Hormuz: Το Ιράν επιχειρεί να αλλάξει τους κανόνες στη σημαντικότερη ενεργειακή πύλη του κόσμου – Οι 7 όροι για να ανοίξει το Στενό

 

 Hormuz: Το Ιράν επιχειρεί να αλλάξει τους κανόνες στη σημαντικότερη ενεργειακή πύλη του κόσμου...

 

Η κρίσιμη συνάντηση στο Ομάν, οι ιρανικές απαιτήσεις, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία και η μάχη για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας

 

Το Στενό του Hormuz βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διπλωματικής και στρατιωτικής αναμέτρησης που ξεπερνά τα όρια του Περσικού Κόλπου. Τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου, το Ιράν, το Ομάν, χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου και το Ιράκ αναμένεται να συζητήσουν στη Σαλαλάχ του Ομάν το μέλλον της ναυσιπλοΐας σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους του πλανήτη.

Η συνάντηση έρχεται ύστερα από εβδομάδες διαβουλεύσεων μεταξύ Τεχεράνης και Μουσκάτ και σε μια περίοδο κατά την οποία η εμπορική ναυσιπλοΐα στο Hormuz έχει περιοριστεί δραματικά, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη περιορίσει τα χρονικά παράθυρα στα οποία μπορούν να παρέχουν αεροπορική προστασία σε εμπορικά πλοία που διέρχονται από το Στενό.

Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι η συνάντηση δεν πρόκειται να οδηγήσει κατ’ ανάγκη σε τελική συμφωνία. Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι δεν αναμένεται να υπογραφεί δεσμευτικό κείμενο τη Δευτέρα. Το πραγματικό αντικείμενο της διαπραγμάτευσης είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα μπορούσε να αποκατασταθεί η ασφαλής εμπορική διέλευση.

Και πίσω από αυτή τη φαινομενικά τεχνική συζήτηση βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα:

Ποιος θα καθορίζει τους κανόνες λειτουργίας του Hormuz;

 

 

Ένα Στενό που αφορά ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία

Το Hormuz είναι ένα από τα σημαντικότερα chokepoints του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος.

Πριν από την έναρξη των σημερινών εχθροπραξιών, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου περνούσε από το Στενό. Η σημασία του δεν περιορίζεται όμως στο αργό πετρέλαιο. Μέσω της περιοχής διακινούνται επίσης σημαντικές ποσότητες πετρελαϊκών προϊόντων και φυσικού αερίου.

Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στη λειτουργία του Hormuz έχει άμεση επίπτωση στις τιμές ενέργειας, στα ναύλα, στα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου και τελικά στην παγκόσμια οικονομία.

Η σημερινή κατάσταση δείχνει ήδη αυτή την επίδραση.

Τα στοιχεία ναυτιλιακής κίνησης δείχνουν ότι οι διελεύσεις εμπορικών πλοίων έχουν υποχωρήσει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, ενώ η αβεβαιότητα γύρω από την ασφάλεια της διέλευσης έχει αυξήσει σημαντικά το κόστος για τους πλοιοκτήτες.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι απαραίτητα ένα τυπικό «κλείσιμο» του Hormuz.

Αρκεί η διέλευση να γίνει τόσο επικίνδυνη ή ακριβή ώστε οι πλοιοκτήτες να μην μπορούν να λειτουργήσουν κανονικά.

 

 

Τι θέλει το Ιράν

Η Τεχεράνη δεν αντιμετωπίζει το Hormuz μόνο ως ένα θαλάσσιο πέρασμα.

Το αντιμετωπίζει ως στρατηγικό πλεονέκτημα.

Το Ιράν και το Ομάν έχουν εδώ και εβδομάδες διαπραγματευτεί ένα νέο σύστημα θαλάσσιων διαδρομών που θα μπορούσε να επιτρέψει την επανέναρξη ή την αύξηση της εμπορικής κίνησης υπό συγκεκριμένους όρους.

Οι ιρανικές προτάσεις προβλέπουν μεγαλύτερη εποπτεία της κυκλοφορίας από την Τεχεράνη, με τις προτεινόμενες διαδρομές να περνούν σε σημαντικό βαθμό από ιρανικά ύδατα.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.

Το Ιράν επιδιώκει να μετατρέψει τη γεωγραφική του θέση —ως ένα από τα δύο παράκτια κράτη του Hormuz, μαζί με το Ομάν— σε πολιτικό και επιχειρησιακό ρόλο στη διαχείριση της ναυσιπλοΐας.

Και εδώ βρίσκεται το πιο ευαίσθητο σημείο των διαπραγματεύσεων.

Η Τεχεράνη επιδιώκει, σύμφωνα με το Reuters, να μπορεί να εισπράττει τέλη από τα πλοία που χρησιμοποιούν τις διαδρομές.

Το Ομάν αντιτίθεται σε αυτή την απαίτηση.

 

Επομένως, το ζήτημα δεν είναι απλώς:

«Πώς θα περάσουν τα πλοία;»

Το πραγματικό ερώτημα είναι:

«Ποιος θα έχει την εξουσία να καθορίζει πώς, πότε και με ποιους όρους θα περνούν;»

 

 

 

VIDEO | US President Donald Trump claimed "everything's going to work out fine and dandy" when asked what the US would do about Saudi Arabia, and that "everything is going to work out just fine" when asked about the Strait of Hormuz. https://t.co/wt71uJQKzL

— The Cradle (@TheCradleMedia) September 12, 2026

 

Η συμφωνία Ιράν–Ομάν δεν σημαίνει άνοιγμα του Hormuz

Αυτό είναι ένα σημείο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Hormuz, Iran, Oman, Persian Gulf, shipping

Τις τελευταίες ημέρες κυκλοφόρησαν πληροφορίες ότι το Ιράν και το Ομάν βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για τη δημιουργία νέων θαλάσσιων διαδρομών.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το Hormuz ανοίγει αυτομάτως.

Οι τελευταίες πληροφορίες δείχνουν ότι το υπό διαπραγμάτευση πλαίσιο αποτελεί περισσότερο έναν μηχανισμό για πιθανή επαναφορά της ναυσιπλοΐας παρά μια τελική απόφαση για πλήρη και χωρίς περιορισμούς επαναλειτουργία του Στενού.

Ακόμη και εάν υπάρξει τεχνική συμφωνία, θα παραμένουν ανοικτά τα μεγαλύτερα πολιτικά ζητήματα:

• ποιος έχει τον τελικό λόγο στη διαχείριση,
• ποια θα είναι τα δικαιώματα των παράκτιων κρατών,
• ποιο θα είναι το καθεστώς διέλευσης των εμπορικών πλοίων,
• αν θα επιβάλλονται τέλη,
• και ποιος θα εγγυάται την ασφάλεια των πλοίων.

Για αυτό και η συνάντηση της Δευτέρας είναι σημαντική, αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ιστορική συμφωνία που έχει ήδη κλείσει.

 

 

'Reached final stage' – Iran says agreement with Oman close on 'temporary secure passage in Strait of Hormuz' https://t.co/UHFoKlfW5Q

— Syed Ali Salman Bokhari (@SyedAliSalman70) September 8, 2026

 

 

Το Μπαχρέιν λέει «όχι»

Η προσπάθεια δημιουργίας ενός περιφερειακού πλαισίου έχει ήδη συναντήσει σοβαρό εμπόδιο.

Το Μπαχρέιν ανακοίνωσε στις 12 Σεπτεμβρίου ότι δεν θα συμμετάσχει σε κοινή συνάντηση με το Ιράν για το Hormuz έως ότου αποκατασταθούν οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.

Η θέση του Μπαχρέιν είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Η Μανάμα υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε συμφωνία για τη ναυσιπλοΐα πρέπει να διασφαλίζει την ελευθερία διέλευσης των πλοίων και να βασίζεται στο διεθνές δίκαιο.

Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή ενιαία θέση των χωρών του Κόλπου απέναντι στην ιρανική πρόταση.

Αυτό περιορίζει τις προσδοκίες από τη συνάντηση της Δευτέρας.

Ταυτόχρονα όμως αποδεικνύει πόσο σημαντικό θεωρούν τα κράτη της περιοχής το ζήτημα.

 

 

Η Αμερική αλλάζει τον τρόπο προστασίας των πλοίων

Την ίδια ώρα, η στρατιωτική διάσταση της κρίσης γίνεται όλο και πιο εμφανής.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν περιορίσει την αεροπορική προστασία που παρέχουν σε εμπορικά πλοία που διέρχονται από το Hormuz.

Σύμφωνα με τους Financial Times, τα πλοία ενημερώνονται πλέον για συγκεκριμένα χρονικά παράθυρα μέσα στην ημέρα κατά τα οποία μπορούν να έχουν αυξημένες πιθανότητες αμερικανικής αεροπορικής κάλυψης.

Η αλλαγή αυτή συνδέεται με την αύξηση των επιθέσεων και τον κίνδυνο που αντιμετωπίζουν τα εμπορικά πλοία.

Δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ εγκαταλείπουν το Hormuz.

Σημαίνει όμως ότι η προστασία της παγκόσμιας εμπορικής ναυσιπλοΐας σε μια ενεργή ζώνη πολέμου έχει επιχειρησιακό και οικονομικό κόστος.

Και αυτό δημιουργεί ένα νέο πρόβλημα για την Ουάσιγκτον.

Πόσο καιρό μπορεί να εγγυάται ασφαλή διέλευση σε μια θαλάσσια περιοχή όπου το Ιράν διαθέτει παράκτιες δυνάμεις, πυραυλικά συστήματα, drones και δυνατότητα να απειλεί εμπορικά πλοία;

 

 

Η κρίση δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο

Το Hormuz έχει μια ακόμη ιδιαιτερότητα.

Η διεθνής αγορά μπορεί να απορροφήσει προσωρινά μέρος της απώλειας μέσω αποθεμάτων και εναλλακτικών διαδρομών.

Δεν μπορεί όμως εύκολα να αντικαταστήσει έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Και όσο παρατείνεται η κρίση, τόσο αυξάνονται:

τα ασφάλιστρα, τα ναύλα, το κόστος καυσίμων και το κόστος χρηματοδότησης των φορτίων.

Ακόμη και όταν ένα πλοίο τελικά περνά, η αγορά πληρώνει πλέον περισσότερο για να το κάνει.

Αυτό είναι το λεγόμενο risk premium της γεωπολιτικής κρίσης.

Δεν χρειάζεται λοιπόν να σταματήσει εντελώς η ναυσιπλοΐα για να υπάρξει παγκόσμιο οικονομικό σοκ.

Αρκεί να γίνει ακριβότερη, πιο αργή και πιο απρόβλεπτη.

 

 

Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται σε δύσκολη θέση

Η κρίση του Hormuz δημιουργεί ιδιαίτερα μεγάλη πίεση στη Σαουδική Αραβία.

Το Ριάντ έχει αναζητήσει εδώ και χρόνια τρόπους ώστε να περιορίσει την εξάρτηση των εξαγωγών του από το Hormuz.

Ο East-West Pipeline, μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εναλλακτικές διαδρομές.

Όμως στις 12 Σεπτεμβρίου η Σαουδική Αραβία ανέστειλε προσωρινά τη λειτουργία του μετά από επίθεση με drones. Η υποδομή αυτή μπορεί να μεταφέρει έως περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Η εξέλιξη είναι εξαιρετικά σημαντική.

Γιατί δείχνει ότι ακόμη και οι εναλλακτικές διαδρομές που σχεδιάστηκαν ακριβώς για να μειώσουν τον κίνδυνο από το Hormuz μπορούν να βρεθούν στο στόχαστρο.

Το Ριάντ έχει πλέον ζητήσει αμερικανική στρατιωτική βοήθεια, ενώ μέχρι στιγμής η αμερικανική υποστήριξη περιορίζεται κυρίως σε επίπεδο πληροφοριών.

 

 

 

Το πραγματικό γεωπολιτικό στοίχημα

Για το Ιράν, το Hormuz προσφέρει κάτι που λίγα κράτη διαθέτουν:

τη δυνατότητα να επηρεάζει μια κρίσιμη παγκόσμια ενεργειακή αρτηρία χωρίς να χρειάζεται να ελέγχει ολόκληρη την περιοχή.

Αρκεί να μπορεί να απειλεί τη διέλευση.

Αυτό δημιουργεί τεράστια στρατηγική μόχλευση.

Η Τεχεράνη δεν χρειάζεται απαραίτητα να επιδιώκει ένα μόνιμο κλείσιμο του Στενού.

Ένα μόνιμο κλείσιμο θα έπληττε και το ίδιο το Ιράν και θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη στρατιωτική αντίδραση.

Πολύ πιο χρήσιμο μπορεί να είναι ένα καθεστώς ελεγχόμενης και περιορισμένης ναυσιπλοΐας, στο οποίο η Τεχεράνη θα έχει αυξημένο λόγο για το ποιος περνά, από πού και υπό ποιες προϋποθέσεις.

Αν αυτό συμβεί, τότε το Hormuz θα μετατραπεί από έναν διεθνή θαλάσσιο δίαυλο σε έναν χώρο όπου η ναυσιπλοΐα θα συνδέεται άμεσα με την πολιτική και στρατιωτική ισχύ.

Και αυτό θα αποτελούσε σημαντική αλλαγή για ολόκληρο το διεθνές σύστημα.

 

 

Το Ομάν βρίσκεται στο κέντρο

Μέσα σε αυτή την αντιπαράθεση, ο ρόλος του Ομάν είναι ιδιαίτερος.

Το Ομάν διατηρεί επί δεκαετίες διαύλους επικοινωνίας τόσο με το Ιράν όσο και με τις δυτικές και αραβικές χώρες.

Για αυτό και η Μουσκάτ μπορεί να λειτουργήσει ως ο ενδιάμεσος παράγοντας που θα επιχειρήσει να μετατρέψει τις διμερείς συνομιλίες με την Τεχεράνη σε ευρύτερη περιφερειακή συνεννόηση.

Η επιτυχία της όμως δεν είναι δεδομένη.

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι χώρες του Κόλπου δεν αντιμετωπίζουν όλες το Ιράν με τον ίδιο τρόπο.

Κάποιες θέλουν αποκλιμάκωση.

Άλλες φοβούνται ότι μια συμφωνία που θα δίνει μεγαλύτερο ρόλο στην Τεχεράνη μπορεί να δημιουργήσει ένα προηγούμενο.

Και το Μπαχρέιν έχει ήδη επιλέξει να μην συμμετάσχει.

 

 

Τι θα κρίνει τη Δευτέρα

Η συνάντηση στο Ομάν θα πρέπει να αξιολογηθεί με βάση συγκεκριμένα ερωτήματα.

Πρώτον: Θα υπάρξει συμφωνία για ασφαλείς θαλάσσιες διαδρομές;

Δεύτερον: Θα αποδεχθούν οι χώρες του Κόλπου αυξημένο ρόλο του Ιράν στη διαχείριση της κυκλοφορίας;

Τρίτον: Θα επιμείνει η Τεχεράνη στην επιβολή τελών στα πλοία;

Τέταρτον: Ποιος θα εγγυάται την ασφάλεια των εμπορικών πλοίων;

Πέμπτον: Θα υπάρχει οποιοσδήποτε ρόλος για τις Ηνωμένες Πολιτείες;

Και ίσως το σημαντικότερο:

Θα πρόκειται για προσωρινή τεχνική διευθέτηση ή για την αρχή ενός νέου περιφερειακού καθεστώτος για το Hormuz;

Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα θα είναι πολύ σημαντικότερες από οποιαδήποτε φωτογραφία ή κοινή δήλωση μετά τη συνάντηση.

 

 

Τρία πιθανά σενάρια

1. Περιορισμένη συμφωνία

Το πιο αισιόδοξο σενάριο είναι να συμφωνηθεί ένας προσωρινός μηχανισμός ασφαλούς διέλευσης.

Τα πλοία θα μπορούν να κινούνται μέσα από προκαθορισμένες διαδρομές και με συγκεκριμένο συντονισμό.

Αυτό δεν θα σήμαινε ότι λύθηκε η κρίση.

Θα αποτελούσε όμως ένα πρώτο βήμα αποκλιμάκωσης.

2. Ελεγχόμενη ναυσιπλοΐα

Ένα δεύτερο σενάριο είναι να επιτραπεί περιορισμένη κυκλοφορία, αλλά με σημαντικό ρόλο του Ιράν στη διαχείριση.

Σε αυτή την περίπτωση το Hormuz θα παραμείνει ανοικτό, αλλά όχι με τους όρους που ίσχυαν πριν από την κρίση.

Αυτό θα ήταν πιθανότατα το σημαντικότερο γεωπολιτικό αποτέλεσμα.

3. Αποτυχία των διαπραγματεύσεων

Το τρίτο σενάριο είναι να μην υπάρξει ουσιαστική συμφωνία.

Τότε η ναυσιπλοΐα θα συνεχίσει να λειτουργεί υπό υψηλό κίνδυνο, οι αμερικανικές δυνάμεις θα εξακολουθήσουν να αντιμετωπίζουν την ανάγκη προστασίας εμπορικών πλοίων και οι αγορές ενέργειας θα παραμείνουν εκτεθειμένες σε νέες διαταραχές.

Σε αυτή την περίπτωση, το κόστος της κρίσης θα αυξάνεται ακόμη και χωρίς μια νέα μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση.

 

 

Το Hormuz μετά την κρίση

Ακόμη και αν οι διαπραγματεύσεις οδηγήσουν σε προσωρινή αποκλιμάκωση, είναι δύσκολο να επιστρέψει η κατάσταση ακριβώς εκεί όπου βρισκόταν πριν.

Η κρίση απέδειξε ότι η ασφάλεια του Hormuz δεν είναι απλώς θέμα διεθνούς ναυσιπλοΐας.

Είναι ζήτημα ισορροπίας ισχύος.

Το Ιράν θέλει να κατοχυρώσει μεγαλύτερο ρόλο.

Οι χώρες του Κόλπου θέλουν να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή τους ασφάλεια δεν θα εξαρτάται από μονομερείς ιρανικές αποφάσεις.

Οι ΗΠΑ θέλουν να διατηρήσουν την ελευθερία ναυσιπλοΐας χωρίς να αναλάβουν απεριόριστο στρατιωτικό κόστος.

Και οι διεθνείς αγορές θέλουν ένα πράγμα πάνω απ’ όλα:

προβλεψιμότητα.

 

 

Η επόμενη ημέρα

Η συνάντηση της 14ης Σεπτεμβρίου δεν θα λύσει από μόνη της την κρίση του Hormuz.

Μπορεί όμως να αποτελέσει το πρώτο τεστ για το εάν το Ιράν και οι χώρες του Κόλπου μπορούν να δημιουργήσουν έναν στοιχειώδη μηχανισμό συνύπαρξης γύρω από τη σημαντικότερη θαλάσσια ενεργειακή πύλη της περιοχής.

Το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις πραγματοποιούνται υπό την αιγίδα του Ομάν είναι από μόνο του σημαντικό.

Το γεγονός όμως ότι το Μπαχρέιν απέχει και ότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να διατηρεί στρατιωτική παρουσία στο Στενό δείχνει ότι η περιοχή απέχει ακόμη πολύ από μια πραγματική συμφωνία ασφαλείας.

Το μεγαλύτερο ερώτημα δεν είναι εάν τα πλοία θα αρχίσουν ξανά να περνούν από το Hormuz.

Το ερώτημα είναι με ποιους κανόνες θα περνούν όταν η κρίση τελειώσει.

Γιατί εάν η Τεχεράνη καταφέρει να μετατρέψει τον σημερινό στρατιωτικό και γεωγραφικό της πλεονέκτημα σε μόνιμο ρόλο στη διαχείριση του Στενού, τότε δεν θα έχει αλλάξει απλώς η ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο.

Θα έχει αλλάξει η ίδια η ισορροπία ισχύος γύρω από μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές πύλες του πλανήτη.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook

 

 

 

 

 

 

  Από το newsroom 

  Γράφει H Σοφία Παπανδρέου  

     -Posted by Anexartitos.Ta.Neα

 

Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here  

 

 
 Δημοσίευση σχολίου  

 

.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο. 

 
. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.

. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές. 

 
. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.

. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.

. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.

. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.

. Περισσότερα στους όρους χρήσης.

 

        . Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.