Η δημοκρατία δεν απειλείται πια με τους τρόπους που γνωρίζαμε. Δεν χρειάζεται τανκς στους δρόμους, ούτε πραξικοπήματα, ούτε ηγέτες που καταλύουν ανοιχτά τους θεσμούς...
Η νέα πρόκληση είναι πιο αθόρυβη, πιο τεχνολογική και πολύ πιο δύσκολη να εντοπιστεί: ποιος θα ελέγχει την πληροφορία, τα δεδομένα και τους μηχανισμούς που διαμορφώνουν τη δημόσια ζωή την επόμενη δεκαετία.
Οι δημοκρατίες βασίζονται σε κάτι απλό: οι πολίτες πρέπει να έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστη πληροφορία, να μπορούν να εκφράζονται ελεύθερα και να συμμετέχουν σε διαδικασίες που είναι διαφανείς. Όμως σήμερα, αυτά τα θεμέλια δοκιμάζονται από τρεις παράγοντες που αλλάζουν τα πάντα: την τεχνητή νοημοσύνη, τις μεγάλες πλατφόρμες και την ταχύτητα με την οποία διακινείται η πληροφορία.
Οι κυβερνήσεις προσπαθούν να ρυθμίσουν, αλλά συχνά κινούνται πιο αργά από την ίδια την τεχνολογία. Οι εταιρείες καινοτομούν με ρυθμούς που κανένας θεσμός δεν μπορεί να παρακολουθήσει. Και οι πολίτες βρίσκονται στη μέση, προσπαθώντας να καταλάβουν τι είναι αληθινό, τι είναι χειραγώγηση και τι είναι απλώς θόρυβος.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι μόνο ποιος θα κυβερνά τις χώρες μας, αλλά ποιος θα κυβερνά τα συστήματα που επηρεάζουν τις αποφάσεις μας. Ποιος θα ελέγχει τους αλγορίθμους που καθορίζουν τι βλέπουμε, τι μαθαίνουμε και πώς διαμορφώνουμε άποψη.
Η συνωμοσιολογία ως νέα μορφή εξουσίας
Σε περιόδους αβεβαιότητας, η συνωμοσιολογία δεν είναι απλώς μια περιθωριακή αφήγηση. Είναι ένας μηχανισμός που μπορεί να διαμορφώσει αντιλήψεις, να πολώσει κοινωνίες και να υπονομεύσει θεσμούς. Στη δημοκρατία του 21ου αιώνα, η δύναμη δεν βρίσκεται μόνο στα κοινοβούλια ή στις κυβερνήσεις, αλλά και στις πλατφόρμες όπου κυκλοφορούν ιστορίες που μοιάζουν αληθινές επειδή είναι απλές, συναισθηματικές και εύκολες να διαδοθούν.
Οι θεωρίες συνωμοσίας λειτουργούν σαν «σύντομες εξηγήσεις» για έναν κόσμο που γίνεται όλο και πιο περίπλοκος. Προσφέρουν βεβαιότητα εκεί όπου η πραγματικότητα είναι θολή, και αυτό τις κάνει ελκυστικές. Όμως η πραγματική τους ισχύς βρίσκεται αλλού: μπορούν να διαβρώσουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς, να υποκαταστήσουν την τεκμηριωμένη πληροφόρηση και να δημιουργήσουν παράλληλες πραγματικότητες που δεν συναντιούνται ποτέ.
Όταν η δημόσια συζήτηση κατακερματίζεται σε φυσαλίδες πληροφορίας, η δημοκρατία δυσκολεύεται να λειτουργήσει. Δεν είναι μόνο ότι οι πολίτες διαφωνούν — είναι ότι δεν μοιράζονται πλέον τα ίδια δεδομένα. Και σε αυτό το κενό, η συνωμοσιολογία γίνεται εργαλείο επιρροής, όχι επειδή είναι αληθινή, αλλά επειδή είναι αποτελεσματική.
Η ΑΙ ως εργαλείο επιβολής
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν έχει δική της θέληση, ούτε επιδιώκει εξουσία. Όμως μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο επιβολής όταν χρησιμοποιείται από όσους έχουν πρόσβαση σε τεράστιες ποσότητες δεδομένων και σε αλγορίθμους που επηρεάζουν την καθημερινή ζωή των πολιτών. Η δύναμή της δεν βρίσκεται στην «προσωπικότητά» της, αλλά στην ικανότητά της να διαμορφώνει πληροφορία, να προβλέπει συμπεριφορές και να κατευθύνει επιλογές.
Σε λάθος χέρια, η ΑΙ μπορεί να ενισχύσει μηχανισμούς παρακολούθησης, να δημιουργήσει συστήματα αξιολόγησης πολιτών, να φιλτράρει τι πληροφορία φτάνει στο κοινό και να ενισχύσει αφηγήσεις που εξυπηρετούν συγκεκριμένα συμφέροντα. Ακόμη και χωρίς κακή πρόθεση, η υπερβολική εξάρτηση από αλγορίθμους μπορεί να οδηγήσει σε αποφάσεις που λαμβάνονται χωρίς διαφάνεια, χωρίς λογοδοσία και χωρίς ανθρώπινη κρίση.
Το ζήτημα δεν είναι αν η ΑΙ «θα επιβληθεί», αλλά αν θα επιτρέψουμε να χρησιμοποιηθεί με τρόπους που περιορίζουν την αυτονομία των πολιτών. Η πραγματική απειλή για τη δημοκρατία δεν είναι η τεχνολογία, αλλά η συγκέντρωση ισχύος γύρω από εκείνους που τη διαχειρίζονται. Και αυτό καθιστά την επόμενη δεκαετία κρίσιμη: θα καθορίσει αν η ΑΙ θα λειτουργήσει ως εργαλείο ενδυνάμωσης ή ως μηχανισμός ελέγχου.
Ποιος θα έχει πρόσβαση στα δεδομένα που αποκαλύπτουν τις συνήθειες, τις προτιμήσεις και τις αδυναμίες μας.
Η επόμενη δεκαετία θα είναι καθοριστική. Αν οι δημοκρατίες δεν καταφέρουν να προσαρμοστούν, να προστατεύσουν τη διαφάνεια και να εξασφαλίσουν ότι η τεχνολογία υπηρετεί τον πολίτη — και όχι το αντίστροφο — τότε το πρόβλημα δεν θα είναι ότι η δημοκρατία θα καταρρεύσει. Το πρόβλημα θα είναι ότι θα αλλάξει χωρίς να το καταλάβουμε.
Η δημοκρατία δεν χάνεται απότομα. Χάνεται σιωπηλά, όταν οι πολίτες παύουν να έχουν τον έλεγχο της πληροφορίας που τους διαμορφώνει. Και αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα της επόμενης δεκαετίας: να διασφαλίσουμε ότι η τεχνολογία θα ενισχύσει τη δημοκρατία, όχι να την υποκαταστήσει.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει o Νικόλαος Μανιάτης
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου