Η Ισλανδία κοιτάζει ξανά προς την Ευρώπη: Το δημοψήφισμα που μπορεί να αλλάξει τον χάρτη της ΕΕ...

Στις 29 Αυγούστου οι Ισλανδοί αποφασίζουν αν θα ξανανοίξουν οι διαπραγματεύσεις ένταξης – Η οικονομία, η αλιεία, η ασφάλεια και η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα πιέζουν το Ρέικιαβικ να επανεξετάσει μια απόφαση που είχε εγκαταλείψει πριν από περισσότερο από μία δεκαετία

Για περισσότερα από δέκα χρόνια, η Ισλανδία είχε κρατήσει την ευρωπαϊκή της πορεία σε απόσταση ασφαλείας.

Τώρα, όμως, το Ρέικιαβικ επιστρέφει στο επίκεντρο της συζήτησης για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στις 29 Αυγούστου 2026, οι Ισλανδοί προσέρχονται στις κάλπες για να αποφασίσουν αν η χώρα θα επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις για ένταξη στην ΕΕ. Δεν πρόκειται για τελική ψηφοφορία ένταξης. Ένα «ναι» θα ανοίξει απλώς τον δρόμο για την επανέναρξη των συνομιλιών, ενώ οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία ένταξης θα πρέπει να ακολουθήσει ξεχωριστή διαδικασία και να εγκριθεί από τους Ισλανδούς. (government.is)

Και όμως, το δημοψήφισμα έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από ό,τι δείχνει το ερώτημά του.

Από την απόσταση στην επανεξέταση

Η Ισλανδία είχε υποβάλει αίτηση ένταξης στην ΕΕ το 2009, μετά τη μεγάλη οικονομική και τραπεζική κρίση.

Οι διαπραγματεύσεις άρχισαν το 2010 και προχώρησαν σχετικά γρήγορα. Μέχρι το 2013 είχαν ανοίξει 27 κεφάλαια, από τα οποία 11 είχαν κλείσει προσωρινά.

Όμως η πολιτική κατάσταση άλλαξε.

Η νέα κυβέρνηση πάγωσε τις διαπραγματεύσεις το 2013 και το 2015 ζήτησε από την ΕΕ να μην αντιμετωπίζει πλέον την Ισλανδία ως υποψήφια χώρα. (Enlargement and Eastern Neighbourhood)

Σήμερα, όμως, η συζήτηση επιστρέφει.

Και αυτή τη φορά το διεθνές περιβάλλον είναι πολύ διαφορετικό.

Η Ισλανδία είναι ήδη «μισή Ευρώπη»

Το παράδοξο είναι ότι η Ισλανδία βρίσκεται ήδη πολύ κοντά στην Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς να είναι μέλος της.

Η χώρα συμμετέχει στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, μέσω του οποίου έχει πρόσβαση στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά.

Είναι επίσης μέλος της Σένγκεν και της EFTA.

Ένα μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής νομοθεσίας εφαρμόζεται ήδη στην Ισλανδία, ενώ περίπου τα δύο τρίτα του εξωτερικού της εμπορίου πραγματοποιούνται με κράτη-μέλη της ΕΕ. (Enlargement and Eastern Neighbourhood)

Με άλλα λόγια, το βασικό ερώτημα δεν είναι εάν η Ισλανδία θα συνδεθεί με την Ευρώπη.

Είναι ήδη συνδεδεμένη.

Το ερώτημα είναι εάν θα κάνει το τελευταίο πολιτικό βήμα και θα αποκτήσει πλήρη συμμετοχή στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Η αλιεία είναι το μεγάλο «αγκάθι»

Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο εμπόδιο.

Για τους Ισλανδούς, η αλιεία δεν είναι απλώς ένας οικονομικός κλάδος.

Είναι μέρος της εθνικής ταυτότητας.

Οι λεγόμενοι «Πόλεμοι του Μπακαλιάρου» με τη Βρετανία τον 20ό αιώνα συνδέθηκαν με την προσπάθεια της Ισλανδίας να εξασφαλίσει τον έλεγχο των θαλάσσιων πόρων της. Σήμερα, η ιδέα ότι η χώρα θα μπορούσε να περιορίσει τον έλεγχό της πάνω στις αλιευτικές ζώνες της προκαλεί έντονες αντιδράσεις. (Reuters)

Οι αντίπαλοι της ένταξης φοβούνται ότι η συμμετοχή στην Κοινή Αλιευτική Πολιτική της ΕΕ θα μπορούσε να περιορίσει την εθνική κυριαρχία.

Οι υποστηρικτές της επανέναρξης των συνομιλιών απαντούν ότι ακριβώς αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πρέπει να γίνουν διαπραγματεύσεις: για να εξεταστεί τι συμφωνία μπορεί να επιτευχθεί.

Το ευρώ μπαίνει επίσης στη συζήτηση

Ένα δεύτερο σημαντικό ζήτημα είναι το νόμισμα.

Η Ισλανδία χρησιμοποιεί την ισλανδική κορόνα, ένα σχετικά μικρό και ευμετάβλητο νόμισμα.

Οι υποστηρικτές της ένταξης θεωρούν ότι η υιοθέτηση του ευρώ θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη νομισματική σταθερότητα και να μειώσει ορισμένους από τους οικονομικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει μια μικρή οικονομία.

Αλλά και εδώ υπάρχει κόστος.

Η εγκατάλειψη της κορόνας θα σήμαινε ότι η Ισλανδία θα έχανε ένα σημαντικό εργαλείο ανεξάρτητης νομισματικής πολιτικής.

Και αυτό επαναφέρει το βασικό δίλημμα ολόκληρης της συζήτησης:

σταθερότητα ή κυριαρχία;

Η γεωπολιτική αλλάζει τα δεδομένα

Ίσως, όμως, ο σημαντικότερος λόγος για τον οποίο η Ισλανδία ξανασκέφτεται την Ευρώπη να μην είναι ούτε το ευρώ ούτε η αλιεία.

Είναι η γεωπολιτική.

Η Ισλανδία βρίσκεται σε ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά σημεία του Βόρειου Ατλαντικού, κοντά στον λεγόμενο GIUK Gap, τον θαλάσσιο χώρο μεταξύ Γροιλανδίας, Ισλανδίας και Ηνωμένου Βασιλείου.

Η περιοχή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της αυξημένης ρωσικής στρατιωτικής δραστηριότητας στον Βόρειο Ατλαντικό, των εξελίξεων στην Αρκτική και της γενικότερης αντιπαράθεσης μεταξύ μεγάλων δυνάμεων. (Reuters)

Η Ισλανδία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά δεν διαθέτει δικές της ένοπλες δυνάμεις.

Έτσι, η συζήτηση για την Ευρωπαϊκή Ένωση αποκτά πλέον και διάσταση ασφάλειας.

Η σκιά της Γροιλανδίας

Η φετινή συζήτηση έχει επίσης επηρεαστεί από την αναστάτωση γύρω από τη Γροιλανδία και τις δηλώσεις του Donald Trump σχετικά με την απόκτηση του αυτόνομου δανικού εδάφους.

Για πολλούς Ισλανδούς, οι εξελίξεις αυτές αποτέλεσαν υπενθύμιση ότι η γεωπολιτική θέση της χώρας δεν την προστατεύει από τις πιέσεις των μεγάλων δυνάμεων.

Η άνοδος της γεωπολιτικής έντασης στην Αρκτική και στον Βόρειο Ατλαντικό έχει κάνει αρκετούς να βλέπουν την Ευρωπαϊκή Ένωση όχι μόνο ως οικονομική ένωση, αλλά και ως έναν ακόμη πυλώνα πολιτικής και στρατηγικής συνεργασίας. (AP News)

Η Ευρώπη ενδιαφέρεται

Και οι Βρυξέλλες παρακολουθούν στενά την εξέλιξη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει χαρακτηρίσει την Ισλανδία στενό και αξιόπιστο εταίρο, υπογραμμίζοντας την ήδη μεγάλη ενσωμάτωσή της στην ευρωπαϊκή αγορά. (Audiovisual Service)

Για την ΕΕ, μια πιθανή επιστροφή της Ισλανδίας στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις θα είχε και συμβολική σημασία.

Η χώρα είναι πλούσια, δημοκρατική, μικρή και ήδη βαθιά ενσωματωμένη στην ευρωπαϊκή οικονομία.

Επομένως, μια επιτυχής πορεία ένταξης θα μπορούσε να αποτελέσει ένα σχετικά «εύκολο» παράδειγμα διεύρυνσης σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ αντιμετωπίζει πολύ πιο δύσκολες υποψηφιότητες, όπως της Ουκρανίας, της Μολδαβίας, της Αλβανίας και του Μαυροβουνίου. (Reuters)

Οι Ισλανδοί είναι διχασμένοι

Και εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον στοιχείο.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μια εξαιρετικά αμφίρροπη κοινωνία.

Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση που επικαλείται το Reuters, περίπου 46% τάσσονται υπέρ της επανέναρξης των συνομιλιών και 46% κατά, ενώ περίπου 8% παραμένουν αναποφάσιστοι. (Reuters)

Αυτό σημαίνει ότι η έκβαση της ψηφοφορίας στις 29 Αυγούστου μπορεί να κριθεί από μια σχετικά μικρή μετακίνηση ψηφοφόρων.

Και το αποτέλεσμα δεν θα σημαίνει:

«Η Ισλανδία μπαίνει στην ΕΕ».

Θα σημαίνει:

«Η Ισλανδία αποφασίζει αν θέλει να ξανασυζητήσει την ένταξή της».

Τι θα συμβεί μετά από ένα «Ναι»;

Εάν επικρατήσει το «Ναι», δεν θα υπάρξει άμεση ένταξη.

Θα ακολουθήσει μια νέα διαδικασία διαπραγματεύσεων, η οποία απαιτεί αποφάσεις τόσο από την Ισλανδία όσο και από τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκαθαρίζει ότι η ένταξη αποτελεί πολυετή διαδικασία με διαπραγματεύσεις, μεταρρυθμίσεις και τελική συμφωνία προσχώρησης. (Enlargement and Eastern Neighbourhood)

Και στο τέλος θα μπορούσε να χρειαστεί δεύτερο δημοψήφισμα, αυτή τη φορά για τους πραγματικούς όρους της ένταξης. (Reuters)

Άρα η 29η Αυγούστου δεν είναι η ημέρα που η Ισλανδία αποφασίζει αν θα γίνει μέλος της ΕΕ.

Είναι η ημέρα που αποφασίζει εάν θα ξανανοίξει την πόρτα.

Μια μικρή χώρα σε ένα μεγάλο γεωπολιτικό σταυροδρόμι

Η Ισλανδία βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα ιστορικό δίλημμα.

Από τη μία πλευρά βρίσκεται η ανεξαρτησία, ο έλεγχος των φυσικών πόρων, η αλιεία και η ισλανδική κορόνα.

Από την άλλη βρίσκεται η οικονομική σταθερότητα, η βαθύτερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η ανάγκη για ισχυρότερες πολιτικές και στρατηγικές συμμαχίες σε έναν ολοένα πιο ασταθή Βόρειο Ατλαντικό.

Το εντυπωσιακό είναι ότι η Ισλανδία δεν επιστρέφει στην Ευρώπη επειδή απομακρύνθηκε ποτέ πραγματικά από αυτήν.

Επιστρέφει στη συζήτηση επειδή ο κόσμος γύρω της άλλαξε.

Και στις 29 Αυγούστου, μια χώρα μόλις περίπου 400.000 κατοίκων μπορεί να στείλει ένα μήνυμα που θα ξεπεράσει κατά πολύ τα σύνορά της.

Γιατί αν η Ισλανδία ξανανοίξει την πόρτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ζήτημα δεν θα αφορά μόνο το Ρέικιαβικ. Θα αφορά το ερώτημα εάν, σε μια εποχή νέου ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων, η Ευρώπη εξακολουθεί να αποτελεί τον ασφαλέστερο πολιτικό και οικονομικό χώρο για τα μικρότερα κράτη της ηπείρου. (Reuters)

Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook

Από το newsroom

Γράφει H Σοφία Παπανδρέου

-Posted by Anexartitos.Ta.Neα

Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here

Δημοσίευση σχολίου

.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.

. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.

. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.

. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.

. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.

. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.

. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.

. Περισσότερα στους όρους χρήσης.

. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.