Η πρόσφατη ανακοίνωση της Ελλάδας για τη δημιουργία δύο νέων εθνικών θαλάσσιων πάρκων — ενός στο Ιόνιο και ενός στο Αιγαίο — παρουσιάστηκε ως μια σημαντική περιβαλλοντική πρωτοβουλία...
Ωστόσο, από τουρκική σκοπιά, η κίνηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια πράξη οικολογικής διαχείρισης, αλλά έναν υπολογισμένο γεωπολιτικό ελιγμό που στοχεύει στη διαμόρφωση τετελεσμένων σε περιοχές με αμφισβητούμενη κυριαρχία.
Η Άγκυρα θεωρεί ότι πίσω από τη ρητορική περί προστασίας του περιβάλλοντος κρύβεται μια μακροχρόνια ελληνική στρατηγική: η σταδιακή μεταβολή του status quo στο Αιγαίο μέσω διοικητικών πράξεων που επηρεάζουν την ερμηνεία των θαλάσσιων ζωνών και των κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η τουρκική θέση: περιβάλλον ή γεωπολιτική;
Η Τουρκία απάντησε άμεσα, ανακοινώνοντας δύο νέες προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές:
την Προστατευόμενη Θαλάσσια Περιοχή Βορείου Αιγαίου,
και την Προστατευόμενη Θαλάσσια Περιοχή Φέτιγιε–Κας.
Οι περιοχές αυτές εντάχθηκαν στον εθνικό Χάρτη Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού και υποβλήθηκαν στη Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι η δική της περιβαλλοντική πολιτική δεν είναι αντίδραση, αλλά έχει ιστορικό βάθος:
Το θαλάσσιο πάρκο της Γκιοκτσέαντα δημιουργήθηκε το 1999.
Η περιοχή Κας–Κέκοβα έχει χαρακτηριστεί Ειδική Περιοχή Περιβαλλοντικής Προστασίας εδώ και χρόνια, με διεθνείς συνεργασίες και επιστημονικές μελέτες.
Με αυτό το ιστορικό, η Τουρκία επιχειρεί να δείξει ότι η περιβαλλοντική της πολιτική είναι συνεπής και τεκμηριωμένη, όχι εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης.
Το Αιγαίο ως ζήτημα κυριαρχίας
Η τουρκική ανάλυση τοποθετεί την ελληνική πρωτοβουλία στο πλαίσιο μιας μακράς αντιπαράθεσης.
1. Το ζήτημα των χωρικών υδάτων
Και οι δύο χώρες έχουν σήμερα χωρικά ύδατα 6 ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο. Η Ελλάδα έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι διατηρεί το δικαίωμα επέκτασης στα 12 μίλια, όπως προβλέπει το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η Τουρκία θεωρεί ότι μια τέτοια επέκταση:
θα μετέτρεπε το Αιγαίο σε «ελληνική λίμνη»,
θα περιόριζε την πρόσβαση των τουρκικών πλοίων,
και θα έθετε υπό ομηρία τη θαλάσσια κυκλοφορία της.
Γι’ αυτό, το 1995, η Μεγάλη Εθνοσυνέλευση χαρακτήρισε την επέκταση στα 12 μίλια casus belli — μια θέση που παραμένει ενεργή.
2. Η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι η Ελλάδα παραβιάζει:
τη Συνθήκη της Λωζάννης (1923),
και τη Συνθήκη των Παρισίων (1947),
με τη στρατιωτικοποίηση νησιών όπως η Λέσβος, η Χίος και τα Δωδεκάνησα, τα οποία — σύμφωνα με την τουρκική ερμηνεία — πρέπει να παραμείνουν αποστρατιωτικοποιημένα.
Η Ελλάδα, από την άλλη, υποστηρίζει ότι η αποστρατιωτικοποίηση δεν ισχύει πλέον λόγω της τουρκικής απειλής και της ύπαρξης της Στρατιάς του Αιγαίου.
3. Οι «γκρίζες ζώνες»
Η κρίση των Ιμίων/Kardak το 1996 ανέδειξε νησίδες και βραχονησίδες των οποίων η κυριαρχία δεν έχει καθοριστεί ρητά σε διεθνείς συνθήκες.
Η Τουρκία θεωρεί ότι η Ελλάδα επιχειρεί να ενσωματώσει τέτοιες περιοχές σε διοικητικές πράξεις — όπως τα θαλάσσια πάρκα — ώστε να δημιουργήσει de facto κυριαρχία.
Σύγκριση των δύο αφηγημάτων
Η ελληνική οπτική
Τα θαλάσσια πάρκα είναι περιβαλλοντική πρωτοβουλία.
Η Ελλάδα έχει δικαίωμα επέκτασης χωρικών υδάτων.
Η στρατιωτικοποίηση των νησιών είναι αμυντική ανάγκη.
Δεν υπάρχουν «γκρίζες ζώνες» — όλα τα νησιά ανήκουν σε κάποιο κράτος.
Η τουρκική οπτική
Τα πάρκα είναι γεωπολιτικό εργαλείο.
Η επέκταση στα 12 μίλια είναι απειλή για την εθνική ασφάλεια.
Η στρατιωτικοποίηση παραβιάζει διεθνείς συνθήκες.
Υπάρχουν νησίδες χωρίς καθορισμένη κυριαρχία.
Το κοινό σημείο
Και οι δύο χώρες βλέπουν το Αιγαίο όχι μόνο ως περιβαλλοντικό χώρο, αλλά ως χώρο κυριαρχίας, ασφάλειας και στρατηγικής επιρροής.
Μονομερείς ενέργειες ή ουσιαστικός διάλογος;
Από τουρκική σκοπιά, η ελληνική πρωτοβουλία για τα θαλάσσια πάρκα αποτελεί μια ακόμη προσπάθεια αλλαγής του status quo. Από ελληνική σκοπιά, αποτελεί νόμιμη περιβαλλοντική πολιτική.
Η πραγματικότητα είναι ότι το Αιγαίο παραμένει μια περιοχή όπου:
το περιβάλλον,
η κυριαρχία,
η ασφάλεια,
και η πολιτική
είναι άρρηκτα συνδεδεμένα.
Η μόνη βιώσιμη διέξοδος — όπως αναγνωρίζουν και οι δύο πλευρές, έστω και θεωρητικά — είναι ο ουσιαστικός διάλογος και όχι οι μονομερείς ενέργειες που ενισχύουν την καχυποψία.
Στο Αιγαίο, τίποτα δεν είναι ποτέ απλώς περιβαλλοντικό, ούτε απλώς πολιτικό. Κάθε κίνηση — είτε προέρχεται από την Αθήνα είτε από την Άγκυρα — διαβάζεται μέσα από το πρίσμα της κυριαρχίας, της ασφάλειας και της ιστορικής καχυποψίας που βαραίνει τις δύο χώρες εδώ και δεκαετίες.
Η Τουρκία βλέπει στα ελληνικά θαλάσσια πάρκα μια προσπάθεια μεταβολής του status quo· η Ελλάδα τα παρουσιάζει ως νόμιμες πράξεις περιβαλλοντικής πολιτικής.
Η αλήθεια είναι ότι και οι δύο πλευρές χρησιμοποιούν το περιβάλλον ως μέρος ενός ευρύτερου στρατηγικού παιχνιδιού.
Σε μια περιοχή όπου οι συνθήκες, οι ερμηνείες και οι διεκδικήσεις αλληλοεπικαλύπτονται, οι μονομερείς ενέργειες — όσο «πράσινες» κι αν παρουσιάζονται — δύσκολα μπορούν να χτίσουν εμπιστοσύνη. Αντίθετα, συχνά ενισχύουν την καχυποψία και βαθαίνουν τα χάσματα. Το Αιγαίο χρειάζεται σταθερότητα, διαφάνεια και διάλογο, όχι ανταγωνιστικές πρωτοβουλίες που ντύνονται με περιβαλλοντικό μανδύα.
Η πραγματική πρόκληση για Ελλάδα και Τουρκία δεν είναι να αποδείξουν ποιος προστατεύει καλύτερα τη θάλασσα, αλλά να βρουν έναν τρόπο να συνυπάρξουν σε αυτήν χωρίς να υπονομεύουν ο ένας τον άλλον.
Μόνο μέσα από ουσιαστικές διαπραγματεύσεις — και όχι μέσα από τετελεσμένα — μπορεί να υπάρξει μια βιώσιμη λύση που θα σέβεται και το περιβάλλον και την κυριαρχία.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει o Κωνσταντίνος Παλαιολόγος
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου