Ελλάδας.
Το βέβαιο είναι ότι η Ανατολική Μεσόγειος εξελίσσεται σε πεδίο όπου η διπλωματία, το Διεθνές Δίκαιο, η ενέργεια και οι στρατηγικές υποδομές συνδέονται όλο και πιο στενά. Και η αντιπαράθεση στον ΟΗΕ έδειξε ότι η διαμάχη για τα νησιά και τις θαλάσσιες ζώνες θα παραμείνει ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα στις σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου