Al Kibar: Ο Μυστικός Πυρηνικός Αντιδραστήρας της Συρίας, οι 73 Τόνοι Ουρανίου και η Αλήθεια που Άργησε 19 Χρόνια...
Τι πραγματικά κατασκεύαζε το καθεστώς Άσαντ στην έρημο της Συρίας, γιατί το Ισραήλ κατέστρεψε την εγκατάσταση το 2007 και τι αποκαλύπτουν τώρα οι νέες έρευνες της IAEA
Για σχεδόν δύο δεκαετίες, ένα κατεστραμμένο συγκρότημα στην έρημο της ανατολικής Συρίας παρέμενε στο επίκεντρο ενός από τα μεγαλύτερα πυρηνικά μυστήρια της Μέσης Ανατολής.
Στις 6 Σεπτεμβρίου 2007, ισραηλινά αεροσκάφη κατέστρεψαν μια εγκατάσταση κοντά στο Deir al-Zor. Η Συρία δεν παραδέχθηκε ποτέ ότι επρόκειτο για πυρηνικό αντιδραστήρα.
Χρόνια αργότερα, όμως, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας κατέληξε ότι το Al Kibar ήταν πράγματι ένας πυρηνικός αντιδραστήρας υπό κατασκευή.
Και τώρα, 19 χρόνια μετά την ισραηλινή επίθεση, η υπόθεση επιστρέφει στην επικαιρότητα με νέα στοιχεία.
Η IAEA επιβεβαιώνει ότι ο αντιδραστήρας ήταν σχεδόν ολοκληρωμένος και ότι ο σχεδιασμός του θα μπορούσε να επιτρέψει την αποτελεσματική παραγωγή σχάσιμου υλικού που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικών όπλων. Παράλληλα, οι επιθεωρητές εντόπισαν περίπου 73 μετρικούς τόνους φυσικού ουρανίου σε συνδεδεμένη εγκατάσταση.
Το κτίριο που δεν έπρεπε να υπάρχει
Το Al Kibar βρισκόταν σε απομονωμένη περιοχή της επαρχίας Deir al-Zor, κοντά στον Ευφράτη.
Για χρόνια, η εγκατάσταση παρέμενε εκτός διεθνούς ελέγχου.
Όταν το Ισραήλ την κατέστρεψε το 2007, ο πραγματικός της χαρακτήρας δεν ήταν ακόμη δημόσια γνωστός. Η επίθεση προκάλεσε έντονη διεθνή συζήτηση, αλλά η Συρία επέμενε ότι δεν υπήρχε εκεί πυρηνικό πρόγραμμα.
Η εικόνα άρχισε να αλλάζει όταν οι διεθνείς έρευνες αποκάλυψαν ότι το κτίριο είχε χαρακτηριστικά πυρηνικού αντιδραστήρα.
Η IAEA διαπίστωσε ότι η εγκατάσταση δεν είχε τα χαρακτηριστικά ενός συμβατικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ο σχεδιασμός της ήταν συμβατός με έναν αντιδραστήρα που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για παραγωγή πλουτωνίου.
Και αυτό ήταν το στοιχείο που έκανε την υπόθεση τόσο σοβαρή.
Ένας αντιδραστήρας με διαφορετικό σκοπό
Ο Rafael Grossi, επικεφαλής της IAEA, δήλωσε τώρα ότι ο αντιδραστήρας ήταν «σχεδόν ολοκληρωμένος» όταν καταστράφηκε.
Το σημαντικότερο στοιχείο είναι ο σχεδιασμός του.
Σύμφωνα με τον Grossi, επρόκειτο για έναν τύπο αντιδραστήρα ιδιαίτερα αποτελεσματικό στην παραγωγή σχάσιμου υλικού, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η Συρία διέθετε πυρηνικό όπλο.
Ούτε ότι έχει αποδειχθεί πως η κυβέρνηση Assad είχε ήδη αποφασίσει να κατασκευάσει βόμβα.
Η ίδια η IAEA επισημαίνει ότι οι ακριβείς προθέσεις της τότε συριακής ηγεσίας δεν μπορούν να προσδιοριστούν με βεβαιότητα.
Το ζήτημα είναι διαφορετικό: η εγκατάσταση που κατασκευαζόταν είχε τη δυνατότητα να παράγει υλικό κατάλληλο για ένα πυρηνικό οπλοστάσιο.
Η σκιά της Βόρειας Κορέας
Υπάρχει και ένα δεύτερο κομμάτι της ιστορίας που κάνει το Al Kibar ακόμη πιο ασυνήθιστο.
Ο σχεδιασμός του παρουσίαζε σημαντικές ομοιότητες με τον αντιδραστήρα του Yongbyon στη Βόρεια Κορέα.
Οι αμερικανικές έρευνες είχαν συνδέσει την κατασκευή του συριακού αντιδραστήρα με βορειοκορεατική τεχνογνωσία και βοήθεια.
Έτσι, η υπόθεση δεν αφορούσε μόνο τη Συρία.
Αφορούσε την πιθανή μεταφορά πυρηνικής τεχνολογίας από ένα κράτος που είχε ήδη αναπτύξει πρόγραμμα παραγωγής πλουτωνίου προς μια από τις πιο ασταθείς περιοχές του κόσμου.
Η επίθεση που σταμάτησε το πρόγραμμα
Στις 6 Σεπτεμβρίου 2007, το Ισραήλ αποφάσισε να δράσει.
Η εγκατάσταση καταστράφηκε από αεροπορική επιδρομή προτού τεθεί σε λειτουργία.
Αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο στοιχείο ολόκληρης της ιστορίας.
Το Al Kibar δεν ήταν μια λειτουργούσα πυρηνική εγκατάσταση που παρήγαγε ήδη υλικό για όπλα.
Ήταν ένα πρόγραμμα που βρισκόταν ακόμη στη διαδικασία ολοκλήρωσης.
Η επίθεση ουσιαστικά διέκοψε την πορεία του πριν φτάσει στο επόμενο στάδιο.
Γιατί η IAEA χρειάστηκε σχεδόν 20 χρόνια;
Επειδή η πρόσβαση ήταν το μεγάλο πρόβλημα.
Η εγκατάσταση καταστράφηκε και στη συνέχεια η περιοχή άλλαξε σημαντικά. Η Συρία δεν παρείχε την πλήρη πρόσβαση και τις πληροφορίες που ζητούσε η IAEA.
Το 2011, ο οργανισμός κατέληξε ότι η Συρία είχε παραβιάσει τις υποχρεώσεις της για την έγκαιρη δήλωση πυρηνικών δραστηριοτήτων.
Όμως πολλά ερωτήματα παρέμεναν ανοιχτά.
Τι άλλο υπήρχε;
Πόσο μεγάλο ήταν το πρόγραμμα;
Πόσο καύσιμο είχε παραχθεί;
Και κυρίως, τι συνέβη με το πυρηνικό υλικό που συνδεόταν με την εγκατάσταση;
Η πτώση του Assad αλλάζει τα δεδομένα
Η ανατροπή του Bashar al-Assad στα τέλη του 2024 άλλαξε το τοπίο.
Η νέα συριακή ηγεσία άρχισε να συνεργάζεται με την IAEA και επέτρεψε στους επιθεωρητές να έχουν πρόσβαση σε εγκαταστάσεις που προηγουμένως παρέμεναν εκτός ελέγχου.
Αυτό επέτρεψε στον οργανισμό να επιστρέψει στην υπόθεση του Al Kibar και να εξετάσει παράλληλες εγκαταστάσεις που συνδέονταν με το παλιό πυρηνικό πρόγραμμα.
Και τότε εμφανίστηκε ένα νέο κομμάτι του παζλ.
Οι 73 τόνοι ουρανίου
Οι επιθεωρητές εντόπισαν περίπου 73 μετρικούς τόνους φυσικού ουρανίου σε συνδεδεμένη εγκατάσταση.
Περίπου 55 τόνοι βρίσκονταν σε μορφή ράβδων καυσίμου.
Το υλικό τέθηκε υπό μέτρα περιορισμού και επιτήρησης της IAEA.
Η λεπτομέρεια αυτή χρειάζεται προσοχή.
Το φυσικό ουράνιο δεν είναι πυρηνική βόμβα και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί απευθείας για την κατασκευή της.
Η σημασία του βρίσκεται στη σχέση του με το υπόλοιπο πρόγραμμα: τον αντιδραστήρα, την παραγωγή καυσίμου και τις εγκαταστάσεις που δεν είχαν δηλωθεί στην IAEA.
Η υπηρεσία επιβεβαίωσε επίσης ότι η Συρία είχε κατασκευάσει καύσιμο για τον αντιδραστήρα στο εσωτερικό της χώρας, δραστηριότητα που έπρεπε να είχε δηλωθεί.
Το μεγάλο ερώτημα παραμένει
Μετά τις νέες έρευνες, ένα πράγμα έχει γίνει πολύ πιο σαφές:
Το Al Kibar δεν ήταν μια απλή στρατιωτική εγκατάσταση.
Ήταν ένας μυστικός πυρηνικός αντιδραστήρας υπό κατασκευή.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε επίσης παραγωγή πυρηνικού καυσίμου και αποθήκευση υλικού που δεν είχε δηλωθεί διεθνώς.
Όμως ένα ερώτημα εξακολουθεί να μην έχει οριστική απάντηση:
Ποιος ακριβώς ήταν ο τελικός στόχος του Assad;
Η IAEA έχει πλέον επιβεβαιώσει τη φύση της εγκατάστασης και έχει αποκτήσει πρόσβαση σε πολύ περισσότερα στοιχεία.
Δεν έχει όμως αποδείξει ότι η Συρία είχε φτάσει στο σημείο να κατασκευάζει πυρηνικό όπλο.
Και αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη.
Το Al Kibar δεν είναι πλέον μόνο μια ιστορία του 2007
Η ισραηλινή επίθεση μπορεί να κατέστρεψε τον αντιδραστήρα, αλλά δεν εξαφάνισε τις ερωτήσεις.
Δεκαεννέα χρόνια αργότερα, η IAEA επιστρέφει στην υπόθεση και ανακαλύπτει ότι πίσω από τον κατεστραμμένο αντιδραστήρα υπήρχε ένα πολύ ευρύτερο δίκτυο εγκαταστάσεων, καυσίμου και πυρηνικού υλικού.
Η έρημος της ανατολικής Συρίας έκρυβε για χρόνια τα ίχνη ενός προγράμματος που η Δαμασκός δεν είχε δηλώσει.
Και σήμερα, το παράδοξο είναι ότι η ιστορία του Al Kibar γίνεται πιο ξεκάθαρη μόνο αφού το καθεστώς που το δημιούργησε έχει πλέον καταρρεύσει.
Το ερώτημα που μένει δεν είναι πλέον τι υπήρχε κάτω από τα ερείπια.
Το γνωρίζουμε.
Το ερώτημα είναι πόσο μεγάλο ήταν πραγματικά το πυρηνικό πρόγραμμα της Συρίας πριν από την 6η Σεπτεμβρίου 2007 — και πόσα ακόμη μυστικά του παραμένουν θαμμένα στην έρημο.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Σοφία Παπανδρέου
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου