Κρατικό credit score: Πώς θα βαθμολογούνται πολίτες και επιχειρήσεις – Τι προβλέπει ο νόμος και τι μπορεί να αλλάξει στο μέλλον...
Ένα νέο ψηφιακό σύστημα αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αποτυπώνεται η οικονομική φερεγγυότητα πολιτών και επιχειρήσεων στην Ελλάδα.
Το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης και το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους αποτελούν δύο ξεχωριστές ψηφιακές υποδομές, οι οποίες έχουν ήδη θεσμοθετηθεί και βρίσκονται στο στάδιο της εφαρμογής. Η πλήρης λειτουργία τους έχει προγραμματιστεί για τον Σεπτέμβριο του 2026.
Το θέμα έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση, καθώς στα κοινωνικά δίκτυα αλλά και σε μέρος των ΜΜΕ έχει συνδεθεί με σενάρια περί «κοινωνικού σκορ», αποκλεισμού από υπηρεσίες ή ακόμη και αδυναμίας νέας σύνδεσης σε ρεύμα και Internet.
Τι προβλέπεται όμως πραγματικά;
Και, κυρίως, τι μπορεί να συμβεί στο μέλλον εάν το πιστοληπτικό προφίλ αρχίσει να χρησιμοποιείται ευρύτερα από ιδιωτικές επιχειρήσεις;
Δύο συστήματα – όχι ένα
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να ξεκαθαριστεί είναι ότι δεν πρόκειται για ένα ενιαίο «υπερμητρώο» με μία μόνο λειτουργία.
Το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους συγκεντρώνει στοιχεία για την εξέλιξη του ιδιωτικού χρέους. Σύμφωνα με το υπουργείο, περιλαμβάνει συγκεντρωτικά στοιχεία και αναλυτικές οφειλές φυσικών και νομικών προσώπων προς το Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία, ΟΤΑ, χρηματοδοτικούς φορείς, αλλά και επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, τηλεπικοινωνιών και άλλες νομικές οντότητες ιδιωτικού δικαίου.
Το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης, από την άλλη, επεξεργάζεται οικονομικά δεδομένα και παράγει πιστοληπτική βαθμολόγηση.
Το ίδιο το πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης περιγράφει την υποδομή ως πληροφοριακό σύστημα που θα επεξεργάζεται αυτοματοποιημένα δεδομένα οικονομικής συμπεριφοράς και θα μπορεί να ανταλλάσσει πιστοληπτικές βαθμολογήσεις με άλλους φορείς, με στόχο τη δημιουργία ενιαίας βαθμολογίας.
Δεν ψηφίζεται τώρα το credit score
Ένα σημείο που χρειάζεται διόρθωση σε αρκετές τηλεοπτικές και διαδικτυακές αναφορές είναι η φράση «τον Σεπτέμβριο θα ψηφιστεί το credit score».
Το βασικό θεσμικό πλαίσιο έχει ήδη ψηφιστεί.
Ο νόμος 4972/2022 δημιούργησε το πλαίσιο για την αξιολόγηση της φερεγγυότητας και την Ανεξάρτητη Αρχή Πιστοληπτικής Αξιολόγησης.
Στη συνέχεια, τον Ιούλιο του 2026 εκδόθηκαν δύο κρίσιμες υπουργικές αποφάσεις.
Η πρώτη, η 117113 ΕΞ 2026, καθορίζει τον τρόπο και τη μεθοδολογία παραγωγής της ενοποιημένης βαθμολόγησης και τη διασύνδεση με φορείς πιστοληπτικής αξιολόγησης.
Η δεύτερη, η 117786 ΕΞ 2026, καθορίζει τις τεχνικές και λειτουργικές λεπτομέρειες, τη διαδικασία έκδοσης της βαθμολογίας, τα δικαιώματα των πολιτών και τις αριθμητικές κλίμακες.
Επομένως, ο Σεπτέμβριος αφορά κυρίως την έναρξη/πλήρη λειτουργία της ψηφιακής υποδομής, όχι μια νέα ψηφοφορία στη Βουλή για τη δημιουργία του συστήματος. Η έναρξη λειτουργίας από τον Σεπτέμβριο είχε ανακοινωθεί ήδη από τον Ιούνιο.
Τι ακριβώς θα βαθμολογείται;
Το σύστημα δεν βαθμολογεί την «ποιότητα» ενός ανθρώπου.
Βαθμολογεί την πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα.
Δηλαδή επιχειρεί να απαντήσει σε ένα οικονομικό ερώτημα:
Πόσο πιθανό είναι το συγκεκριμένο πρόσωπο ή η επιχείρηση να αθετήσει τις οικονομικές υποχρεώσεις της;
Η υφιστάμενη νομοθεσία προβλέπει επεξεργασία δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς και παραγωγή βαθμολογίας μέσω αλγοριθμικής διαδικασίας.
Στα δεδομένα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν περιλαμβάνονται στοιχεία που σχετίζονται με οικονομικές υποχρεώσεις και τη συμπεριφορά έναντι του Δημοσίου.
Η δημόσια υποδομή μπορεί επίσης να διασυνδέεται με φορείς πιστοληπτικής αξιολόγησης, ώστε να δημιουργείται ενοποιημένη εικόνα.
Ποιες είναι οι βαθμίδες για τον πολίτη;
Εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που έχει χαθεί σε αρκετά δημοσιεύματα.
Με την υπουργική απόφαση 117113 ΕΞ 2026, η ενοποιημένη βαθμολόγηση για φυσικά πρόσωπα έχει τις βαθμίδες:
Α – εξαιρετική πιστοληπτική ικανότητα
Α- – πολύ υψηλή
Β – υψηλή
Β- – μέτρια
C – χαμηλή
D – εξαιρετικά χαμηλή, ως διακριτή ένδειξη υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Στην τεχνική κλίμακα της υπουργικής απόφασης 117786, για τη βασική αριθμητική βαθμολόγηση των φυσικών προσώπων οι βαθμίδες που αντιστοιχούν στο score είναι Α, Α-, Β, Β- και C, ενώ η ένδειξη D λειτουργεί ως ειδική ένδειξη για περιπτώσεις ουσιωδών ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Αυτό έχει σημασία γιατί σε ορισμένα δημοσιεύματα παρουσιάζεται απλοποιημένα ως μια απλή κλίμακα «Α έως D».
Και ποιο είναι το αριθμητικό score;
Για τα φυσικά πρόσωπα, η τεχνική απόφαση προβλέπει:
Α: 520 και άνω
Α-: 465 έως κάτω από 520
Β: 380 έως κάτω από 465
Β-: 260 έως κάτω από 380
C: κάτω από 260.
Η ένδειξη D δεν είναι απλώς «το χαμηλότερο νούμερο». Αποδίδεται όταν συντρέχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις που συνδέονται με ουσιώδεις ληξιπρόθεσμες οφειλές σε ενοποιημένη βάση.
Για τις επιχειρήσεις υπάρχει διαφορετική, πιο αναλυτική κλίμακα.
Το score δεν είναι πρόστιμο
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο.
Δεν προβλέπεται πρόστιμο επειδή κάποιος έχει χαμηλό score.
Δεν υπάρχει διάταξη που να λέει:
«Έχεις C → πληρώνεις Χ ευρώ».
Ούτε:
«Έχεις D → απαγορεύεται να κάνεις συγκεκριμένη συναλλαγή».
Η βαθμολογία είναι δείκτης πιστοληπτικής ικανότητας.
Η ίδια η νομοθεσία περιγράφει το σύστημα ως μηχανισμό αξιολόγησης της οικονομικής συμπεριφοράς και της πιθανότητας αθέτησης υποχρεώσεων.
Τότε γιατί γίνεται τόσο μεγάλη συζήτηση για τις συνέπειες;
Επειδή υπάρχει ένα δεύτερο επίπεδο.
Η νομοθεσία προβλέπει τη δυνατότητα χορήγησης ενημέρωσης πιστοληπτικής βαθμολόγησης σε φορέα του ιδιωτικού τομέα, αλλά υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με ρητή, ειδική και διακριτή συγκατάθεση του ενδιαφερομένου.
Αυτό σημαίνει ότι το score μπορεί να αποκτήσει πρακτική σημασία σε οικονομικές συναλλαγές.
Για παράδειγμα, ένας πιστωτής θα μπορούσε να αξιολογήσει διαφορετικά έναν πελάτη με πολύ καλή πιστοληπτική εικόνα από έναν πελάτη με έντονα δυσμενή στοιχεία.
Εδώ βρίσκεται η πραγματική οικονομική επίδραση του συστήματος.
Και τι γίνεται με το ρεύμα;
Εδώ χρειάζεται η μεγαλύτερη προσοχή.
Το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους πράγματι προβλέπει στοιχεία οφειλών προς επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και τηλεπικοινωνιών. Αυτό είναι επίσημα επιβεβαιωμένο από το υπουργείο.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο νόμος λέει πως ένας πολίτης με χαμηλό score θα χάνει το δικαίωμα ηλεκτροδότησης.
Δεν υπάρχει τέτοιος αυτόματος κανόνας στο ισχύον πλαίσιο της πιστοληπτικής αξιολόγησης.
Άλλο πράγμα είναι:
«το σύστημα μπορεί να καταγράφει μια οφειλή προς πάροχο»
και εντελώς διαφορετικό:
«το κράτος απαγορεύει σε πολίτη με χαμηλό score να έχει ρεύμα».
Το δεύτερο δεν προκύπτει από τις διατάξεις που έχουν θεσπιστεί.
Και το Internet;
Το ίδιο ισχύει και για τις τηλεπικοινωνίες.
Το γεγονός ότι το Μητρώο μπορεί να περιλαμβάνει οφειλές προς τηλεπικοινωνιακές επιχειρήσεις δεν σημαίνει ότι θεσπίζεται αυτόματα ένας κανόνας:
χαμηλό score = απαγόρευση νέας σύνδεσης Internet.
Δεν υπάρχει τέτοια γενική απαγόρευση στην υπουργική απόφαση για την πιστοληπτική αξιολόγηση.
Επομένως, ο ισχυρισμός που κυκλοφορεί σε ορισμένα δημοσιεύματα ότι «χωρίς καλό score δεν θα έχεις ούτε ρεύμα ούτε Internet» δεν πρέπει να παρουσιάζεται σήμερα ως ισχύων κανόνας.
Υπάρχει όμως ένα πιθανό μελλοντικό σενάριο;
Ναι — και εδώ αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον κομμάτι.
Εάν στο μέλλον περισσότεροι ιδιωτικοί πάροχοι αρχίσουν να χρησιμοποιούν πιστοληπτικές πληροφορίες στις εμπορικές τους αποφάσεις, είναι πιθανό να δούμε:
μεγαλύτερη χρήση εγγυήσεων,
προκαταβολές,
διαφορετικούς όρους συμβολαίων,
αυστηρότερη αξιολόγηση νέων πελατών,
διαφοροποίηση του πιστωτικού κινδύνου.
Αυτό όμως είναι εκτίμηση για πιθανή μελλοντική πρακτική, όχι σημερινή νομοθετική κύρωση.
Η διαφορά είναι κρίσιμη.
Το παράδειγμα της νέας σύνδεσης
Ας υποθέσουμε —ως υποθετικό σενάριο— ότι ένας πάροχος ενέργειας στο μέλλον χρησιμοποιεί νόμιμα πληροφορίες πιστοληπτικής αξιολόγησης για την εκτίμηση του κινδύνου ενός νέου πελάτη.
Θα μπορούσε θεωρητικά να εξετάσει:
Πελάτης Α: πολύ καλή πιστοληπτική εικόνα → κανονικοί όροι.
Πελάτης Β: αυξημένος πιστωτικός κίνδυνος → πιθανή απαίτηση εγγύησης ή διαφορετικοί εμπορικοί όροι.
Πελάτης Γ: εξαιρετικά υψηλός κίνδυνος → αυστηρότερη διαδικασία πιστωτικού ελέγχου.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το κράτος «κόβει το ρεύμα».
Θα ήταν μια εμπορική απόφαση του παρόχου, η οποία θα έπρεπε να είναι συμβατή με το ειδικό ρυθμιστικό πλαίσιο της συγκεκριμένης υπηρεσίας, το δίκαιο προστασίας καταναλωτή και τους κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι η συναίνεση
Η πρόσβαση ιδιωτικού φορέα στην πιστοληπτική ενημέρωση δεν είναι γενικά ελεύθερη.
Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει ότι η ενημέρωση πιστοληπτικής βαθμολόγησης προς φορέα του ιδιωτικού τομέα απαιτεί ρητή, ειδική και διακριτή συγκατάθεση του υποκειμένου.
Αυτό αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ασφαλιστικές δικλίδες του συστήματος.
Παράλληλα, η τεχνική απόφαση προβλέπει διαδικασίες για την άσκηση των δικαιωμάτων των υποκειμένων, καθώς και για τη λειτουργία και τον έλεγχο του συστήματος.
Μπορεί κάποιος να διορθώσει τη βαθμολογία του;
Ναι.
Το πλαίσιο προβλέπει διαδικασίες για την άσκηση δικαιωμάτων και τη διόρθωση στοιχείων που χρησιμοποιούνται στην αξιολόγηση.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι ένα λανθασμένο ή μη επικαιροποιημένο οικονομικό δεδομένο θα μπορούσε να επηρεάσει την πιστοληπτική εικόνα.
Το σύστημα επομένως δεν αντιμετωπίζει το score ως ένα αμετάβλητο «τατουάζ» πάνω στον πολίτη.
Η βαθμολογία βασίζεται στα διαθέσιμα δεδομένα και προβλέπεται δυνατότητα επανεξέτασης όταν αυτά διορθώνονται ή μεταβάλλονται.
Είναι λοιπόν «social credit»;
Με βάση το σημερινό θεσμικό πλαίσιο, όχι.
Το αντικείμενο του συστήματος είναι η οικονομική συμπεριφορά και η πιστοληπτική ικανότητα.
Δεν προβλέπεται βαθμολόγηση για πολιτικές απόψεις, κοινωνικές σχέσεις, αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα ή γενικότερα για τη «συμπεριφορά» ενός ανθρώπου ως πολίτη.
Ο χαρακτηρισμός «social credit» είναι επομένως περισσότερο πολιτικός ή δημοσιογραφικός όρος και όχι η νομική περιγραφή του ελληνικού συστήματος.
Υπάρχει όμως ένας πραγματικός προβληματισμός
Το γεγονός ότι δεν πρόκειται για «κοινωνικό σκορ» δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι πόσο ευρύ θα γίνει στο μέλλον το οικοσύστημα χρήσης της πιστοληπτικής βαθμολογίας.
Σήμερα η νομοθεσία θέτει συγκεκριμένο πλαίσιο.
Αύριο, εάν αυξηθεί η χρήση της βαθμολογίας από ιδιωτικούς φορείς, θα έχει σημασία:
ποιοι θα μπορούν να τη ζητούν,
για ποιο σκοπό,
πόσο συχνά,
με ποια συγκατάθεση,
αν θα επηρεάζει την τιμολόγηση υπηρεσιών,
αν θα επηρεάζει την αποδοχή νέων πελατών,
και ποια δικαιώματα θα έχει ο πολίτης όταν θεωρεί ότι αδικήθηκε.
Αυτά είναι τα ερωτήματα που αξίζει να παρακολουθήσει η αγορά και οι καταναλωτές.
Τι ξέρουμε σήμερα και τι όχι
Αυτό που ξέρουμε
Το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης έχει θεσμοθετηθεί.
Υπάρχουν ήδη οι υπουργικές αποφάσεις που καθορίζουν τη μεθοδολογία και τις τεχνικές προδιαγραφές.
Υπάρχει πιστοληπτική βαθμολόγηση φυσικών και νομικών προσώπων.
Υπάρχει δυνατότητα ενοποιημένης βαθμολόγησης με διασύνδεση με φορείς πιστοληπτικής αξιολόγησης.
Το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, στοιχεία οφειλών προς επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και τηλεπικοινωνιών.
Η πρόσβαση ιδιωτικού φορέα στην πιστοληπτική ενημέρωση υπόκειται σε συγκεκριμένες προϋποθέσεις και συγκατάθεση.
Αυτό που δεν προβλέπεται σήμερα
Δεν υπάρχει αυτόματη κρατική ποινή για χαμηλό score.
Δεν προβλέπεται στο συγκεκριμένο σύστημα αυτόματη διακοπή ρεύματος.
Δεν προβλέπεται αυτόματη διακοπή Internet.
Δεν προβλέπεται γενική απαγόρευση νέας σύνδεσης επειδή κάποιος βρίσκεται σε χαμηλή βαθμίδα.
Δεν υπάρχει «κοινωνικό σκορ» με κριτήρια πέρα από την οικονομική συμπεριφορά.
Και τι μπορεί να αλλάξει στο μέλλον;
Εδώ χρειάζεται να κρατήσουμε ανοιχτό το βλέμμα.
Η δημιουργία μιας ενιαίας πιστοληπτικής εικόνας μπορεί να οδηγήσει σε μια αγορά όπου η οικονομική φερεγγυότητα θα αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος στις καθημερινές συναλλαγές.
Εάν περισσότεροι ιδιωτικοί φορείς αξιοποιήσουν νόμιμα τέτοιες πληροφορίες, ο πολίτης με πολύ καλή οικονομική συμπεριφορά θα μπορούσε να αποκτήσει ευκολότερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και καλύτερους εμπορικούς όρους.
Αντίθετα, ένας πολίτης με σοβαρές και επαναλαμβανόμενες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις θα μπορούσε να αντιμετωπίσει αυξημένο έλεγχο πιστωτικού κινδύνου.
Το εάν αυτό θα επεκταθεί σε υπηρεσίες όπως η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες ή άλλες καθημερινές συμβάσεις δεν μπορεί σήμερα να παρουσιαστεί ως δεδομένο.
Είναι ένα πιθανό πεδίο μελλοντικής εξέλιξης, όχι μια ήδη θεσμοθετημένη «ποινή».
Το πραγματικό στοίχημα
Το νέο σύστημα δημιουργεί για πρώτη φορά μια πολύ πιο οργανωμένη υποδομή για την αποτύπωση της πιστοληπτικής εικόνας πολιτών και επιχειρήσεων.
Η κυβέρνηση το παρουσιάζει ως εργαλείο για τη μείωση της ασύμμετρης πληροφόρησης, την πρόληψη της υπερχρέωσης και τον περιορισμό των στρατηγικών κακοπληρωτών.
Η άλλη πλευρά του ζητήματος είναι ότι όσο περισσότερη οικονομική πληροφορία συγκεντρώνεται και όσο περισσότερες συναλλαγές συνδέονται με την πιστοληπτική εικόνα, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτούν η ακρίβεια των δεδομένων, η διαφάνεια των αλγορίθμων και τα δικαιώματα του πολίτη.
Και εκεί βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο ερώτημα:
Το credit score θα παραμείνει ένα εργαλείο οικονομικής πληροφόρησης ή θα εξελιχθεί σταδιακά σε προϋπόθεση για ολοένα περισσότερες καθημερινές συναλλαγές;
Σήμερα, ο νόμος απαντά στο πρώτο.
Το δεύτερο είναι ένα ενδεχόμενο που θα κριθεί από τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιηθεί το σύστημα στην πράξη τα επόμενα χρόνια.
Γι' αυτό και η έναρξη λειτουργίας του από τον Σεπτέμβριο έχει ιδιαίτερη σημασία: όχι επειδή από τον Σεπτέμβριο “θα κόβεται το ρεύμα σε όσους έχουν χαμηλό score”, αλλά επειδή ξεκινά μια νέα εποχή στην οποία η πιστοληπτική εικόνα του πολίτη αποκτά για πρώτη φορά ενιαία, ψηφιακή μορφή και μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να χρησιμοποιηθεί σε οικονομικές συναλλαγές.
Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook
Από το newsroom
Γράφει H Σκεύω Πινότση
-Posted by Anexartitos.Ta.Neα
Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here
Δημοσίευση σχολίου
.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.
. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.
. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
. Περισσότερα στους όρους χρήσης.. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου