Η Αποδόμηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» από τα Σπλάχνα της Τουρκικής Διπλωματίας: Η Ρεαλιστική Ανάλυση του Σελίμ Κουνεράλπ...

Σε μια περίοδο όπου οι ελληνοτουρκικές σχέσεις μοιάζουν να κινούνται σε έναν ασταθή δρόμο μεταξύ της «θετικής ατζέντας» και των πάγιων διεκδικήσεων, μια φωνή από το εσωτερικό του τουρκικού διπλωματικού κατεστημένου έρχεται να ταράξει τα νερά.

Δεν πρόκειται για κάποιον Έλληνα αναλυτή ή έναν διεθνή μεσολαβητή, αλλά για έναν Τούρκο διπλωμάτη καριέρας με βαρύ βιογραφικό: τον πρέσβη ε.τ. Σελίμ Κουνεράλπ.

Σε ένα πρόσφατο και εξαιρετικά αποκαλυπτικό άρθρο του με τίτλο «Τουρκο-ελληνικά προβλήματα: Τι λέει το διεθνές δίκαιο;», ο Κουνεράλπ προχωρά σε μια ψυχρή, νομική και ιστορική αποδόμηση των τουρκικών θέσεων στο Αιγαίο. Η ανάλυσή του δεν στερείται μόνο συναισθηματισμών, αλλά αποτελεί ένα «μάθημα» ρεαλισμού προς την Άγκυρα, αποδεικνύοντας ότι πολλά από τα δόγματα που προωθούνται τα τελευταία χρόνια, όπως η «Γαλάζια Πατρίδα», στερούνται σοβαρού διεθνούς ερείσματος.

Ποιος είναι ο Σελίμ Κουνεράλπ;

Για να αντιληφθεί κανείς τη βαρύτητα των λεγομένων του, πρέπει να εξετάσει την καταγωγή και την πορεία του. Ο Κουνεράλπ είναι εγγονός του Αλί Κεμάλ και γιος του Ζεκί Κουνεράλπ, ενώ συνδέεται συγγενικά (ετεροθαλής ξάδερφος) με τον πρώην Βρετανό Πρωθυπουργό Μπόρις Τζόνσον. Η καριέρα του στο τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών υπήρξε λαμπρή: Πρέσβης στη Σουηδία και τη Νότια Κορέα, Γενικός Διευθυντής Σχεδιασμού Πολιτικής, Μόνιμος Αντιπρόσωπος στην ΕΕ και στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.

Όταν ένας άνθρωπος με τέτοια πρόσβαση στα απόρρητα έγγραφα και τη στρατηγική της Άγκυρας μιλά για «ευσεβείς πόθους» της τουρκικής πλευράς, η ανάλυσή του αποκτά χαρακτήρα ιστορικής μαρτυρίας.

Η «Θετική Ατζέντα» και το Τείχος του Διεθνούς Δικαίου

Ξεκινώντας από την πρόσφατη επίσκεψη του Έλληνα Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην Άγκυρα, ο Κουνεράλπ αναγνωρίζει τη σημασία του διαλόγου. Σημειώνει ότι η αλλαγή στο ύφος —από τις επιθέσεις του παρελθόντος στην τωρινή ευγένεια— είναι ένα θετικό βήμα. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η εστίαση σε ζητήματα εμπορίου και τουρισμού δεν μπορεί να κρύψει το χάσμα στις βασικές διαφορές.

Ενώ και οι δύο πλευρές επικαλούνται το «διεθνές δίκαιο», ο Κουνεράλπ επισημαίνει την αντίφαση. Η Τουρκία ερμηνεύει μονομερώς τη Συνθήκη της Λωζάνης, προσπαθώντας να εισαγάγει ζητήματα που για την Ελλάδα —και για το γράμμα της Συνθήκης— είναι λυμένα.

Η Αλήθεια για τη Συνθήκη της Λωζάνης

Ο πρώην πρέσβης εστιάζει σε άρθρα της Λωζάνης που σπάνια συζητούνται στην Τουρκία, αποκαλύπτοντας τις αστοχίες της τουρκικής πολιτικής:

Άρθρο 14 (Ίμβρος και Τένεδος): Ο Κουνεράλπ θυμίζει ότι η Συνθήκη προέβλεπε καθεστώς αυτονομίας για αυτά τα νησιά λόγω του αμιγώς ελληνικού πληθυσμού τους. Η Τουρκία όχι μόνο δεν εφάρμοσε ποτέ αυτό το άρθρο, αλλά μετέτρεψε τα νησιά σε «ανοιχτές φυλακές», οδηγώντας τον ελληνισμό στον αφανισμό. Σήμερα, οι αριθμοί είναι αποκαρδιωτικοί: μόλις λίγες εκατοντάδες Έλληνες απομένουν.
Άρθρο 13 (Στρατιωτικοποίηση): Εδώ ο Κουνεράλπ δίνει μια νομική απάντηση στο μόνιμο επιχείρημα της Άγκυρας. Σημειώνει ότι το άρθρο δεν χρησιμοποιεί τη λέξη «αποστρατιωτικοποίηση», αλλά θέτει περιορισμούς στη δημιουργία ναυτικών βάσεων και οχυρώσεων. Δεδομένου ότι δεν προβλέπεται μηχανισμός ελέγχου, η ερμηνεία της Τουρκίας περί καθολικού αφοπλισμού είναι νομικά αδύναμη.

Το Ζήτημα των Δωδεκανήσων και η Συνθήκη των Παρισίων

Ένα από τα πιο ισχυρά σημεία της ανάλυσης αφορά τα Δωδεκάνησα. Η Τουρκία συχνά επικαλείται τη Συνθήκη των Παρισίων (1947) για να ζητήσει τον αφοπλισμό τους. Ο Κουνεράλπ όμως θέτει το απλό ερώτημα: «Πώς μπορεί μια χώρα να επικαλείται δικαιώματα από μια συνθήκη στην οποία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος;».

Η Τουρκία δεν συμμετείχε στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και δεν υπέγραψε τη συνθήκη αυτή, επομένως η νομική της βάση για να εγείρει αξιώσεις επί αυτής είναι ανύπαρκτη.

Η Κατάρρευση των «Γκρίζων Ζωνών»

Για το ζήτημα των νησίδων και των βραχονησίδων (όπως τα Ίμια/Καρντάκ), ο Κουνεράλπ είναι κατηγορηματικός. Σύμφωνα με το Άρθρο 12 της Λωζάνης, η Τουρκία κατέχει μόνο τα νησιά που βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των 3 μιλίων από τις ακτές της. Τα Ίμια, σε απόσταση 3,8 μιλίων, περνούσαν ξεκάθαρα στην Ιταλία και ακολούθως στην Ελλάδα.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο που παραθέτει είναι η Συμφωνία του 1932 μεταξύ Τουρκίας και Ιταλίας. Παρά τις προσπάθειες σύγχρονων Τούρκων εθνικιστών να την παρουσιάσουν ως «άκυρη», ο Κουνεράλπ αποκαλύπτει ότι η συμφωνία αυτή δημοσιεύτηκε επίσημα στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως το 1933. Επιπλέον, υπογραμμίζει ότι από τον Ατατούρκ μέχρι το 1996, καμία τουρκική κυβέρνηση δεν είχε αμφισβητήσει το καθεστώς των νησιών.

Η θεωρία των «Γκρίζων Ζωνών» είναι, λοιπόν, μια κατασκευή των τελευταίων δεκαετιών.

Το Δίκαιο της Θάλασσας και η «Βυθισμένη» Γαλάζια Πατρίδα

Περνώντας στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), ο Κουνεράλπ εξηγεί γιατί η Τουρκία αρνείται να την υπογράψει. Το Άρθρο 121 αναγνωρίζει σε όλα τα κατοικημένα νησιά δικαίωμα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Αυτό το άρθρο είναι που καθιστά το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» —το οποίο αγνοεί την επήρεια της Κρήτης και της Ρόδου— νομικά άκυρο διεθνώς.

Ο πρέσβης επισημαίνει την αντίφαση της χώρας του: Η Τουρκία έχει επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια στον Εύξεινο Πόντο, χρησιμοποιώντας τις προβλέψεις της UNCLOS, αλλά την ίδια στιγμή θεωρεί «αιτία πολέμου» (casus belli) την ίδια ενέργεια από την Ελλάδα στο Αιγαίο.

Η «Γαλάζια Πατρίδα», σύμφωνα με τον Κουνεράλπ, έχει ήδη υποστεί μια τεράστια στρατηγική ήττα. Οι προσπάθειες επιβολής της το 2017-2020 οδήγησαν σε κυρώσεις από την ΕΕ και σε διεθνή απομόνωση. Η αναγκαστική απόσυρση των τουρκικών ερευνητικών σκαφών και η σιωπή της Άγκυρας απέναντι στις πρόσφατες ερευνητικές δραστηριότητες της Ελλάδας νότια της Κρήτης, αποτελούν για τον ίδιο «σημάδι ότι η Γαλάζια Πατρίδα είναι πλέον βυθισμένη στα βαθιά νερά της Μεσογείου».

Η Μειονότητα και το Πατριαρχείο

Ο Κουνεράλπ δεν διστάζει να αγγίξει και τα «ευαίσθητα» εθνικά θέματα. Διευκρινίζει ότι στη Λωζάνη δεν υπάρχει καμία αναφορά που να απαγορεύει τον τίτλο «Οικουμενικός» για το Πατριαρχείο, χαρακτηρίζοντας την τουρκική αντίδραση στο θέμα αυτό ως «άνευ νοήματος».

Παράλληλα, εξηγεί ότι ο χαρακτηρισμός της μειονότητας στη Θράκη ως «μουσουλμανικής» από την Ελλάδα είναι απόλυτα σύμφωνος με το Άρθρο 45 της Λωζάνης, καθώς η συνθήκη βασίστηκε στο θρήσκευμα και όχι στην εθνότητα.

Ευσεβείς Πόθοι vs Πραγματικότητας

Το συμπέρασμα του Σελίμ Κουνεράλπ είναι αφοπλιστικό. Η επιμονή της Τουρκίας να αναζητά «δίκαια» εκεί που το διεθνές δίκαιο δεν της τα δίνει, είναι ένας «ευσεβής πόθος». Η Άγκυρα αποφεύγει τα διεθνή δικαστήρια επειδή γνωρίζει ότι η απόφασή τους θα ήταν πολύ κατώτερη των προσδοκιών που καλλιέργησε στο εσωτερικό της.

Η τακτική του να «κρύβουμε τα προβλήματα κάτω από το χαλί», όπως κάνει η παρούσα κυβέρνηση, ίσως είναι η μόνη ορθολογική κίνηση για την Τουρκία αυτή τη στιγμή, ώστε να αποφύγει την οριστική νομική ήττα. Όμως, η διατήρηση αυτής της έντασης δεν ωφελεί κανέναν, παρά μόνο όσους θέλουν να παρουσιάζουν την Τουρκία ως μια χώρα με επιθετικές βλέψεις.

Το άρθρο του Κουνεράλπ αποτελεί μια πολύτιμη πηγή για την ελληνική πλευρά. Σε μια εποχή που στην Ελλάδα ακούγονται φωνές για «αμοιβαίες υποχωρήσεις», ένας κορυφαίος Τούρκος διπλωμάτης έρχεται να επιβεβαιώσει ότι οι ελληνικές θέσεις δεν είναι «εθνικιστική ρητορεία», αλλά η εφαρμογή του διεθνούς νόμου.

Η αλήθεια, όπως φαίνεται, δεν βρίσκεται πάντα στη μέση· συχνά βρίσκεται εκεί που ορίζουν οι γραπτές συνθήκες και η ιστορική πραγματικότητα.

Μείνετε μπροστά στις εξελίξεις — κάντε Like στο Facebook

Από το newsroom

Γράφει H Σκεύω Πινότση

-Posted by Anexartitos.Ta.Neα

Αν θέλετε να μαθαίνετε παράλληλα όσα σημαντικά διαδραματίζονται στα ελληνικά και ξένα media κάντε like στην σελίδα στο Facebook πατώντας εδώ.click here

Δημοσίευση σχολίου

.Τα σχόλια υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο.

. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.

. Αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές.

. Συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και greeklish αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.

. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές και μόνον αυτούς.

. Η ταυτότητα των σχολιαστών είναι γνωστή μόνο στην Google.

. Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.

. Περισσότερα στους όρους χρήσης.

. Ευχαριστούμε για την κατανόησή σας.