Η μεγάλη στρέβλωση της αγοράς – Γιατί τα ενοίκια δεν είναι η αιτία αλλά το σύμπτωμα της κρίσης...

Τουλάχιστον επτά χρόνια τώρα, η ελληνική κοινωνία ζει μέσα σε ένα περιβάλλον συνεχούς ακρίβειας. Από τα καύσιμα και την ενέργεια μέχρι τα τρόφιμα και τις πρώτες ύλες, το κόστος ζωής αυξάνεται σταθερά, πιέζοντας τα νοικοκυριά και διαβρώνοντας την αγοραστική δύναμη της μεσαίας τάξης. Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρίσκονται τα ενοίκια, τα οποία έχουν εκτοξευθεί σε επίπεδα που δυσκολεύουν χιλιάδες πολίτες.

Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη: τα ενοίκια δεν είναι η αιτία της κρίσης. Είναι το αποτέλεσμα μιας βαθιάς στρέβλωσης της αγοράς που ξεκινά πολύ πριν φτάσουμε στην πόρτα ενός διαμερίσματος.

Η ακρίβεια που ξεκίνησε αλλού

Η αύξηση των τιμών στη στέγαση δεν μπορεί να εξεταστεί απομονωμένα. Η ελληνική οικονομία έχει βρεθεί αντιμέτωπη με ένα κύμα ανατιμήσεων που προέρχεται από παράγοντες που καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να ελέγξει πλήρως: διεθνείς τιμές ενέργειας, γεωπολιτικές εντάσεις, αυξημένο κόστος μεταφορών, πληθωριστικές πιέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.

Όταν η ενέργεια ακριβαίνει, ακριβαίνουν τα πάντα: η παραγωγή, η μεταφορά, η αποθήκευση, η λειτουργία των επιχειρήσεων. Το ίδιο συμβαίνει με τα καύσιμα και τις πρώτες ύλες. Οι πολυεθνικές τροφίμων και λιανεμπορίου, λειτουργώντας σε ολιγοπωλιακές συνθήκες, μετακυλίουν το κόστος στον καταναλωτή. Το αποτέλεσμα είναι μια γενικευμένη αύξηση τιμών που πλήττει κάθε πτυχή της καθημερινότητας.

Ο ιδιοκτήτης δεν είναι ο “κακός” της ιστορίας

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ιδιοκτήτες ακινήτων βρίσκονται κι αυτοί αντιμέτωποι με αυξημένα έξοδα. Ο ΕΝΦΙΑ, το τεκμαρτό εισόδημα, ο φόρος εισοδήματος από ενοίκια, τα δημοτικά τέλη, οι επισκευές, οι ζημιές, η συντήρηση και τα κενά διαστήματα χωρίς ενοικιαστή δημιουργούν ένα σημαντικό οικονομικό βάρος.

Στην πράξη, σχεδόν τα μισά χρήματα που εισπράττει ένας ιδιοκτήτης καταλήγουν στο κράτος. Έτσι, η αύξηση των ενοικίων δεν είναι αποτέλεσμα απληστίας, αλλά προσπάθεια να καλυφθεί ένα αυξανόμενο κόστος. Ο ιδιοκτήτης δεν καθορίζει την αγορά — την ακολουθεί.

Η αγορά κατοικίας έχει στρεβλωθεί από εξωτερικούς παράγοντες

Η ελληνική αγορά ακινήτων δεν διαμορφώνεται πλέον αποκλειστικά από τις ανάγκες των Ελλήνων. Η δεκαετής οικονομική κρίση πάγωσε την οικοδομική δραστηριότητα, αφήνοντας τη χώρα με έλλειμμα δεκάδων χιλιάδων κατοικιών.

Την ίδια στιγμή:

το Airbnb απορρόφησε μεγάλο μέρος του διαθέσιμου αποθέματος,
η Golden Visa προσέλκυσε ξένους επενδυτές με υψηλή αγοραστική δύναμη,
funds και εταιρείες real estate αγόρασαν μαζικά ακίνητα,
η τουριστικοποίηση ολόκληρων περιοχών αύξησε τεχνητά τις τιμές.

Η αγορά κατοικίας δεν είναι πλέον μια “ελληνική αγορά”. Είναι μια διεθνής αγορά μέσα στην οποία ο Έλληνας πολίτης προσπαθεί να επιβιώσει.

Τα ενοίκια ως καθρέφτης της κρίσης

Όταν το κόστος ζωής αυξάνεται παντού, τα ενοίκια δεν μπορούν να μείνουν ανεπηρέαστα. Η αύξησή τους δεν είναι η αρχή του προβλήματος — είναι το τελευταίο κομμάτι μιας αλυσίδας που ξεκινά από την ενέργεια, περνά από τα τρόφιμα και καταλήγει στη στέγαση.

Τα ενοίκια, λοιπόν, δεν εκτροχιάζουν την ανάπτυξη. Απλώς αποτυπώνουν τη στρέβλωση που ήδη υπάρχει στην οικονομία.

Ο ρόλος των ΜΜΕ στη διαμόρφωση της δημόσιας εικόνας για την κρίση

Στη δημόσια συζήτηση γύρω από την ακρίβεια και την οικονομική πίεση που βιώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο. Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζουν τα γεγονότα, οι προτεραιότητες που θέτουν και οι αφηγήσεις που επιλέγουν να προβάλλουν διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό την αντίληψη της κοινωνίας για το τι πραγματικά συμβαίνει. Έτσι, συχνά τα ΜΜΕ εστιάζουν στα ενοίκια ως τον βασικό παράγοντα που «απειλεί την ανάπτυξη», αφήνοντας στη σκιά τις βαθύτερες αιτίες της κρίσης.

Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Τα ενοίκια αποτελούν το πιο άμεσο και ορατό πρόβλημα για τον πολίτη. Η απώλεια ενός σπιτιού, η αδυναμία πληρωμής ενός ενοικίου ή η αναγκαστική μετακόμιση δημιουργούν ισχυρό συναισθηματικό φορτίο και προσφέρουν στα ΜΜΕ ιστορίες με ανθρώπινο ενδιαφέρον. Σε αντίθεση με τις διεθνείς τιμές ενέργειας, τις ολιγοπωλιακές πρακτικές των πολυεθνικών ή τις γεωπολιτικές πιέσεις, τα ενοίκια είναι κάτι που ο αναγνώστης βιώνει άμεσα και κατανοεί χωρίς εξηγήσεις.

Παράλληλα, τα ενοίκια προσφέρονται για εύκολη δημοσιογραφική απεικόνιση: ποσοστά, συγκρίσεις με άλλες πόλεις, γραφήματα, εντυπωσιακοί τίτλοι. Αντίθετα, η ανάλυση της ενεργειακής αγοράς, της φορολογικής επιβάρυνσης ή της διάβρωσης της αγοραστικής δύναμης απαιτεί χρόνο, εξειδίκευση και πολύπλοκη τεκμηρίωση — στοιχεία που συχνά δεν χωρούν στο γρήγορο, άμεσο και ανταγωνιστικό περιβάλλον της σύγχρονης ενημέρωσης.

Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση: η πολιτική ουδετερότητα. Η στοχοποίηση των ενοικίων ως «αιτία» της κρίσης είναι πιο ασφαλής επιλογή για τα ΜΜΕ, καθώς δεν αγγίζει ευαίσθητα πεδία όπως η ενεργειακή πολιτική, η φορολογία, οι διεθνείς αγορές ή οι πρακτικές μεγάλων εταιρειών. Η εστίαση στα ενοίκια επιτρέπει μια αφήγηση που δεν συγκρούεται άμεσα με ισχυρά οικονομικά συμφέροντα ή πολιτικές αποφάσεις.

Το αποτέλεσμα είναι μια εικόνα ελλιπής. Τα ενοίκια παρουσιάζονται ως ο βασικός υπαίτιος της οικονομικής πίεσης, ενώ στην πραγματικότητα αποτελούν τον τελευταίο κρίκο μιας αλυσίδας που ξεκινά από την ακρίβεια στην ενέργεια, περνά από τη στασιμότητα των μισθών και καταλήγει στη στέγαση.

Η υπεραπλούστευση αυτή μεταφέρει την προσοχή από τις βαθύτερες δομικές στρεβλώσεις της αγοράς και περιορίζει τη δημόσια συζήτηση σε ένα μόνο σύμπτωμα, αφήνοντας τις πραγματικές αιτίες στο περιθώριο.

Το πραγματικό πρόβλημα: η επιβίωση των πολιτών

Η συνεχής αύξηση του κόστους ζωής έχει οδηγήσει σε μια νέα πραγματικότητα:

τα νοικοκυριά δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ανάγκες,
η κατανάλωση μειώνεται,
ο δανεισμός αυξάνεται,
η μεσαία τάξη πιέζεται όσο ποτέ,
η αποταμίευση έχει σχεδόν εξαφανιστεί.

Αυτή η κατάσταση δεν είναι απλώς κοινωνικό ζήτημα. Είναι οικονομικό. Όταν ο πολίτης δεν μπορεί να ζήσει αξιοπρεπώς, η οικονομία δεν μπορεί να αναπτυχθεί με υγιή τρόπο.

Η ανάπτυξη απειλείται από την ακρίβεια — όχι από τα ενοίκια

Η συζήτηση συχνά εστιάζει στο λάθος σημείο. Τα ενοίκια είναι το αποτέλεσμα, όχι η αιτία. Η πραγματική απειλή για την ανάπτυξη είναι η συνολική ακρίβεια που διαβρώνει την αγοραστική δύναμη και περιορίζει την οικονομική δραστηριότητα.

Η λύση δεν βρίσκεται στην αντιπαράθεση μεταξύ ιδιοκτητών και ενοικιαστών. Βρίσκεται στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών: της ενεργειακής ακρίβειας, της φορολογικής πίεσης, της έλλειψης πολιτικών στέγασης και της στρεβλής λειτουργίας της αγοράς.

Γιατί οι μηδαμινές αυξήσεις μισθών φρενάρουν την ανάπτυξη

Σε μια οικονομία όπου οι τιμές ανεβαίνουν συνεχώς και το κόστος ζωής αυξάνεται σε κάθε επίπεδο — από το σούπερ μάρκετ και τα καύσιμα μέχρι την ενέργεια και τη στέγαση — οι μισθοί παραμένουν σχεδόν στάσιμοι. Αυτή η στασιμότητα δεν είναι απλώς κοινωνικό πρόβλημα. Είναι ένας από τους βασικότερους λόγους που η ελληνική οικονομία δυσκολεύεται να αναπνεύσει, ακόμη κι όταν το ΑΕΠ εμφανίζει θετικούς ρυθμούς.

Οι μικρές ή μηδαμινές αυξήσεις μισθών δημιουργούν ένα ντόμινο επιπτώσεων που επηρεάζει άμεσα την ανάπτυξη. Πρώτα απ’ όλα, όταν ο μισθός δεν ανεβαίνει, η κατανάλωση πέφτει. Ο πολίτης περιορίζει αγορές, ψυχαγωγία, μετακινήσεις και κάθε μη απαραίτητη δαπάνη. Η κατανάλωση είναι ο μεγαλύτερος κινητήρας της οικονομίας· όταν αυτή μειώνεται, η αγορά «σέρνεται».

Την ίδια στιγμή, οι τιμές ανεβαίνουν πολύ ταχύτερα από τους μισθούς. Αυτό δημιουργεί το χειρότερο δυνατό σενάριο: πληθωρισμό χωρίς αύξηση εισοδήματος. Στην πράξη, κάθε χρόνο ο μισθός «μικραίνει». Η αγοραστική δύναμη μειώνεται, ο πολίτης γίνεται φτωχότερος χωρίς να το αντιλαμβάνεται άμεσα, και η καθημερινότητα γίνεται ολοένα πιο δύσκολη.

Η μεσαία τάξη — η ραχοκοκαλιά κάθε υγιούς οικονομίας — πιέζεται όσο ποτέ. Είναι η κοινωνική ομάδα που αγοράζει σπίτια, στηρίζει μικρές επιχειρήσεις, καταναλώνει, επενδύει. Όταν η μεσαία τάξη «στεγνώνει», η οικονομία χάνει τον βασικό της μοχλό ανάπτυξης.

Οι επιχειρήσεις, βλέποντας τη ζήτηση να μειώνεται, περιορίζουν επενδύσεις, προσλήψεις και παραγωγή. Έτσι, η οικονομία μπαίνει σε έναν φαύλο κύκλο: χαμηλοί μισθοί → χαμηλή κατανάλωση → χαμηλή ανάπτυξη → αδυναμία αύξησης μισθών.

Οι μικρές αυξήσεις μισθών δεν καλύπτουν την ακρίβεια. Αν ο μισθός ανεβαίνει 2% και η ακρίβεια 10%, ο εργαζόμενος χάνει πραγματικά 8% εισόδημα. Πρόκειται για μια «κρυφή μείωση μισθού» που διαβρώνει την οικονομική σταθερότητα των νοικοκυριών.

Και τελικά, μια οικονομία δεν μπορεί να αναπτυχθεί όταν ο πολίτης παλεύει για τα βασικά: σούπερ μάρκετ, ενέργεια, καύσιμα, ενοίκιο. Όταν το εισόδημα δεν επαρκεί για τις στοιχειώδεις ανάγκες, δεν υπάρχει περιθώριο για κατανάλωση, αποταμίευση ή επένδυση — τα τρία θεμέλια της ανάπτυξης.

Οι μηδαμινές αυξήσεις μισθών δεν είναι απλώς ένα κοινωνικό παράπονο. Είναι ένας από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες που φρενάρουν την ελληνική οικονομία. Όταν οι τιμές ανεβαίνουν και οι μισθοί μένουν στάσιμοι, η οικονομία «στεγνώνει».

Ο πολίτης δεν μπορεί να καταναλώσει, η αγορά υποχωρεί, οι επιχειρήσεις περιορίζονται και η ανάπτυξη επιβραδύνεται. Τα ενοίκια και το κόστος στέγασης δεν δημιουργούν τη στρέβλωση — την αντικατοπτρίζουν.

Η πραγματική πρόκληση βρίσκεται στην ενίσχυση του εισοδήματος, στην αποκατάσταση της αγοραστικής δύναμης και στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου ο πολίτης μπορεί να ζήσει, να καταναλώσει και να στηρίξει την οικονομία. Γιατί, τελικά, ανάπτυξη χωρίς αξιοπρεπές εισόδημα δεν υπάρχει.

Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook

Από το newsroom

Γράφει H Σκεύω Πινότση

-Posted by Anexartitos.Ta.Neα

Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here

Δημοσίευση σχολίου

.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.

. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.

. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.

. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.

. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.

. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.

. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.

. Περισσότερα στους όρους χρήσης.

. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.