Ντίζελ: Η παγκόσμια αγορά σφίγγει επικίνδυνα – Ρωσία, Ουκρανία και Ιράν χτυπούν ταυτόχρονα την προσφορά...
Οι επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια, οι περιορισμοί στις ρωσικές εξαγωγές και η κρίση στη Μέση Ανατολή δημιουργούν ένα επικίνδυνο «σταυροδρόμι» για την παγκόσμια αγορά ντίζελ – Πιέσεις σε μεταφορές, κατασκευές και κόστος ζωής
Η παγκόσμια αγορά ντίζελ εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, καθώς δύο διαφορετικές γεωπολιτικές κρίσεις συμπίπτουν πάνω σε μια ήδη περιορισμένη αγορά διυλισμένων προϊόντων.
Ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας έχει πλήξει την παραγωγική ικανότητα των ρωσικών διυλιστηρίων, ενώ οι περιορισμοί στις ρωσικές εξαγωγές στενεύουν ακόμη περισσότερο τη διεθνή αγορά.
Την ίδια στιγμή, η αναζωπύρωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ περιορίζουν τις διαθέσιμες ποσότητες αργού και προϊόντων διύλισης.
Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά στην οποία το ντίζελ εμφανίζεται ως ένα από τα πιο ευάλωτα σημεία του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος.
Η S&P Global Energy προειδοποιεί ότι η παγκόσμια αγορά ντίζελ έχει σφίξει σημαντικά, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις έχουν θέσει εκτός λειτουργίας σημαντικό μέρος της ρωσικής διυλιστικής ικανότητας, ενώ η Ρωσία επέβαλε περιορισμούς στις εξαγωγές ντίζελ.
Και το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τους οδηγούς.
Το ντίζελ αποτελεί βασικό καύσιμο για φορτηγά, πλοία, αγροτικά μηχανήματα, κατασκευές, βιομηχανία και γενικότερα τις αλυσίδες εφοδιασμού.
Γι' αυτό μια παρατεταμένη στενότητα στην αγορά μπορεί να μετατραπεί σε νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων.
Το ρωσικό πλήγμα στη διεθνή αγορά
Η Ρωσία παραμένει ένας από τους σημαντικότερους παίκτες στην παγκόσμια αγορά διυλισμένων προϊόντων.
Η S&P Global είχε προειδοποιήσει ήδη από τον Ιούλιο ότι οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικές εγκαταστάσεις είχαν οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες διυλιστικής δυναμικότητας, ενώ η Μόσχα αποφάσισε να περιορίσει τις εξαγωγές ντίζελ προκειμένου να προστατεύσει την εσωτερική αγορά.
Το σημαντικό είναι ότι οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στις χώρες που αγοράζουν απευθείας ρωσικό ντίζελ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικών διυλισμένων προϊόντων, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι η απώλεια ρωσικών ποσοτήτων δεν επηρεάζει την Ευρώπη.
Όταν ένα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας προσφοράς εξαφανίζεται, οι αγοραστές αναζητούν εναλλακτικές ποσότητες.
Οι ίδιες ποσότητες, επομένως, μετακινούνται από τη μία αγορά στην άλλη και ο ανταγωνισμός για διαθέσιμο ντίζελ αυξάνεται.
Η S&P Global επισημαίνει ακριβώς αυτόν τον κίνδυνο, προειδοποιώντας ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί να βρει πρόσθετες ποσότητες ενόψει του φθινοπώρου.
Οι ουκρανικές επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια
Το άλλο σκέλος του προβλήματος είναι η ίδια η παραγωγή.
Οι επιθέσεις ουκρανικών drones σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν γίνει σημαντικός παράγοντας για τη διεθνή αγορά προϊόντων διύλισης.
Σύμφωνα με τη S&P Global, οι επιθέσεις έχουν οδηγήσει σε σημαντικές διακοπές λειτουργίας σε ρωσικά διυλιστήρια, με αποτέλεσμα να μειώνεται η δυνατότητα της Ρωσίας να παράγει και να εξάγει καύσιμα.
Η εξέλιξη δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο παράδοξο για τη Μόσχα.
Η Ρωσία είναι τεράστιος παραγωγός αργού πετρελαίου, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί αυτομάτως να διαθέσει αντίστοιχες ποσότητες έτοιμων καυσίμων στην αγορά.
Χρειάζονται διυλιστήρια.
Και όταν η διυλιστική δυναμικότητα μειώνεται, η αγορά μπορεί να αντιμετωπίσει έλλειψη προϊόντος ακόμη και αν υπάρχει διαθέσιμο αργό.
Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την τρέχουσα κρίση διαφορετική από μια απλή άνοδο της τιμής του Brent.
Και στο βάθος βρίσκεται το Ιράν
Στη δεύτερη πλευρά του παγκόσμιου ενεργειακού προβλήματος βρίσκεται η Μέση Ανατολή.
Η επανεμφάνιση σοβαρών περιορισμών στη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ έχει προκαλέσει νέο σοκ στην αγορά πετρελαίου.
Σύμφωνα με την τελευταία εκτίμηση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας, η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου αναμένεται να μειωθεί κατά 4,3 εκατ. βαρέλια την ημέρα το 2026, περίπου 4% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, λόγω της αναταραχής στη Μέση Ανατολή.
Η IEA εκτιμά πλέον ότι η παγκόσμια προσφορά θα διαμορφωθεί στα 102,02 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δημιουργώντας έλλειμμα περίπου 1,27 εκατ. βαρελιών την ημέρα σε σχέση με τη ζήτηση.
Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι η παραγωγή στη Μέση Ανατολή παραμένει περίπου 8,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη από τα επίπεδα πριν από την έναρξη της κρίσης.
Έτσι, η αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο προβλήματα ταυτόχρονα:
λιγότερο διαθέσιμο αργό και λιγότερη διαθέσιμη δυνατότητα διύλισης.
Γιατί το ντίζελ είναι το μεγάλο πρόβλημα
Το πετρέλαιο δεν είναι ένα ενιαίο προϊόν.
Από το ίδιο αργό παράγονται διαφορετικά προϊόντα, με διαφορετικές ανάγκες και διαφορετικές ισορροπίες προσφοράς και ζήτησης.
Το ντίζελ και τα άλλα μεσαία κλάσματα της διύλισης είναι ιδιαίτερα κρίσιμα για την παγκόσμια οικονομία.
Χρησιμοποιούνται σε:
- φορτηγά,
- λεωφορεία,
- πλοία,
- γεωργικά μηχανήματα,
- εργοτάξια,
- βιομηχανικές εγκαταστάσεις,
- θέρμανση.
Γι' αυτό μια έλλειψη ντίζελ δεν μένει στο πρατήριο.
Μεταφέρεται στην τιμή σχεδόν κάθε προϊόντος που μετακινείται με φορτηγό.
Μεταφέρεται στο κόστος των κατασκευών.
Στο κόστος των αγροτικών εργασιών.
Στο κόστος των logistics.
Και τελικά στον πληθωρισμό.
Η Αμερική δεν είναι απομονωμένη από την κρίση
Η εικόνα στις ΗΠΑ δείχνει επίσης πόσο γρήγορα μπορεί να μεταφερθεί η διεθνής πίεση στην εγχώρια αγορά.
Η S&P Global σημειώνει ότι τα αμερικανικά διυλιστήρια λειτουργούν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα χρησιμοποίησης, ενώ οι ΗΠΑ αυξάνουν τις εξαγωγές ντίζελ προκειμένου να καλύψουν μέρος της παγκόσμιας ζήτησης.
Όμως αυτό δημιουργεί ένα νέο πρόβλημα:
όσο περισσότερα καύσιμα εξάγουν οι ΗΠΑ, τόσο μεγαλύτερη πίεση μπορεί να ασκηθεί στα δικά τους αποθέματα.
Και τα περιθώρια είναι ήδη περιορισμένα.
Η S&P Global επισημαίνει ότι τα αμερικανικά διυλιστήρια λειτουργούν περίπου στο 96% της δυναμικότητάς τους, γεγονός που περιορίζει το περιθώριο για περαιτέρω αύξηση της παραγωγής.
Παράλληλα, η εποχική συντήρηση των διυλιστηρίων και η περίοδος των τυφώνων δημιουργούν πρόσθετους κινδύνους για την αμερικανική αγορά.
Η τιμή στην αντλία δεν είναι ο μοναδικός δείκτης
Το σημαντικό είναι να μην αξιολογείται η κρίση μόνο από την τιμή του ντίζελ στο πρατήριο.
Η πραγματική πίεση μπορεί να εμφανιστεί πρώτα στα περιθώρια διύλισης και στις τιμές χονδρικής.
Η S&P Global έχει καταγράψει σημαντική άνοδο των ευρωπαϊκών περιθωρίων ντίζελ, με το ευρωπαϊκό diesel crack να έχει φτάσει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν η τελική τιμή στον καταναλωτή δεν αυξηθεί αμέσως στον ίδιο βαθμό, η πίεση έχει ήδη περάσει στην αλυσίδα.
Και όσο παραμένει περιορισμένη η προσφορά, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να μετακυλιστεί τελικά στον τελικό καταναλωτή.
Η Ευρώπη βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση
Για την Ευρώπη το ζήτημα είναι ακόμη πιο κρίσιμο.
Η ήπειρος είναι καθαρός εισαγωγέας ντίζελ, γεγονός που σημαίνει ότι χρειάζεται συνεχώς ποσότητες από το εξωτερικό για να καλύψει τη ζήτηση.
Η S&P Global εκτιμά ότι η Ευρώπη χρειάζεται περίπου 1 εκατ. βαρέλια ντίζελ την ημέρα επιπλέον της εγχώριας παραγωγής της.
Αυτό καθιστά την ευρωπαϊκή αγορά ιδιαίτερα ευαίσθητη σε οποιαδήποτε διαταραχή στις θαλάσσιες ροές.
Και το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν οι διαταραχές εμφανίζονται ταυτόχρονα σε περισσότερες από μία περιοχές.
Αν λείψουν ρωσικές ποσότητες, η Ευρώπη πρέπει να στραφεί αλλού.
Αν την ίδια στιγμή μειώνονται οι ροές από τη Μέση Ανατολή, οι εναλλακτικές περιορίζονται.
Και αν οι ΗΠΑ καλούνται ταυτόχρονα να καλύψουν μεγαλύτερες ποσότητες της παγκόσμιας αγοράς, το περιθώριο ασφαλείας μικραίνει ακόμη περισσότερο.
Το μεγάλο πρόβλημα: Τα αποθέματα δεν μπορούν να απορροφούν για πάντα τα σοκ
Τα αποθέματα πετρελαίου λειτουργούν σαν αμορτισέρ της αγοράς.
Όταν υπάρχει διαταραχή στην παραγωγή ή στις μεταφορές, οι διαθέσιμες ποσότητες από τις αποθήκες μπορούν προσωρινά να καλύψουν το κενό.
Όμως αυτή η διαδικασία δεν μπορεί να συνεχίζεται επ' αόριστον.
Η IEA προειδοποίησε στις 12 Αυγούστου ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώνονται με πολύ γρήγορο ρυθμό, ενώ τα παγκόσμια αποθέματα αργού έχουν υποχωρήσει κάτω από τα 7,9 δισ. βαρέλια.
Εάν οι γεωπολιτικές διαταραχές συνεχιστούν, η αγορά μπορεί να φτάσει σε ένα σημείο όπου δεν θα υπάρχει πλέον αρκετό απόθεμα για να απορροφηθούν νέες απώλειες προσφοράς χωρίς σημαντική αύξηση των τιμών.
Και αυτό είναι το σενάριο που ανησυχεί περισσότερο τους αναλυτές.
Το ντίζελ ως πληθωριστική βόμβα
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ντίζελ είναι ότι δεν αφορά μόνο την ενέργεια.
Αφορά την ίδια την οικονομική δραστηριότητα.
Στις ΗΠΑ, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η S&P Global, το καύσιμο αντιπροσωπεύει περίπου 20%-25% του λειτουργικού κόστους των εταιρειών φορτηγών.
Μια σημαντική αύξηση του κόστους ντίζελ επομένως μπορεί να μεταφραστεί σε υψηλότερα κόμιστρα μεταφοράς.
Από εκεί περνά στα εμπορεύματα.
Και από τα εμπορεύματα περνά στις τελικές τιμές.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένας νέος γύρος δευτερογενών πληθωριστικών πιέσεων, ακόμη και σε μια περίοδο κατά την οποία οι κεντρικές τράπεζες θα ήθελαν ακριβώς το αντίθετο.
Και ο χειμώνας πλησιάζει
Ένας ακόμη παράγοντας που πρέπει να παρακολουθείται είναι η εποχικότητα.
Το ντίζελ και τα μεσαία αποστάγματα χρησιμοποιούνται σε πολλές χώρες και για θέρμανση.
Επομένως, μια αγορά που μπαίνει στο φθινόπωρο με περιορισμένα αποθέματα και υψηλά περιθώρια διύλισης μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με ακόμη μεγαλύτερη πίεση όταν αυξηθεί η εποχική ζήτηση.
Η S&P Global έχει ήδη επισημάνει τον κίνδυνο για τα αποθέματα και την περίοδο συντήρησης των διυλιστηρίων.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι επομένως εάν μέχρι τότε θα έχει αποκατασταθεί μέρος της ρωσικής διυλιστικής παραγωγής και εάν θα έχουν ομαλοποιηθεί οι ροές από τη Μέση Ανατολή.
Δεν είναι μόνο μία κρίση – είναι η σύμπτωση πολλών κρίσεων
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της σημερινής εικόνας.
Εάν υπήρχε μόνο πρόβλημα στα ρωσικά διυλιστήρια, η αγορά θα μπορούσε να αναζητήσει εναλλακτικές ποσότητες.
Εάν υπήρχε μόνο πρόβλημα στο Ορμούζ, η αγορά θα μπορούσε να αναδιατάξει τις ροές.
Εάν υπήρχε μόνο αυξημένη ζήτηση για ντίζελ, τα διυλιστήρια θα μπορούσαν να αυξήσουν την παραγωγή.
Όταν όμως όλα αυτά συμβαίνουν ταυτόχρονα, το περιθώριο ασφαλείας περιορίζεται δραματικά.
Η IEA εκτιμά ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου το 2026 θα μειωθεί κατά 4,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ η ζήτηση αναμένεται επίσης να υποχωρήσει λόγω των υψηλότερων τιμών και της οικονομικής αβεβαιότητας.
Αυτό λειτουργεί ως ένα από τα λίγα «φρένα» της κρίσης.
Εάν όμως η ζήτηση αποδειχθεί πιο ανθεκτική από τις προβλέψεις ή οι διαταραχές παραταθούν, η πίεση μπορεί να ενταθεί.
Το επόμενο μεγάλο τεστ
Η αγορά ντίζελ βρίσκεται πλέον σε μια λεπτή ισορροπία.
Από τη μία πλευρά, η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει τεράστιους ενεργειακούς πόρους και η αποκατάσταση των διυλιστηρίων μπορεί να αυξήσει ξανά τις διαθέσιμες ποσότητες.
Από την άλλη, οι ουκρανικές επιθέσεις συνεχίζουν να αποτελούν παράγοντα αβεβαιότητας για τη ρωσική παραγωγή.
Στη Μέση Ανατολή, η ομαλοποίηση της ναυσιπλοΐας μέσω του Ορμούζ θα μπορούσε να αποσυμπιέσει γρήγορα την αγορά.
Αν όμως οι περιορισμοί συνεχιστούν, η κατάσταση μπορεί να παραμείνει εξαιρετικά δύσκολη.
Και στο μεταξύ, τα αμερικανικά και ευρωπαϊκά διυλιστήρια δεν έχουν απεριόριστη δυνατότητα να καλύψουν το κενό.
Η μεγάλη εικόνα
Η παγκόσμια οικονομία δεν βρίσκεται αντιμέτωπη με μια απλή «άνοδο της τιμής του πετρελαίου».
Βρίσκεται αντιμέτωπη με κάτι πιο σύνθετο:
τη συρρίκνωση της προσφοράς συγκεκριμένων διυλισμένων προϊόντων, σε μια αγορά που χρειάζεται συνεχώς μεγάλες ποσότητες για να κινήσει φορτηγά, πλοία, εργοστάσια και αγροτικά μηχανήματα.
Η Ρωσία περιορίζει τις εξαγωγές και αντιμετωπίζει προβλήματα στα διυλιστήρια.
Η Ουκρανία συνεχίζει να στοχεύει τη ρωσική ενεργειακή υποδομή.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή απειλεί τις θαλάσσιες ροές μέσω ενός από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη.
Και τα παγκόσμια αποθέματα λειτουργούν πλέον ως όλο και λεπτότερο «μαξιλάρι».
Γι' αυτό το ντίζελ μπορεί να αποδειχθεί ένα από τα πιο κρίσιμα ενεργειακά μέτωπα του δεύτερου εξαμήνου του 2026.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι εάν θα αυξηθεί η τιμή του.
Είναι πόσο θα διαρκέσει η στενότητα της αγοράς και πόσο βαθιά θα περάσει από τα διυλιστήρια στην πραγματική οικονομία.
Και αυτό είναι κάτι που θα φανεί πολύ περισσότερο στα φορτηγά, στα εργοτάξια, στα λιμάνια και στις τιμές των προϊόντων παρά στις ίδιες τις πετρελαϊκές αγορές.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Σκεύω Πινότση
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου